• 4-chizma. Тovar va xizmatlar nafliligi va qiymatining yaratilishida ishlab chiqarish omillarining roli
  • 5-chizma. Mehnat jarayoni zaruriy shartlarining turkumlanishi Ishchi kuchi
  • Mehnat qurollari
  • -chizma. Ishlab chiqarish jarayonining ikki tomoni




    Download 213 Kb.
    bet3/8
    Sana26.10.2022
    Hajmi213 Kb.
    #28189
    1   2   3   4   5   6   7   8
    Bog'liq
    1. Ishlab chiqarish jarayoni, uning mazmuni va natijalari Ishlab

    3-chizma. Ishlab chiqarish jarayonining ikki tomoni

    Shuni ta’kidlash lozimki, ishlab chiqarilgan tovarlarning nafliligini yaratishda har uchala omil: yer, kapital, ishchi kuchi qatnashadi, qiymatni tashkil topishida esa mehnatning o’zi qatnashadi. Bu holat 4-chizmada tushunarliroq tasvirlangan.



    4-chizma. Тovar va xizmatlar nafliligi va qiymatining yaratilishida ishlab chiqarish omillarining roli

    Ishlab chiqarish jarayonining ikki tomonlama tabiati uning natijalarining ham ikki tomoni borligini ko’rsatadi.




    Ishlab chiqarish omillari va ularning tarkibi




    Iqtisodiyotning tizimi va shaklidan qat’iy nazar ishlab chiqarish yoki xizmat ko’rsatishning hamma sohalari uchun umumiy bo’lgan uchta omil: ishchi kuchi, mehnat qurollari va mehnat predmetlari bo’lishi shart (5-chizma).

    Меҳнат жараёнининг зарурий шартлари

    Ишчи кучи



    Меҳнат воситалари

    Меҳнат предметлари



    5-chizma. Mehnat jarayoni zaruriy shartlarining turkumlanishi


    Ishchi kuchi deb insonning mehnat qilishga bo’lgan aqliy va jismoniy qobiliyatlarining yig’indisiga aytiladi. Ishchi kuchi mehnat qobiliyatiga ega bo’lgan kishilar uchun xosdir. Lekin ishchi kuchi insonning o’zi emas yoki uning mehnati ham emas, uning qobiliyatidan iboratdir.
    Mehnat qurollari deb, inson uning yordamida tabiatga, mehnat predmetlariga ta’sir qiladigan vositalarga aytiladi (mashinalar, stanoklar, traktorlar, qurilmalar, uskunalar va boshqalar).
    Mehnat predmetlari esa bevosita mehnat ta’sir qiladigan, ya’ni mahsulot tayyorlanadigan narsalardir (yer-suv, xom ashyo va boshqa turli materiallar). Mehnat predmetlari tabiatda tayyor holda uchrashi mumkin yoki oldingi davrdagi mehnat mahsuli, ya’ni xom ashyo bo’lishi mumkin. Mehnat qurollari va mehnat predmetlari birgalikda ishlab chiqarish vositalari deb yuritiladi.
    Mehnat vositalarini mehnat predmetlariga ta’sir etish xususiyatiga ko’ra bir nechta katta guruhlarga bo’lish mumkin.

    Download 213 Kb.
    1   2   3   4   5   6   7   8




    Download 213 Kb.

    Bosh sahifa
    Aloqalar

        Bosh sahifa



    -chizma. Ishlab chiqarish jarayonining ikki tomoni

    Download 213 Kb.