• 3-ma’ruza. DUNY
  • 1. Korpuskulyar to’lqin dualizmi
  • Makro va mikroolam
  • 1-Ma’ruza. “Fizikaning qo`shimcha boblari” faniga kirish reja




    Download 2.47 Mb.
    bet9/57
    Sana25.03.2024
    Hajmi2.47 Mb.
    #176678
    1   ...   5   6   7   8   9   10   11   12   ...   57
    Bog'liq
    Fizika ma`ruza
    5 Кия йуналтирилган ФД лотин 2022, Tarbiyaviy ishlar metodikasi, Moderne Baumateriale.pluralbildung der substantive, ZDIFT 1416, 838, Magnitorazvedka okonchatelnyj variant, kompyutyer tashkil etilishi 1, Blankani AKK Amaliy 7
    Adabiyotlar

    1. Detlef Kamke, Klaus Kramer. Physikalische Grundlagen der Maßeinheiten. Mit einem Anhang Qber Fehlerrechnung. Universität Bochum, 2006. Mit 98 Figuren, 219 Page.

    2. Hebra, Alex. The Physics of Metrology. Springer. 2010

    3. Matyakubova P.M., Ismatullaev P.R., Egamberdiev B.E. O’lchashlarning fizikaviy asoslari. Metodicheskoe ukazaniya, Tashkent -2012, 188s

    3-ma’ruza. DUNYO FIZIK QIYOFASINING ZAMONAVIY ELEMENTLARI6.
    Reja:
    1. Korpuskulyar to’lqin dualizmi
    2. Fazo va vaqt
    3. Materiyani mavjud bo`lish shakllari
    4. Gravitatsion maydon

    1. Korpuskulyar to’lqin dualizmi




    Korpuskulyar to’lqin dualizmi (KTD) – bu mikro ob’ektlarning maxsus sifati bo’lib, kvant mexanikasi nuqtai – nazaridan bu ob’ektlarda qarama - qarshi korpuskulyar va to’lqin xossalari mavjud bo’lishi e’tirof etiladi. Bunday talqin qilish birinchi bo’lib de Broyl tenglamalarida aks etgan edi. Korpuskulyar – to’lqin dualizmida makro va mikro olam orasidagi bog’lanish va ularning o’ziga xos birligi aks etadi. Mikrojarayonlarning maxsus xususiyati shundan iboratki, bunda kvant zarrasi bilan KTD orasidagi ta’sir natijasida aniqmaslik munosabatlar yuzaga keladi. KTD nuqtai nazaridan talqin qilish kvan mexanikasida qarama – qarshi xossalari mavjudligini fanni katta qiyinchiliklarga yetakladi. Mexaniq talqin qilishda shu narsa ma’lum bo’ldiki, bir – biriga qarama – qarshi bo’lgan korpuskulyar va to’lqin xossalar bir biridan uzoqlashib, turli ob’ektlarining xaraktiristikalari sifatida nomoyon bo’ldilar. Materialistik nuqtai nazardan qaraganda mikro zarra korpuskula ham emas, to’lqin ham emas balki ularning bo’linishidir. Bu o’zaro birlikning matematik talqini to’lqin funktsiyasi tushunchasiga olib keladi.
    Makro va mikroolam – bu ob’ektiv haqiqatning ikki sohasi bo’lib, materiya tuzilishi jihatdan bir biridan farq qiladi. Mikrohodisalar qobig’i – bu oddiy bir olamdir, binobarin, unda inson harakat qiladi va yashaydi.
    Sifat jihatdan boshqa bir soxa mikroolamni (atom, yadro, elementar zarralar va boshqalar) tashkil etadi, chunonchi ularning o’lchashlari santimetrning milliondan bir qismiga teng bo’ladi. Ularning har biri materiyaning alohida bir ko’rinishi bo’lib xarakterlanadi, jumladan, bu xodisalarga fazo-vaqt va zaruriy munosabatdir, harakat qonunlari kiradi. SHunday ekan makroolamda material ob’ektlar aniq ifodalangan uzlukli va korpuskulyar yoki uzluksiz, to’lqin tabiatiga ega bo’ladi va ularning harakati klassik mexanikaning dinamik qonunlariga bo’sunadi. Mikroolam hodisalari qarama-qarshi bo’lgan korpuskulyar va to’lqin xossalari bilan xarakterlidir, chunonchi, ular uchun kvant mexanikasining statistik qonunlari o’rinlidir. Makro va mikroolam orasidagi o’ziga xos chegara qatlamining hosil bo’lishi Plank doimiysini ochilishi bilan isbotlanadi bu doimiylikning asosiy mazmuni shuki, bunda “ta’sir chegarasi cheklangan”, xolbuki, mikroolamdagi ikkita ob’ektning o’zaro ta’siri kvant ta’sirining qiymatidan kichik bo’lishi mumkin emas.
    Makroolam tipik xossalari bilan xarakterlanadi, jumladan, issiqlik, elektromagnit va boshqa xossalardir.

    Download 2.47 Mb.
    1   ...   5   6   7   8   9   10   11   12   ...   57




    Download 2.47 Mb.

    Bosh sahifa
    Aloqalar

        Bosh sahifa



    1-Ma’ruza. “Fizikaning qo`shimcha boblari” faniga kirish reja

    Download 2.47 Mb.