Majburiy tayyorgarlik darajasi quyidagi talablar asosida aniqlanadi




Download 201.17 Kb.
bet4/6
Sana16.10.2022
Hajmi201.17 Kb.
#27339
1   2   3   4   5   6
Bog'liq
3-bob dissertatsiya

Majburiy tayyorgarlik darajasi quyidagi talablar asosida aniqlanadi:
Fazoviy munosabatlar. Geometrik shakllar va kattaliklar bo’yicha o’quvchi quyidagi tasavvurlarga eta olishi kerak:
- uzunlik o’lchovi birligi kilometr va uning belgilanish: km (kilometr) haqida;

  • yuz o’lchovi birligi kvadrat detsimetr va uning belgilanish: kv. dm (kvadrat detsimetr) haqida.

Geometrik material bilan tanishishda o’lchashlarga ancha katta o’rin berilgan, bolalar nuqta, chiziqlar, kesma, egri chiziq, santimetr, kesmalarning uzunligini taqqoslash va o’lchash, burchak, to’g’ri burchak, ko’pburchaklar to’g’risida ma’lumotlarga ega bo’lishlari ko’zda tutilgan.
Boshlang’ich sinfda geometrik masalalar ustida ishlash, asosan qog’oz varag’ini turli shakllarda buklash, figuralarni chizish va hokazolar bilan bog’liq amaliy ishlar asosida qaraladi. Egallangan bilim o’quv va malakalar geomerik materialni o’rganishda matnli masalalarni yechishda ham qo’llaniladi. Demak, boshlang’ich sinflarda algebraik va geometrik material ustida ishlash tizimli
ravishda amalga oshirilishi kerak.
Boshlang’ich sinflarda xususan 3- sinfda geometrik materialning mavzular bo’yicha taqsimlanishida misol va masalalarning berilishi quyidagicha amalga oshirilgan.
Nuqta, chiziqlar, kesma, egri chiziqlar mavzusida ushbu mavzuga oid geometrik shakllar ifodalangan.
Boshlang’ich ta'lim bo’yicha yangi tahrirdagi o’quv dasturida rejalashtirilgan mavzularning mazmuni va taqsimlanishi quyidagicha ifodalangan. Boshlang’ich matematika kursining asosini natural son va nol, butun musbat sonlar ustida to’rt arifmetik amal hamda ularning asosiy xossalari haqidagi aniq tasavvurlar va bu bilimlarga asoslangan og’zaki va yozma hisoblash usullarini ongli va puxta o’zlashtirishni tashkil etish, shuningdek jadval hollaridagi hisoblash malakalarini yuqori darajada etkazishni tashkil etadi.
Matematika kursi asosiy kattaliklar va geometriya elementlari bilan tanishtirishni nazarda tutadi. Ular imkoniyat darajasiga ko’ra o’quvchilarning son, arifmetik amallar va matematik munosabatlar haqidagi tushunchalarni yuqori darajada o’zlashtirishlariga yordam berib, bilimlar tizimiga qo’shiladi.
Dastur matematik tushunchalarni hayotiy materiallar asosida o’zlashtirishni ko’zda tutadi. Bu esa darsda o’quvchilar o’zlashtirishi lozim bo’lgan tushuncha va qoidalar amaliyotga xizmat qilishini, hayotiy ehtiyojlar natijasida vujudga kelganligini o’quvchilarga yetkazib berish imkonini yaratadi hamda fan amaliyot orasidagi aloqalarni to’g’ri tushunishga asos bo’ladi.
Matematika bolalarda tafakkur, diqqat, xotira, ijodiy tasavvur etish, kuzatuvchanlikni rivojlantirishga imkon beradi. Shuningdek, matematika o’quvchining mantiqiy fikrlash malakalarini oshirishni, uning o’z fikrlarini aniq, to’g’ri va tushunarli bayon etishi uchun zamin hozirlaydi. O’qituvchining vazifasi - bolaga matematikani o’qitishda bu imkoniyatlardan samarali foydalana olishidir.
Boshlang’ich sinflarda matematikani o’qitishda haftasiga 3 sinfda 5 soatdan vaqt ajratiladi. O’quv materialini sinflarga taqsimlashda o’rganilayo tgan sonlar va ular bilan arifmetik amallarni bajarish doirasi asta-sekin kengaytirib borilishi nazarda tutiladi.
Dasturda mavzularga dars soatlarining taqsimlanishi taxminiydir. O’quvchining bilim darajasiga va o’qitish jarayonida uchraydigan qiynchiliklarga qarab, o’qituvchi bazi mavzularga ajratilgan vaqtni ko’paytirishi yoki kamaytirishi mumkin. Bunda u o’quv yili davomida dasturda berilgan materilarning hammasi ongli va puxta o’zlashtirilishi shart ekanini hisobga olishi kerak.
Dasturda har bir o’quv yili oxirida matematikadan o’quvchining bilim, ko’nikma va malakalariga qo’yiladigan talablar, matematika kursi bo’yicha uzviylikni ta’minlash uchun zarur bo’lgan bilim, ko’nikma va malakalar darajasi belgilab berilgan.
Yosh avlodni bilimli, ma’rifatli shaxs sifatida kamol toptirishda ta’lim jarayonini takomillashtirish ochiq xarakter kasb etadi. Shunday ekan ta’lim mazmuni ochiq konsentr sifatida namoyon bo’lishi uchun rivojlantiruvchi ta’lim tamoyillariga asoslangan, shaxsga yo’naltirilgan yangi ta’lim mazmuni yaratmog’i lozim. Ushbu ta’lim jarayonining markazida esa ta’lim jarayonining subyekti bo’lgan o’quvchi hamda ushbu jarayonning rahbari-o’qituvchi turmog’i lozim. Chunki bu ikkala shaxsning hamkorligi, o’zaro muloqoti, bir-biriga ko’rsatadigan
ijobiy ta’siri eng zamonaviy, demokratik talablar asosida qurilishi maqsadga muvofiqdir. Buning uchun birinchi navbatda o’qituvchi:
-O’quv biluv jarayoni oldiga qo’yilgan talablar;
-Ta’limni tashkil etish va boshqarish yo’llari va prinsiplari;
-O’quvchini aqliy hamda jismoniy jihatdan rivojlantirish metodlari;
-O’quvchi bilan hamkorlik qilish, uni bilim olishga va kasb tanlashga yo’naltirish;
-O’quvchi yoshlarning kundalik faoliyatini to’g’ri tashkil etish;
-Ular bilan do’stona muloqotga kirishish;
-Kundalik o’quv faoliyati jarayonida uchraydigan muammolar va kelishmovchiliklarni bartaraf etish yo’llarini birgalikda izlash;
-O’quuvchilar orasida bab-baravar ishchanlik muhitini vujudga keltirish;
-Ularning faoliyatini aniq va to’g’ri demokratik tamoyillar asosida baholash mezonlari bilan qurollangan bo’lishi lozim. Shu maqsadda o’qituvchilarni tayyorlash, qayta tayyorlash va malakasini oshirish tizimi ishining sifatini yaxshilashga kuchli ehtiyoj sezilmoqda. Ta’lim jarayonini takominlashtirishning muhim qirralaralaridan yana biri ta’lim mazmunining to’g’ri, maqsadga muvofiq tarzda, istiqbolga yo’naltirilgan holda belgilanishida ham namoyon bo’ladi. Bunda birinchi navbatda o’quv dasturida ko’rsatilgan o’quv yuklamasining hajmiga, o’quvchilar bilish faoliyatining o’ziga xosliligiga asoslangan holda o’quv materialini belgilash maqsadga muvofiqdir. O’quv jarayonida o’quvchiga taqdim etiladigan dars materiallariga birinchi navbatda murakkab didaktik tizim elementi sifatida yondashish lozim, chunki o’quv biluv jarayonida taqdim etiladigan o’quv materiallari vositasida har tomonlama rivojlangan mustaqil fikrlovchi barkamol shaxsni yetishtirish maqsadi amalga oshiriladi. Ta’lim jarayonini takomillashtirishda o’quvchi hamda o’qituvchi faoliyatining o’ziga xos vazifalari to’g’ri belgilanishi ham muhimdir. Xuddi shu vazifalardan: o’quvchida o’quv materialini o’zlashtirishga kuchli intilish va ehtiyoj, qiziqish bo’lishi shart. Turli tipdagi aqliy, amaliy hamda o’quv ko’nikmalarini samarali rivojlantirish imkonini beradigan o’quv materiallarining tanlanishi lozim. Bunda to’g’ri tanlangan faoliyat turi o’quvchining mustaqil fikrlash imkoniyatlarini kengaytiradi. O’quvchilarni yangi bilimlardan xabardor qilish ta’lim jarayonini takomillashtirish uchun o’quv topshiriqlarining mazmunini, hajmini, izchilligini pedagogika hamda psixologiya fanlarining eng so’ngi yutuqlariga tayangan holda belgilab berish talab etiladi. O’quvchilarning ta’lim jarayonini o’rganishga tayorgarlik darajasini aniq hisobga
olish natijasida topshiriqlar izchilligini belgilash ham ta’lim jarayonini faol takomillashtirishning muhim omillaridan biridir.


Download 201.17 Kb.
1   2   3   4   5   6




Download 201.17 Kb.

Bosh sahifa
Aloqalar

    Bosh sahifa



Majburiy tayyorgarlik darajasi quyidagi talablar asosida aniqlanadi

Download 201.17 Kb.