5-mavzu: yarimo‘tkazgichlarni elektrofizik xususiyatlari. Qattiq jism zonalari teoriyasi elementlari




Download 0.63 Mb.
Pdf ko'rish
bet1/8
Sana23.10.2022
Hajmi0.63 Mb.
#27892
  1   2   3   4   5   6   7   8
Bog'liq
5-Ma\'ruza (El&Sxema1 Sirtki ta\'lim uchun)
2-lekciya, 14-leciya, 12-lekciya, 6-Ma\'ruza (El&Sxema1 Sirtki ta\'lim uchun)


5-MAVZU: YARIMO‘TKAZGICHLARNI ELEKTROFIZIK XUSUSIYATLARI.
QATTIQ JISM ZONALARI TEORIYASI ELEMENTLARI 
Zamonaviy elektronika qurilmalari yarim o‘tkazgichli materiallardan tayyorlanadi. Yarim 
o‘tkazichlar kristall, amorf va suyuq bo‘ladi. Yarim o‘tkazgichli texnikada asosan kristall yarim 
o‘tkazgichlar (10
10 
asosiy modda tarkibida bir atomdan ortiq bo‘lmagan kiritma monokristallari) 
qo‘llaniladi. Odatda yarim o‘tkazgichlarga solishtirma elektr o‘tkazuvchanligi 

metallar va 
dielektriklar oralig‘ida bo‘lgan yarim o‘tkazgichlar kiradi (ularning nomi ham shundan kelib 
chiqadi). Xona temperaturasida ularning solishtirma elektr o‘tkazuvchanligi 10
-8
dan
10
5
gacha 
Sm/m (metrga Simens)ni tashkil etadi. Metallarda 

=10
6
-10
8
Sm/m, dielektriklarda esa 

=10
-8
-10
-13
Sm/m. Yarim o‘tkazgichlarning asosiy xususiyati shundaki, temperatura ortgan sari 
ularning solishtirma elektr o‘tkazuchanligi ham ortib boradi, metallarda esa kamayadi. Yarim 
o‘tkazgichlarning elektr o‘tkazuvchanligi yorug‘lik bilan nurlantirish va hatto juda kichik kiritma 
miqdoriga bog‘liq. Yarim o‘tkazgichlarning xossalari qattiq jism zona nazariyasi bilan 
tushuntiriladi. 
Har bir qattiq jism ko‘p sonli bir-biri bilan kuchli o‘zaro ta’sirlashayotgan atomlardan 
tarkib topgan. Shu sababli bir bo‘lak qattiq jism tarkibidagi atomlar majmuasi yagona tuzilma deb 
qaraladi. Qattiq jismda atomlar bog‘liqligi atomning tashqi qobig‘idagi elektronlarni juft bo‘lib 
birlashishlari (valent elektronlar) natijasida yuzaga keladi. Bunday bog‘lanish kovalent bog‘lanish 
deb ataladi. 
Atomdagi biror elektron kabi valent elektron energiyasi W ham diskret yoki kvantlangan 
bo‘ladi, ya’ni elektron energetik sath deb ataluvchi biror ruxsat etilgan energiya qiymatiga ega 
bo‘ladi. Energetik sathlar elektronlar uchun ta’qiqlangan energiyalar bilan ajratilgan. Ular 

Download 0.63 Mb.
  1   2   3   4   5   6   7   8




Download 0.63 Mb.
Pdf ko'rish

Bosh sahifa
Aloqalar

    Bosh sahifa



5-mavzu: yarimo‘tkazgichlarni elektrofizik xususiyatlari. Qattiq jism zonalari teoriyasi elementlari

Download 0.63 Mb.
Pdf ko'rish