5-mavzu: yarimo‘tkazgichlarni elektrofizik xususiyatlari. Qattiq jism zonalari teoriyasi elementlari




Download 0.63 Mb.
Pdf ko'rish
bet2/8
Sana23.10.2022
Hajmi0.63 Mb.
#27892
1   2   3   4   5   6   7   8
Bog'liq
5-Ma\'ruza (El&Sxema1 Sirtki ta\'lim uchun)
2-lekciya, 14-leciya, 12-lekciya, 6-Ma\'ruza (El&Sxema1 Sirtki ta\'lim uchun)
ta’qiqlangan zonalar deb ataladi. Qattiq jismlarda qo‘shni elektronlar bir-biriga juda yaqin 
joylashganligi uchun, energetik sathlarni siljishi va ajralishiga olib keladi va natijada ruxsat 
etilgan energetik zonalar yuzaga keladi. Energetik zonada ruxsat etilgan sathlar soni kristaldagi 
atomlar soniga teng bo‘ladi. Ruxsat etilgan zonalar kengligi odatda bir necha elektron – voltga 
teng (elektron – volt – bu 1V ga teng bo‘lgan potensiallar farqini yengib o‘tgan elektronning olgan 
energiyasi). Ruxsat etilgan zonadagi minimal energiya sathi tubi (Wc), maksimal energiya esa 
shipi (Wv) deb ataladi. 
5.1-rasmda yarim o‘tkazgichning zona diagrammasi keltirilgan. Ta’qiqlangan zona 
kengligi 

Wt yarim o‘tkazgichning asosiy parametri bo‘lib hisoblanadi. 
5.1-rasm. Yarim o‘tkazgichning zona diagrammasi 
Yarimo‘tkazgichlarda taqiqlangan zona kengligi deb ataluvchi Wg parametr eng muhim 
parametr hisoblanadi. Temperatura ortishi bilan taqiqlangan zona kengligi kamayib boradi. 


Elektronikada keng qo‘llaniladigan yarim o‘tkazgichlarning ta’qiqlangan zona kengliklari 

Wt (eV) quyidagiga teng: germaniy uchun – 0,67, kremniy uchun – 1,12 va galliy arsenidi uchun 
-1,38. 
Dielektriklarda ta’qiqlangan zona kengligi 



2 eV, metallarda esa ruxsat etilgan 
zonalar bir – biriga kirib ketgan bo‘ladi, ya’ni mavjud emas. 
Yuqoridagi ruxsat etilgan zona o‘tkazuvchanlik zonasi deb ataladi, ya’ni mos energiyaga 
ega bo‘lgan elektronlar, tashqi elektr maydoni ta’sirida yarim o‘tkazgich hajmida harakatlanishlari 
mumkin. Bunda ular elektr o‘tkazuvchanlik yuzaga keltiradilar. O‘tkazuvchanlik zonasidagi biror 
energiyaga mos keladigan elektronlar o‘tkazuvchanlik elektronlari yoki erkin zaryad 

Download 0.63 Mb.
1   2   3   4   5   6   7   8




Download 0.63 Mb.
Pdf ko'rish

Bosh sahifa
Aloqalar

    Bosh sahifa



5-mavzu: yarimo‘tkazgichlarni elektrofizik xususiyatlari. Qattiq jism zonalari teoriyasi elementlari

Download 0.63 Mb.
Pdf ko'rish