HUNARMANDCHILIK TEMIRCHILIGIDA ISHLATILADIGAN ASBOBLAR VA TAYYORLANADIGAN MAHSULOTLAR




Download 13.29 Mb.
bet45/59
Sana21.10.2022
Hajmi13.29 Mb.
#27700
1   ...   41   42   43   44   45   46   47   48   ...   59
Bog'liq
materialshunoslik kitob
Doca4
4.10. HUNARMANDCHILIK TEMIRCHILIGIDA ISHLATILADIGAN ASBOBLAR VA TAYYORLANADIGAN MAHSULOTLAR


Temirchilik —og’ir mashinasozlikning turli metall buyumlari (mashina detallaridan to uy-ruzg’or predmetlarigacha) bolgalab, shtamplab, presslab ishlab chiqariladigan tarmog hisoblanadi. Temirchilik materiallarni deformasiyalashga, ya’ni ular shaklini emirmay, tashki kuch ta’sirida uzgar-tirishga asoslangan. Keng ishlatiladigan metodlaridan biri bosim bilan ishlov berish nazariyalaridan kelib chiquvchi plastik deformasiyalashdir. Metallarni bosim bilan ishlash mashinaning eng muxim detallarini tayyorlashda ishlatiladi. Temirchilikda kullaniladigan metall ishlashning asosiy usullari dastlabki materiallarning xolatiga (prokat, quyma va boshqa.), jixozlarga (press, bolga), asboblar bilan uskunalanishiga va texnologik usullarga borlik.. Shu alomatlariga qarab Temirchilik. Bolg`alash, xajmiy va list shtamplash, presslash turlariga bulinadi Metallarni ishlash).
Bolg`alash — metallarni bosim bilan ish­lash usullaridan biri. Shtamplash — materiallarga bosim bilan ishlov berish prosessi, bunda zagotovkaga shtamplarda plastik deformasiya berilib, zarur shakldagi buyumlar olinadi. Shtamplash 0,5—30 t li katta bolgalarda, 6—100 Mn (600—10000 tonna kuch) kuch b-n zarb beradigan issiklayin shtamplaydigan krivoshipli presslarda, 750 Mn (75000 tonna kuch) kuch bilan zarb beradigan gidravlik presslarda bajariladi. Shtamplash materiallarni ancha tejaydi, buyumlar tannarxini kamaytiradi.
Presslash—turli profilli materiallar, simlar, kuvurlardan zagotovka va buyum­lar olish usuli. Xajmiy yumshok, materiallar (paxta, xashak va boshqalar) ni paketlashda, ikkilamchi xom ashyolar (kirindi, chikindi) ni kayta ishlash va boshqalarda ishlatiladi.
16-asrda X,indiston, Sharki-Janubiy Amerikada temirdan turli buyumlar yasash keng tus olgan. Temirchmlik ishi mahsus dukonda amalga oshirilgan. Temirchi dukonida — uchok,, k.ura, supa, ura, chupkunda; ish k,urollaridan sandon. bosqon, bolga, ombur, egov, charx, dam va x,. k. bulgan. Temirchi temirni otashdondagi utga kuyib kizdiradi, metall tobiga kelib, ok tusga kirgach, uni sandonga kuyib, zarur shaklga kelguncha bolgalaydi. Bu ishlar usta, bozgonchi va damgir tomonidan bajarilgan. 16-asrda Evropada birinchi marta suv bilan ishlaydigan mashinadan xarakatlanadigan me­xanik bolga yaratildi. 19-asrlarda mashinada shtamplash, 6yF bilan ishlaydigan bolga, gidrav­lik press vujudga keldi. 20- asrning 50- yillariga kelib Temirchilikning yangi usullari, ya’ni kiyin deformasiyalanadigan materiallarni portlatib yukori tezlikda shtamplash, gidrostatik presslash (gidroekstru­ziya) yaratildi. Temirchilik yuli bilan ishlab chiqariladigan buyumlar avtomobil, aviasiya sanoatlarida, traktorsozlikda, asbobsozlikda, engil sanoatda, ruzgorda va boshqa tarmoqlarda ishlatiladi.



Download 13.29 Mb.
1   ...   41   42   43   44   45   46   47   48   ...   59




Download 13.29 Mb.

Bosh sahifa
Aloqalar

    Bosh sahifa



HUNARMANDCHILIK TEMIRCHILIGIDA ISHLATILADIGAN ASBOBLAR VA TAYYORLANADIGAN MAHSULOTLAR

Download 13.29 Mb.