Sug‘urta bozori infratuzilmasining sug‘urta bozori rivojlanishidagi




Download 436.39 Kb.
Pdf ko'rish
bet6/9
Sana31.10.2023
Hajmi436.39 Kb.
#92106
1   2   3   4   5   6   7   8   9
Bog'liq
6-mavzu
7-LABARATORIYA, Ulug`bek tabiat, dilfuza MAGISTR Z.Zamonova(2) 2023 222222222, maqola, Tarmoq havfsizligi MI Sobirov, Induvidual loyiha, Algo amaliy2, jismoniy shaxslardan olinadigan darom, РАЗДЕЛ 4, Avtomobillar tuzilishi javoblari, 1932 (1), 99-buyruq taqdimot Yakubova N, 33740 Strategik boshqaruv
3. Sug‘urta bozori infratuzilmasining sug‘urta bozori rivojlanishidagi 
ahamiyati. 
Sug‘urtalovchining litsenziyasi amal qilishining to‘xtatib turilishi uning yangi 
sug‘urta shartnomalari tuzishi taqiqlanishiga, shu jumladan amaldagi sug‘urta 
shartnomalari uzaytirilishining taqiqlanishiga sabab bo‘ladi. Bunda sug‘urtalovchi 
ilgari tuzilgan sug‘urta shartnomalari bo‘yicha o‘z zimmasiga olgan majburiyatlarini 
belgilangan tartibda bajarishga majburdir. Litsenziyaning amal qilishi tugatilgan 
kundan e’tiboran besh kun ichida maxsus vakolatli davlat organi sug‘urtalovchini 
tugatish to‘g‘risidagi ariza bilan qonun hujjatlarida belgilangan tartibda sudga 
murojaat etishi shart. 
Sug‘urtalovchining ilgari amal qilgan boshqaruv organlarining vakolatlari 
to‘xtatib turiladi va maxsus vakolatli davlat organi tomonidan tayinlagan 
sug‘urtalovchining muvaqqat ma’muriyatiga o‘tadi. Muvaqqat ma’muriyat sud 
qaror chiqargunga qadar bo‘lgan davrda o‘z faoliyatini amalga oshiradi. 


11 
Sug‘urtalovchi muvaqqat ma’muriyatining hisoboti maxsus vakolatli davlat 
organiga hamda sug‘urtalovchini tugatish to‘g‘risida maxsus vakolatli davlat 
organining arizasi yo‘llangan sudga taqdim etiladi. Sug‘urtalovchining muvaqqat 
ma’muriyati o‘z faoliyati davrida xarajat operatsiyalarini amalga oshirishga haqli 
emas, sug‘urtalovchining boshqaruv xarajatlari (ma’muriy xarajatlari), 
sug‘urtalovchiga tushayotgan pullarni hisobga yozish va ilgari tuzilgan sug‘urta 
shartnomalari bo‘yicha sug‘urta hodisalari yuz berganda sug‘urta tovonini (sug‘urta 
pulini) to‘lash bilan bog‘liq hollar bundan mustasnodir. Sug‘urtalovchi muvaqqat 
ma’muriyatining ishlash tartibi maxsus vakolatli davlat organi tomonidan 
belgilanadi. Ushbu moddaning qoidalari sug‘urtalovchining arizasiga binoan 
litsenziya 
bekor 
qilingan 
hollarga, 
shuningdek 
uning 
muassislari 
(ishtirokchilari)ning yoki ta’sis hujjatlarida shunday vakolat berilgan 
sug‘urtalovchining boshqaruv organi qaroriga binoan qayta tashkil etilishi yoxud 
tugatilishiga taalluqli emas. 
Sug‘urtalovchi ustav fondining kamida to‘qson foizi muassislarning pul 
mablag‘laridan shakllantiriladi. Sug‘urtalovchining ustav fondini shakllantirish 
uchun kreditga, garovga olingan mablag‘lardan va boshqa jalb qilingan 
mablag‘lardan foydalanishga yo‘l qo‘yilmaydi. Sug‘urtalovchining ustav fondi 
litsenziya olinadigan paytga qadar sug‘urtalovchining muassislari tomonidan 
to‘langan bo‘lishi kerak.
6. Vazirlar Mahkamasining “Sug‘urtalovchilar va sug‘urta brokerlarining 
sug‘urta faoliyatini litsenziyalash to‘g‘risida Nizom tasdiqlandi. Unga ko‘ra, 
sug‘urtalovchilar va sug‘urta brokerlarining sug‘urta faoliyatini litsenziyalash 
O‘zbekiston Respublikasi Moliya vazirligi tomonidan amalga oshiriladi. 
Belgilangan tartibda ro‘yxatdan o‘tkazilgan yuridik shaxslar sug‘urtalovchilar va 
sug‘urta brokerlarining sug‘urta faoliyatini amalga oshirish uchun litsenziya 
talabgorlari bo‘lishlari mumkin. Sug‘urtalovchi va sug‘urta brokerining sug‘urta 
faoliyatini amalga oshirish uchun litsenziyaning amal qilish muddati, qoidaga ko‘ra, 
cheklanmaydi. Litsenziyaning amal qilishi litsenziya berilgan kundan boshlanadi. 
Sug‘urta tashkilotlari litsenziya olishlari uchun quyidagi talab va shartlarga 
javob berishlari zarur: 
-O‘zbekiston Respublikasining sug‘urta faoliyati to‘g‘risidagi qonun 
hujjatlariga rioya qilish; 
-sug‘urta faoliyatini amalga oshirishda olingan axborotlarning qonun hujjatlari 
talablariga muvofiq maxfiyligini ta’minlash; 
-litsenziyalovchi organ talabiga ko‘ra sug‘urta faoliyatini amalga oshirishga 
doir qonun hujjatlarida belgilangan axborotlarni taqdim etish; 
-litsenziya talabgori rahbari oliy ma’lumotga hamda sug‘urta sohasida kamida 
ikki yillik ish stajiga ega bo‘lishi kerak; 
-litsenziya talabgori (litsenziat) rahbari boshqa sug‘urta tashkilotlarida rahbar 
lavozimini egallashga haqli emas.
a) sug‘urtalovchilar uchun: 
ustav fondining qonun hujjatlarida belgilangan eng kam miqdorining mavjud 
bo‘lishi; 


12 
b) sug‘urta brokerlari uchun: 
sug‘urta brokerining sug‘urta faoliyatini amalga oshirishda shartnoma 
majburiyatlariga rioya etilishini ta’minlash;
sug‘urta shartnomasining litsenziat mijozi uchun qulay shartlarda tuzilishi va 
bajarilishi; 
sug‘urtalashga doir vositachilik faoliyatini asosiy faoliyat turi sifatida amalga 
oshirish. 
Litsenziya olish uchun sug‘urta kompaniyasi litsenziyalovchi organga quyidagi 
hujjatlarni taqdim etadi: 
a) sug‘urtalovchilar uchun: 
yuridik shaxsning nomi va tashkiliy-huquqiy shakli, uning joylashgan joyi 
(pochta manzili), bank muassasasining nomi va bankdagi hisob raqami, yuridik 
shaxs amalga oshirishni mo‘ljallayotgan litsenziyalanadigan faoliyat turi hamda 
ko‘rsatib o‘tilgan faoliyat turi amalga oshiriladigan muddat ko‘rsatilgan litsenziya 
berish to‘g‘risida ariza; 
yuridik shaxsning davlat ro‘yxatidan o‘tkazilganligi to‘g‘risidagi 
guvohnomaning notarial tasdiqlangan nusxasi; 
rahbar to‘g‘risidagi ma’lumotlar (oliy ma’lumot to‘g‘risidagi diplom nusxasi 
va mehnat daftarchasidan ko‘chirma); 
litsenziya talabgori tomonidan litsenziya talabgorining arizasi litsenziyalovchi 
organ tomonidan ko‘rib chiqilganligi uchun yig‘im to‘langanligini tasdiqlovchi 
hujjat; 
ustav fondining belgilangan eng kam miqdoridan kam bo‘lmagan ustav kapitali 
to‘langanligini tasdiqlovchi hujjatlar (bank ma’lumotnomasi, mol-mulkni qabul 
qilish-topshirish dalolatnomalari va boshqa hujjatlar);
sug‘urta faoliyatining iqtisodiy asoslanishi, unga sug‘urtalash operatsiyalarini 
rivojlantirish prognozini, ehtimol tutilgan qayta sug‘urtalash bitishuvlari rejasini, 
sug‘urta zahiralarining hisob-kitob rejasini o‘z ichiga oluvchi litsenziyalanayotgan 
sug‘urta klassi bo‘yicha biznes-reja kiradi;
sug‘urtalashning litsenziya talab qilinadigan turlari bo‘yicha qoidalar (shartlar), 
litsenziyada quyidagilar bo‘ladi: sug‘urtalash sub’ektlari doirasini belgilash va 
sug‘urta shartnomasi tuzish bo‘yicha cheklashlar, sug‘urta ob’ektlarini belgilash, 
sug‘urta hodisalari ro‘yxatini belgilash - ushbu holatlar ro‘y berganda 
sug‘urtalovchining sug‘urta to‘lovlari bo‘yicha majburiyatlari paydo bo‘ladi, (asosiy 
va qo‘shimcha shartlar), olib qo‘yish (tavakkalchilarning yoki mol-muklarni) bunda 
sug‘urtalovchi majburiyatlarni bajarmasdan ozod bo‘ladi, sug‘urta mukofotlari 
tariflari (stavkalari), sug‘urtalashning eng ko‘p (eng kam) muddati, sug‘urta 
shartnomalarini tuzish va sug‘urta mukofotlarini to‘lash tartibi, tomonlarning 
sug‘urta shartnomasi bo‘yicha o‘zaro majburiyatlari va sug‘urta shartnomalari 
bo‘yicha to‘lovni rad etishning mumkin bo‘lgan holatlari sug‘urta shartnomasi 
bo‘yicha e’tirozlarni ko‘rib chiqish tartibi. Qoidalarga sug‘urta shartnomalari 
namunalari ilova qilinishi kerak. Litsenziya talabgori rahbari tomonidan 
tasdiqlangan sug‘urtalash qoidalari (shartlari) ikki nusxada taqdim etiladi, ularning 
betlari tikilgan va raqamlangan bo‘lishi kerak. Faoliyat turi faqat qayta sug‘urta 


13 
qilishdan iborat bo‘lgan litsenziya talabgorlari mazkur bandda ko‘rsatib o‘tilgan 
hujjatlarni taqdim etadilar, sug‘urtalash qoidalari (shartlari)ga oid xat boshi bundan 
mustasno. 
b) sug‘urta brokerlari uchun: 
yuridik shaxsning nomi va tashkiliy-huquqiy shakli, uning joylashgan joyi 
(pochta manzili), bank muassasasining nomi va bankdagi hisob raqami, yuridik 
shaxs amalga oshirishni mo‘ljallayotgan litsenziyalanadigan faoliyat turi (uning bir 
qismi) hamda ko‘rsatib o‘tilgan faoliyat turi amalga oshiriladigan muddat 
ko‘rsatilgan litsenziya berish to‘g‘risida ariza; 
yuridik shaxsning davlat ro‘yxatidan o‘tkazilganligi to‘g‘risidagi 
guvohnomaning notarial tasdiqlangan nusxasi; 
litsenziya talabgori tomonidan litsenziya talabgorining arizasi litsenziyalovchi 
organ tomonidan ko‘rib chiqilganligi uchun yig‘im to‘langanligini tasdiqlovchi 
hujjat; 
ustav kapitali to‘langanligini tasdiqlovchi hujjatlar (bank ma’lumotnomasi, 
mol-mulkni qabul qilish-topshirish dalolatnomalari va boshqa hujjatlar).
Ko‘rsatib o‘tilgan hujjatlar bir nusxada taqdim etiladi.
Litsenziya talabgorining arizasi ko‘rib chiqilganligi uchun O‘zbekiston 
Respublikasida belgilangan eng kam oylik ish haqining besh baravari miqdorida 
yig‘im undiriladi. Ariza ko‘rib chiqilganligi uchun yig‘im summasi litsenziyalovchi 
organning maxsus hisob raqamiga o‘tkaziladi. Litsenziya talabgori berilgan arizadan 
voz kechgan taqdirda to‘langan yig‘im summasi qaytarilmaydi.
Sug‘urtalovchilar va sug‘urta brokerlarining sug‘urta faoliyatini litsenziyalash 
ilovada keltirilgan sxemaga muvofiq amalga oshiriladi (1-ilovaga qarang). Ilova 
keltirilgan sxemadan ko‘rinib turibdiki, sug‘urtalovchilar va sug‘urta brokerlarining 
sug‘urta faoliyatini litsenziyalash jarayoni 6 ta bosqichni o‘z ichiga olib, dastlab 
litsenziya talabgori zarur hujjatlarni tayyorlaydi va uni ko‘rib chiqish uchun Moliya 
vazirligiga taqdim etadi. Keyingi bosqichda hujjatlar Moliya vazirligi tomonidan 
qabul qilinadi va ko‘rib chiqish uchun ekspert komissiyaga beriladi. Ekspert 
komissiyasi taqdim etilgan hujjatlarni batafsil o‘rganib chiqib, sug‘urtalovchiga yoki 
sug‘urta brokeriga litsenziya berish yoxud litsenziya berishni rad etish to‘g‘risida 
qaror qabul qiladi. 
Shunday qilib xulosa qilish mumkinki, O‘zbekistonda sug‘urta nazorati davlat 
organiga yuklatilgan sug‘urta faoliyatini litsenziyalash vakolati, pirovardida, barcha 
sug‘urtalanuvchilarning, ya’ni sug‘urta kompaniyalari mijozlarining qonuniy 
manfaatlarini himoya qilishga qaratilgan. Bunday tizimining yaratilganligi nafaqat 
sug‘urtalanuvchilarning, balki davlatning manfaatlariga mos keladi. 

Download 436.39 Kb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9




Download 436.39 Kb.
Pdf ko'rish

Bosh sahifa
Aloqalar

    Bosh sahifa



 Sug‘urta bozori infratuzilmasining sug‘urta bozori rivojlanishidagi

Download 436.39 Kb.
Pdf ko'rish