6-mavzu: yarimo‘tkazgichlarda kontakt hodisalari yarimo‘tkazgich diodlar. Diodlar




Download 0.78 Mb.
Pdf ko'rish
bet3/16
Sana21.10.2022
Hajmi0.78 Mb.
#27677
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   16
Bog'liq
6-Ma\'ruza (El&Sxema1 Sirtki ta\'lim uchun)
2-lekciya, 14-leciya, 12-lekciya, 5-Ma\'ruza (El&Sxema1 Sirtki ta\'lim uchun)
Р-n o‘tish sig‘imi. Past chastotalarda р-n o‘tish toki faqat elektron – kovak o‘tishning aktiv 
qarshiliklari hamda yarim o‘tkazgichning р va n –sohalarining qarshiligi (p
B
) bilan aniqlanadi. 
Yuqori chastotalarda p-n o‘tishning inersiyasi uning sig‘imi bilan aniqlanadi. Odatda r-n 
o‘tishning ikkita asosiy sig‘imi hisobga olinadi: diffuziya va to‘siq.
To‘g‘ri ulangan р-n o‘tishda qo‘shni sohalarga asosiy bo‘lmagan zaryad tashuvchilar 
injeksiyalanadi. Natijada р-n o‘tishning yupqa chegaralarida qiymati jihatidan teng lekin qarama-
qarshi ishoraga ega bo‘lgan qo‘shimcha asosiy bo‘lmagan zaryad tashuvchilaр Q
diff
yuzaga 
keladilar. Kuchlanish o‘zgarsa injeksiyalanayotgan zaryad tashuvchilar soni, demak zaryad ham 
o‘zgaradi. Berilayotgan kuchlanish ta’siridagi bunday o‘zgarish, kondensator qoplamalaridagi 
zaryad o‘zgarishiga aynan o‘xshaydi. Bazaga asosiy bo‘lmagan zaryad tashuvchilar diffuziya 
hisobiga tushganliklar sababli, bu sig‘im diffuziya sig‘imi deb ataladi va quyidagi ifodadan 
aniqlanadi 


kT
qI
C
ДФ


р-n o‘tishdan oqib o‘tayotgan tok va bazadagi zaryad tashuvchilarning yashash vaqti 

qancha katta bo‘lsa, diffuziya sig‘imi ham shuncha katta bo‘ladi. 
Ikki elektr qatlamga ega bo‘lgan elektron – kovak o‘tish zaryadlangan kodensatorga 
o‘xshaydi. O‘tish sig‘imi o‘tish yuzasi S, uning kengligi va dielektrik doimiysi 

bilan 
aniqlanadi. O‘tish sig‘imi to‘siq sig‘imi deb ataladi va quyidagi ifodadan aniqlanadi: 





 

Na
Nd
U
qNd
S
C
K
Б
1
2
0
0


O‘tishga kuchlanish berilsa, bu vaqtda o‘tish kengligi o‘zgarganligi sababli, sig‘im ham 
o‘zgaradi. Sig‘imning berilayotgan kuchlanish U qiymatiga bog‘liqligi quyidagicha
U
U
U
C
C
K
K
Б
Б


0

To‘g‘ri ulangan o‘tishda musbat ishorasi, teskari ulanganda esa manfiy ishora olinadi. SB 
berilayotgan kuchlanishga bog‘liqligi sababli р-n o‘tishni o‘zgaruvchan sig‘imli kondensator 
sifatida qo‘llash mumkin. 
To‘g‘ri kuchlanish berilganda diffuziya sig‘imi to‘siq sig‘imidan ancha katta bo‘ladi, 
teskari kuchlanishda esa teskari. Shuning uchun to‘g‘ri kuchlanish berilganda р-n o‘tish inersiyasi 
diffuziya sig‘imi bilan, teskari ulanganda esa – to‘siq sig‘imi bilan aniqlanadi. 
Teskari ulangan p-n o‘tish tokining keskin ortishiga mos keluvchi kuchlanish teshilish 
kuchlanishi U
TESH
deb ataladi. Teshilishni ikki xil mexanizmi mavjud: elektr va issiqlik. Ikkala 
holda xam tokning keskin o‘sishi p-n o‘tish sohasida EZTlarning qo‘shimcha generatsiyasi bilan 
bog‘liq. Elektr teshilishda zaryad tashuvchilar soni kuchli elektr maydon ta’sirida, issiqlik 
teshilishda esa – atomlarda bo‘ladigan termik generatsiya hisobiga ortadi.  

Download 0.78 Mb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   16




Download 0.78 Mb.
Pdf ko'rish

Bosh sahifa
Aloqalar

    Bosh sahifa



6-mavzu: yarimo‘tkazgichlarda kontakt hodisalari yarimo‘tkazgich diodlar. Diodlar

Download 0.78 Mb.
Pdf ko'rish