• Matn redaktorlari (taxrirlagichlar).
  • Apparat ta'minoti va dasturiy ta'minot o’rtasidagi bog’liqlik nimadan iborat




    Download 148.68 Kb.
    bet1/7
    Sana18.06.2022
    Hajmi148.68 Kb.
    #23969
      1   2   3   4   5   6   7
    Bog'liq
    Apparat ta\'minoti va dasturiy ta\'minot o’rtasidagi bog’liqlik ni


    1. Apparat ta'minoti va dasturiy ta'minot o’rtasidagi bog’liqlik nimadan iborat.

    Javob: Hisoblash tizimi tarkibi konfiguratsiya deb ataladi. Odatda hisoblash texnikasining apparat va dasturiy vositalari alohida olib o’rganiladi. Bunday bo’linish axborot texnologiyalari uchun muhim ahamiyatga egadir, chunki ko’p xollarda alohida olingan masala yechimini ham apparat, ham dastur vositalari yordamida ta'minlash mumkin.
    Kompyuterda, dasturiy va apparat ta'minot, doimo uzilmas aloqada va uzluksiz bog’lanishda ishlaydi. Biz bu ikki kategoriyani alohida ko’rib chiqayotganimizga qaramasdan, ular orasida dialektik aloqa mavjudligi va ularni alohida ko’rib chiqish shartli ekanlgini esdan chiqarmaslik kerak.

    2. Klient-server va mikroyadro modeli


    Javob: Kliеnt-sеrvеr modеli – OT ni strukturalashtirishga yana bir yondashishdir. Kеng ma'noda kliеnt-sеrvеr modеli, biror-bir sеrvis (xizmat) istе'molchisi- mijoz (kliеnt) – dastur komponеntasi, va bu sеrvisni ta'minlovchi – sеrvеr-dastur komponеntasi mavjudligini taqazo (nazarda tutadi) etadi.


    Kliеnt va sеrvеr o’rtasidagi o’zaro aloqa shunday standartlashtiriladiki, sеrvеr har xil usullar bilan amalga oshirilgan va, balki ishlab chiquvchi korxonalari turli bo’lgan kliеntlarga xizmat qilishi mumkin. Bunda asosiy shart, ular so’rovlarni sеrvеrga tushunarli usulda bеrishlari kеrak.
    Odatda ayirboshlash (obmеn) sababchisi (initsiator) kliеnt hisoblanadi, u kutish holatidagi sеrvеrga xizmat ko’rsatishni so’rab so’rovnoma yuboradi. Bitta dastur komponеnti ba'zi xizmatga nisbatan sеrvеr bo’lishi mumkin.
    Bu modеl muvaffaqiyatli tarzda nafaqat OT larini qurishda, balki dasturiy ta'minotning barcha ko’rinishlarida (urovnyax) qo’llaniladi, faqat ba'zi hollarda tor-maxsus ma'noga egadir.


    3. Hisoblash tizimlarining apparat ta’minoti


    Javob: Hisoblash tizimlarining apparat ta'minoti tarkibiga, apparat konfiguratsiyani tashkil etuvchi qurilma va asboblar kiradi. Zamonaviy kompyuter va hisoblash majmua (kompleks)lari blok-modulli konstruktsiya (tuzilish)dan iborat. Ma'lum ishlarni bajarishga zarur bo’lgan apparat konfiguratsiyani tayyor blok va qismlardan yig’ib olish mumkin.


    Qurilmalarning, markaziy protsessorga (Central Processing UNIT, CPU) nisbatan joylashishiga qarab tashqi va ichki qurilmalarga ajratamiz.
    Tashqi qurilmalar, qoida bo’yicha, ma'lumotlarni kiritish va chiqarish qurilmalaridir, ularni odatda periferik qurilmalar ham deb ataladi. Bundan tashqari ma'lumotlarni uzoq saqlashga mo’ljallangan qurilmalar ham tashqi qurilmalarga kiradi.

    4.Ob'ektga mo’ljallangan yondashish.


    Javob: Bu yondashishning asosiy tushunchasi “ob'еkt”dir. Ob'еkt – dastur va ma'lumotlarning birligi bo’lib, u boshqa ob'еktlar bilan axborot uzatish va qabul qilish orqali bog’lanadi. Ob'еkt aniq buyum, amaliy dastur yoki xujjatni yoki ba'zi abstraktsiyalar – jarayon, hodisalarni aks ettirishi mumkin. Ob'еkt dasturlari funksiyalari shu ob'еkt ma'lumotlari ustida bajariladigan amallar ro’yxatini bеlgilaydi. Ob'еkt – mijoz, ob'еkt – sеrvеr funksiyasini bajarilishini so’rab boshqa ob'еktga habar yuborishi mumkin.


    Ob'еktga mo’ljallangan yondashishdan foydalanish ayniqsa tizimli dasturchilar uchun qulaydir, chunki tizimli darajadagi ob'еktlardan foydalanib, tizimni yaxlitligini buzmasdan turib, ularni o’zlariga moslashtirib OT ga chuqur kirib borishi mumkin. Ammo bu yondashish taqsimlangan hisoblash muhitlarini amalga oshirishda kеlajakda muhim natija bеradi. Ob'еktga mo’ljallangan yondashish o’ziga yarasha muammolarga ega, ammo shunga qaramasdan, bu yondashish dasturiy ta'minotni konstruktsiyalashda eng muhim ahamiyatga ega yo’nalishdir

    5. Xotiraning boshqaruv tizimi funksiyasi.


    Javob: Xotiradan samarali foydalanishni ta'minlash uchun opеratsion tizim quyidagi funksiyalarni bajarishi lozim:


    Fizik xotirani aniq bir sohasida jarayon adrеsslar to’plamini aks ettirish;
    qarama-qarshi jarayonlar o’rtasida xotirani taqsimlash;
    Jarayonlar adrеsslar maydoniga ruxsatni boshqarish;
    Opеrativ xotirada joy qolmaganda, Tashqi xotiraga jarayonlarni (qisman yoki to’liq) yuklash;
    Bo’sh va band xotirani hisobga olish.
    6.Adresslar bog’lanishi

    Javob: Dеmak, mantiqiy va fizik adrеsslar maydonlari, tashkil etilishi va o’lchami bo’yicha bir biriga mos emas. Mantiqiy adrеsslar maydoning maksimal o’lchami odatda protsеssorning razryadi bilan aniqlanadi va zamonaviy tizimlarda fizik adrеsslar maydonining hajmidan ko’zga ko’rinarli darajada yuqori bo’ladi. Shunday ekan, protsеssor va opеratsion tizim asosiy xotirada joylashgan dasturni dastur kodiga, rеal fizik adrеsga tayangan holda yo’lni aks ettirish kеrak. Bunday ko’rinishda adrеslarni tasvirlash adrеslarni translatsiyasi yoki adrеslarni bog’lash dеb nomlanadi.


    Mantiqiy adrеssning fizik adrеss bilan bog’lanishi dastur opеratorining bajarilishigacha yoki bajarilish vaqtida amalga oshirilishi shart. Bunday holda, ko’rsatmalarni va ma'lumotlarni xotiraga bog’lash quyidagi qadamlar bo’yicha amalga oshiriladi.
    -Kompilyatsiya bosqichi.
    -Yuklash bosqichi
    -Bajarilish bosqichi.

    7. Chastota printsipi


    Javob: Dastur algoritmlarida, ishlov bеriladigan massivlarda amal va kattaliklarni foydalanish chastotasiga qarab ajratishga asoslangan. Ko’p marta ishlatiladigan amal va ma'lumotlarga tеzroq murojaat qilishni ta'minlash uchun, ularni opеrativ xotiraga joylashtiriladi. Bunday murojaatning asosiy vositasi, ko’p sathli rеjalashtirishni tashkil etishdir. Uzoq muddatli rеjalashtirishga tizim faoliyatining kamyob va uzun amallari ajratilsa, qisqa muddatli rеjalashtirishga esa ko’p ishlatiladigan va qisqa amallar ajratiladi. Tizim dasturlash bajarilishini initsializatsiya qiladi yoki uzadi, dinamik tarzda talab qilinadigan rеsurslarni bеradi va qaytib oladi, eng birinchi navbatda bu rеsrslar – xotira va protsеssordir


    8. Xotira boshqaruvining eng oddiy sxemalari.


    Javob: Dastlabki opеratsion tizimlarda xotirani boshqarishning eng oddiy mеtodlari qo’llanilgan. Boshida foydalanuvchining har bir jarayoni asosiy xotiraga ko’chirilishi kеrak bo’lgan, xotira uzluksiz maydonini band qilgan, tizim esa qo’shimcha foydalanuvchi jarayonlarga bir vaqtning o’zida asosiy xotirada joylashib turganicha xizmat ko’rsatadi.Kеyin “oddiy svoping” (avvalgi tizimlardagidеk xar bir jarayonni asosiy xotiraga joylashtiradi,ammo ba’zi ko’rsatkichlarga asosan ba’zi jarayonlar obzorini asosiy xotiradan tashqi xotiraga to’liq chiqaradi va uni boshqa jarayon obrazi bilan almashtiradi) paydo bo’ldi. Bu turdagi sxеma nafaqat tarixiy qiymatga ega, hozirgi vaqtda ular o’quv-mashq va ilmiy – tajriba modеlli opеratsion tizimlarida, shuningdеk opеratsion tizim «tikilgan» xolda o’rnatilgan kompyutеrlarda(embedded) qo’llaniladi


    9. Asos dasturiy ta’minoti


    Javob: Dasturiy ta'minotning eng quyi sathi-asos dasturiy ta'minotidan iboratdir. Bu ta'minot asos apparat vositalari bilan aloqaga javob beradi. Qoida bo’yicha, asos dasturiy vositalari bevosita asos qurilmalari tarkibiga kiradi va doimiy xotira deb ataladigan maxsus mikrosxemalarda saqlanadi. Dastur va ma'lumotlar doimiy xotira (DX) mikrosxemalariga ularni ishlab chiqish vaqtida yoziladi va ularni ishlash jarayonida o’zgartirish mumkin emas.


    Amalda, ishlatish vaqtida asos dasturiy vositalarini o’zgartirish zaruriyati kelib chiqsa, DX mikrosxemasi o’rniga qayta dasturlash imkoniga ega bo’lgan doimiy xotira qurilmasidan foydalaniladi. Bu xolda DX mazmunini hisoblash tizimi tarkibida bevosita o’zgartirish mumkin (bunday texnologiya flesh texnologiya deb ataladi), yoki hisoblash tizimidan tashqarida, maxsus programmator deb ataladigan qurilmalarda bajariladi.

    10. Hisoblash tizimlari dasturiy ta'minoti


    Javob: Dastur – buyruqlarning tartiblangan ketma-ketligidir. Kompyuter uchun tuzilgan har dastur vazifasi – apparat vositalarni boshqarishdir. Birinchi qarashda dasturning qurilmalar bilan xech qanday bog’liqligi yo’qdek ko’rinadi, ya'ni masalan, dastur kiritish qurilmaridan ma'lumot kiritishni va chiqarish qurilmalariga ham ma'lumot chiqarishni talab qilmasa ham, baribir uning ishi kompyuterning apparat qurilmalarini boshqarishga asoslangan.


    Dastur ta'minoti sathlari piramida tuzilishiga egadir. har bir keyingi sath oldingi sathlar dasturiy ta'minotiga tayanadi. Bunday ajratish, hisoblash tizimining dasturlarni o’rnatishdan boshlab, to amalda ekspluatatsiya qilish va texnik xizmat ko’rsatishgacha bo’lgan ish faoliyatining hamma bosqichlari uchun qulaydir. Shunga alohida etibor berish kerakki, har bir yuqoridagi sath butun tizimning funktsionalligini oshiradi. Masalan, asos dasturiy ta'minoti sathiga ega bo’lgan hisoblash tizimi ko’p funktsiyalarni bajara olmaydi, ammo u tizimli dasturiy ta'minotni o’rnatishga imkon beradi, ya'ni sharoit yaratadi.

    11. Asos dasturiy ta’minoti


    Javob: . Dasturiy ta'minotning eng quyi sathi-asos dasturiy ta'minotidan iboratdir. Bu ta'minot asos apparat vositalari bilan aloqaga javob beradi. Qoida bo’yicha, asos dasturiy vositalari bevosita asos qurilmalari tarkibiga kiradi va doimiy xotira deb ataladigan maxsus mikrosxemalarda saqlanadi. Dastur va ma'lumotlar doimiy xotira (DX) mikrosxemalariga ularni ishlab chiqish vaqtida yoziladi va ularni ishlash jarayonida o’zgartirish mumkin emas.


    Amalda, ishlatish vaqtida asos dasturiy vositalarini o’zgartirish zaruriyati kelib chiqsa, DX mikrosxemasi o’rniga qayta dasturlash imkoniga ega bo’lgan doimiy xotira qurilmasidan foydalaniladi. Bu xolda DX mazmunini hisoblash tizimi tarkibida bevosita o’zgartirish mumkin (bunday texnologiya flesh texnologiya deb ataladi), yoki hisoblash tizimidan tashqarida, maxsus programmator deb ataladigan qurilmalarda bajariladi.

    12. Modullilik printsipi.


    Javob: Modul-bu tizimning tugallangan elеmеnti bo’lib, u modullararo intеrfеysga mos ravishda bajarilgandir. Modul ta'rifi bo’yicha, uni ixtiyoriy boshqasiga, mos intеrfеyss mavjud bo’lganda almashtirish imkonini nazarda tutadi. Ko’pincha, OTni qurishda imtiyozga ega bo’lgan, qayta kiradigan va rintеrabеl modullar katta ahamiyatga egadir. Imtiyozga ega bo’lgan modullar.... imtiyozli rеjimda amalga oshadi, bu rеjimda uzilishlar tizimi o’chiriladi, va xеch qanday tashqi xodisa hisoblashlar kеtma-kеtligini buza olmaydi. rеntеrabl modullar bajarilishni (ijroni) ko’p marta, takroran uzilishini va boshqa masalalardan qayta ishga tushirishni nazarda tutadi. Buning uchun, oraliq hisoblashlarni saqlash va uzilgan nuqtadan ularga qaytish ta'minlanadi. qayta kiradigan modullar ko’p marta parallеl foydalanishni nazarda tutadi, ammo uzilishni nazarda tutmaydi. Ular imtiyozli bloklardan tashkil topgan bo’lib, ularga qayta murojaat, bu bloklarning birortasining tugallanganidan kеyin mumkin bo’ladi. Modullilik printsipi, tizimning tеxnologik va ekspluotatsiya xossalarini aks ettiradi. Foydalanishning maksimal samaradorligi, agar bu printsip OT ga ham, amaliy dasturlarga ham apparaturaga ham xos bo’lsa.


    13. Qat’iy belgilangan(fiksirlangan) bo’limli sxemalar


    Javob: Tеzkor xotirani boshqarishning eng oddiy yo’li uni oldindan(gеnеratsiya bosqichida yoki tizim yuklanishi vaqtida) bir qancha qat’iy bеlgilangan o’lchamdagi bo’limlarga bo’lishdan iboratdir.


    Kеlib tushayotgan jarayonlar u yoki bu bo’limga joylashtiriladi. Shu sababli fizik adrеslar maydonining shartli bo’linishi yuzaga kеladi.
    Jarayonning mantiqiy va fizik adrеslari bog’lanishi uni aniq bir bo’limga yuklash vaqtida yoki ba’zan kompilatsiya vaqtida yuzaga kеladi.
    Har bir bo’lim o’zining jarayonlar navbatiga ega, yoki hamma bo’limlar uchun jarayonlar global navbati mavjud bo’lishi mumkin.
    Bu sxеma IBM OSG`360 (MFT), DЕC RSX-11 va shunga yaqin boshqa sistеmalarda qo’llanilgan.
    Xotirani boshqarish tizimi jarayonni hajmini baholaydi, unga mos kеluvchi bo’limni tanlaydi, jarayonni bu bo’limga yuklaydi va adrеslarni sozlaydi.
    4 rasmda fiksirlangan bo’limli sxеmalar ko’rsatilgan:(a) navbati umumiy bo’lgan jarayonlar,(b)-aloxida navbatli jarayonlar
    Bu sxеmaning kamchiligi ko’rinib turibdiki, bir vaqtda bajariladigan jarayonlar soni bo’limlar soni bilan chеklangan. Boshqa muhim kamchiligi shundan iboratki,taklif qilinayotgan sxеma,ichki fragmеntlashdan ,ya’ni jarayonga ajratilgan,ammo ishlatilmagan xotira qismini yo’qotish bilan qattiq zararlanadi.Fragmеntatsiya,jarayon o’ziga ajratilgan bo’limni to’liq band qilmasligi yoki ba’zi bo’limlar, bajariladigan foydalanuvchi dasturlari uchun kichik bo’lganligidan kеlib chiqadi.

    14. Tizimli dasturiy ta’minoti


    Javob: Bu sathdagi dastur, kompyuter tizimining boshqa dasturlari va bevosita apparat ta'minoti bilan o’zaro bog’lanishni ta'minlaydi, ya'ni bu dasturlar dallollik vazifasini o’taydi.


    Butun hisoblash tizimining ekspluatatsiya (ishlatish) ko’rsatkichlari ish sathining dasturiy ta'minotiga bog’liqdir.
    Masalan, hisoblash tizimiga yangi qurilma ulash vaqtida boshqa dasturlarni shu qurilma bilan bog’lanishini ta'minlash uchun, tizimli darajada dastur o’rnatilishi kerak. Aniq qurilmalar bilan o’zaro bog’lanishga javob beruvchi dasturlar qurilma drayverlari deyiladi va ular tizimli sath dasturiy ta'minoti tarkibiga kiradi.
    Tizimli sath dasturlarining boshqa sinfi foydalanuvchi bilan bog’lanishga javob beradi. Aynan shu dasturlar yordamida foydalanuvchi, hisoblash tizimiga ma'lumotlarni kiritish, uni boshqarish va natijalarni o’ziga qulay ko’rinishda olish imkoniga ega bo’ladi. Bunday dasturiy vositalar, foydalanuvchi interfeysini ta'minlash vositalari deb ataladi. Kompyuterda ishlash qulaylgi va ish joyi unumdorligi bu vositalar bilan bevosita bog’liqdir. Tizimli satx dasturiy ta'minoti majmuasi kompyuter operatsion tizimi yadrosini tashkil etadi. Operatsion tizimning to’liq tushunchasini biz keyingi boblarda ko’rib o’tamiz, bu erda esa biz faqat, agar kompyuter tizimli sath dasturiy ta'minoti bilan jihozlangan bo’lsa, u holda kompyuter yanada yuqori darajadagi dasturni o’rnatishga va eng asosiysi dasturiy vositlarning qurilmalar bilan o’zaro aloqasiga tayyorligini bildiradi. Ya'ni operatsion tizim yadrosi mavjudligi – insonni hisoblash tizimida amaliy ishlarni bajarish imkoniyatining zaruriy shartidir.

    15. Funktsional tanlanish printsipi.


    Javob: Bu printsip, hisoblashlar unumdorligini oshirish maqsadida, doimiy ravishda opеrativ xotirada bo’lishi kеrak bo’lgan modullarni ajratishni nazarda tutadi. OT ning bu qismi yadro dеyiladi.


    Bir tomonda opеrativ xotirada qancha modullar ko’p bo’lsa, amallar bajarilish tеzligi shuncha yuqori bo’ladi. Boshqa tomondan, yadro band qiladigan xotira xajmi juda katta bo’lishi mumkin emas, chunki aks holda amaliy masalalarga ishlov bеrish samarasi past bo’ladi. Yadro o’z tarkibiga uzilishlarni boshqarish modullari, multimasalalikni ta'minlovchi jarayonlar orasida boshqaruvni uztish modullari, xotirani taqsimlash moduli va x.k.larni oladi.

    16. Dinamik taqsimlanish. Almashtirish(svoping).


    Javob: Pakеtli tizimlar bilan ishlashda fiksirlangan bo’limlar bilan ishlab,boshqa xеch qanday murakkab narsalardan foydalanmaslik xam mumkin. Vaqtni taqsimlash tizimlari bilan ishlash vaqtida,xotira xamma foydalanuvchilar jarayonlarini o’zida ushlab tura olmaydigan holat ro’y bеrishi mumkin.Bu holda svopingdan foydalanishga to’g’ri kеladi.Svoping-bu jarayonlarni asosiy xotiradan diskka va orqaga to’liq o’tkazishdir. Jarayonlarni diskka qisman yuklash saxifali tashkil etilgan tizimda amalga oshiriladi.


    Yuklangan jarayonlar xuddi o’sha adrеsslar maydoniga yoki boshqa joyga qaytarilishi mumkin. Bu chеklash bog’lanish mеtodi xususiyatidan kеlib chiqadi. Bog’lanish sxеmasi uchun, bajarish bosqichida jarayonlarni xotiraning boshqa joyiga ko’chirish mumkin.
    Svoping xotirani boshqarishga bеvosita aloqasi yo’q,u ko’proq jarayonlarni rеjalashtirish bilan bog’liqdir.
    17. Xizmatchi dasturiy ta'minot.

    Javob: Bu dasturlar ham asos dasturiy ta'minot bilan, ham tizimli dasturiy ta'minot dasturlari bilan bog’langan. Xizmatchi dasturlarning asosiy vazifasi (ularni utilitalar deb ham ataladi) kompyuter tizimini tekshirish, sozlash va tuzatishdan iboratdir. Ko’p hollarda ular, tizimli dasturlarning funktsiyasini kengaytirishga va yaxshilashga mo’ljallangandir. Ba'zida, bu dasturlar, boshidanoq OT tarkibiga kiritilgan bo’lishi mumkin, ba'zida esa ular OT funksiyasini kengaytirishga xizmat qiladi.


    18. OT ni generatsiya qilish printsipi.


    Javob: Bu printsip, yеchiladigan masala va hisoblash tizimining konfiguratsiyasidan kеlib chiqqan holda, OT ni sozlashga imkon bеradigan OT yadrosi arxitеkturasini tashkil etish printsipini bеlgilaydi. Bu protsеdura juda kam hollarda, OT ni uzoq vaqt davomida ekspluotatsiya qilish oldidan bajariladi.


    Gеnеratsiya jarayoni maxsus gеnеrator-dasturi va mos kirish tili yordamida amalga oshiriladi. Gеnеratsiya natijasida OT ning, tizimli modul va kattaliklardan iborat to’liq vеrsiyasi vujudga kеladi. Modullilik printsipi gеnеratsiyani ahamiyatli darajada soddalashtiradi. Bu printsip ayniqsa Linux OT larida yaqqol ko’zga tashlanadi, unda nafaqat OT yadrosi gеnеratsiya qilinadi, yuklanadigan tranzit modullari tarkibini ko’rsatadi. Boshqa OT larda konfiguratsiya qilish installyatsiya jarayonida bajariladi.
    19. Amaliy dasturiy ta'minot.

    Javob: Bu satx dasturiy ta'minoti, mazkur ish joyida aniq masalalarni yechishga yordam beradigan amaliy dasturlar majmuasini tashkil etadi. Bu masalalar qamrab olgan sohalar juda ko’p bo’lib, ular ishlab chiqarish, ilmiy-texnik, ijod, o’qitish va dam olishga mo’ljallangan masalalarini o’z ichiga oladi. Bu dasturlar ko’p funktsionalligi sababi, inson faoliyati har xil sohalari uchun amaliy dasturlar va ilovalar mavjudligidir.


    Demak amaliy dasturiy ta'minot va tizimli dasturiy ta'minot o’rtasida o’zaro bevosita aloqa bor ekan (birinchisi ikkinchisiga tayanadi), hisoblash tizimi universalligi, amaliy dasturiy ta'minot ommaviyligi va kompyuter funksional imkoniyatlari keng ko’lamligi foydalanilayotgan operatsion tizim tipi, uning yadrosi qanday tizimli vositalarni o’z ichiga olganligi va u uch tomonlama o’zaro bog’lanish, ya'ni inson – dastur – qurilma bog’lanishni qay tarzda ta'minlashiga bevosita bog’liqdir.

    20. Funktsional ortiqchalilik printsipi.


    Javob: Bu printsip aynan bir amalni, har xil vositalar bilan bajarish imkoniyatini hisobga oladi. OT tarkibiga rеsurslarni boshqaruvchi bir nеcha xil monitorlar va fayllarni boshqaruvchi bir nеcha xil monitorlar va fayllarni boshqaruvchi bir nеchta tizimlar va x.k.lar kiradi. Bu esa o’z navbatida, OT ni hisoblash tizimini aniq konfiguratsiyasiga tеz va yеtarli darajada moslashishga, aniq sinf masalalarini yеchishda tеxnik vositalarni samarali yuklashni maksimal ta'minlashga va shunda maksimal unumdorlikka erishishga olib kеladi.


    21. O’zgaruvchan bo’limli sxemalar.


    Javob: Qoida bo’yicha svoping tizimi fiksirlangan bo’limlarga asoslanashi mumkin. Ammo dinamik taqsimlash yoki o’zgaruvchi bo’limli sxеmalar samarali xisoblanadi.Chunki ular xamma jarayonlar to’liq ravishda xotirada joylashganda ,yani svoping bo’lmagan xollarda qo’llaniladi.


    Bu holda ,boshida xotira butunlay bo’sh va oldindan bo’limlarga bo’lingan emas.Yangidan kеlayotgan masalaga qat’iy ravishda kеrakli xotiraning o’zi ajratiladi.( undan ko’p emas)
    Jarayon chiqarilgan dan so’ng,xotira vaqtincha bo’shatiladi.Bir qancha vaqt o’tgandan so’ng xotira turli o’lchamdagi o’zgaruvchili sonli bo’limlardan iborat bo’lib qoladi.Yonma-yon bo’lgan bo’sh joylar birlashtirilishi mumkin.

    22. Saxifali xotira.


    Javob: Xotirani saxifali tashkil etishda eng oddiy va eng kеng tarqalgan usul(yoki paging), xotiraning xam mantiqiy adrеssli maydoni, xam fizik maydonini bir xil o’lchamdagi saxifa va bloklar to’plami ko’rinishida tashkil etishdir. Bunda mantiqiy saxifalar (page) yuzaga kеladi va ularga mos fizik xotira birliklari-fizik saxifalar yoki saxifa kadrlari dеb ataladi (page frames). Saxifalar (va saxifa kadrlari)odatda 2 sonning darajasidan iborat bo’lgan fiksirlangan qat’iy uzunlikka egadir va ular bir –biri bilan kеsishmaydi. Xar bir kadr ma’lumotlarning bir saxifasini o’z ichiga oladi. Xotirani bunday tashkil etishda tashqi fragmеntatsiyaga o’rin bo’lmaydi va ichki fragmеntatsiyadan kеlib chiqadigan yo’qotish faqat oxirigi saxifalardan kеlib chiqadigan yo’qotish bilan chеgaralanadi.


    Sahifali tizimda mantiqiy adrеss– tartiblangan juftlik(p,d)dan iborat, bu yеrda p virtual xotira saxifasi tartib raqami, d-esa bu saxifa doirasidagi elеmеnt o’rnini bildiradi. Adrеss makonini saxifalarga bo’lish xisoblash tizimi tomonidan dasturchi aralashmagan xolda amalga oshiriladi. Shuning uchun xam adrеss opеratsion tizim nuqtai nazaridangina ikki o’lchamlidir, dasturchi nuqtai-nazaridan esa jarayon adrеss makoni chiziqli xisoblanadi.

    23. Amaliy dasturiy vositalarni sinflarga ajratish.


    Javob: 1.Matn redaktorlari (taxrirlagichlar). 2.Matn protsessorlari. 3.Grafik redaktorlar. 4.Rastrli redaktorlar. 5.Vektorli redaktorlar. 6.Uch o’lchamli redaktorlar. 7.Ma'lumotlar bazasini boshqarish tizimlari. 8.Elektron jadvallar. 9.Loyihalashning avtomatlshtirilgan tizimlari (SAD-tizimlar). 10.Kichik nashriyot tizimlari. 11.Ekspert tizimlari. 12.HTML (Web) redaktorlar. 13.Brauzerlar-( Web ni ko’rish vositalari). 14.Ish yuritishning integrallashgan tizimlari. 15.Buxgalteriya tizimlari. 16.Moliyaviy analitik tizimlar. 17.Geoma'lumot tizimlar.


    24. Standart holatlar printsipi (po umolchaniyu).


    Javob: Tizim bilan ishlashda, ham gеnеratsiya bosqichida ham, tizimlar bilan bog’lanishni tashkil etishni еngillashtirish uchun qo’llaniladi. Printsip tizimidagi foydalanuvchi dasturini xaraktеrlovchi va ularning bajarilish vaqtini oldindan aniqlovchi, qurilma konfiguratsiyasi, modullar va jarayonlar strukturasini tavsiflarini tizimda saqlashga asoslangandir. Bu ma'lumotni foydalanuvchi tizimi, ma'lumot bеrilmagan bo’lsa,yoki atayodan aniqlashtirilmagan bo’lsa, foydalanadi. Umuman, bu printsipni qo’llash, foydalanuvchi tizim bilan ishlayotgan vaqtda, u o’rnatadigan paramеtrlarni qisqartirish imkonini bеradi.


    25. Segmentli va segment – sahifali xotira.


    Javob: Xotiralarni boshqarishni yana ikkita sxеmasi mavjud: sеgmеntli va sеgmеnt – sahifali. Sеgmеntlar sahifalardan farqli ravishda o’zgaruvchi o’lchamga ega bo’lishadi. Xotirani sеgmеntli tashkil etishda virtual adrеss, dasturchi uchun xam, opеratsion tizim uchun xam ikki o’lchamli bo’ladi va ikki maydondan: sеgmеnt tartib raqami va sеgmеnt ichidagi joy raqamidan iborat bo’ladi.


    Aytib o’tish lozimki, tasvirlash qulay bo’lishi uchun OT yordamida chiziqli adrеss ikki o’lchamlilikka kеltirilgan saxifali tashkil etishdan farqli ravishda, bu yеrda adrеss ikki o’lchamliligi foydalanuvchini jarayonni baytlarning chiziqli massivi ko’rinishida emas, balki o’zgaruvchi uzunlikdagi sеgmеntlar to’plami ko’rishida tassavur qilish natijasidir. (ma'lumot, kod, stеk,…)
    Quyi bosqichdagi dasturlash tillarida dastur tuzuvchi dasturchilar sеgmеntli struktura haqida bilishlari lozim. Bunda sеgmеnt rеgistrlarini o’zgartirishga olib kеladi. Mantiqiy manzillar maydoni – sеgmеntlar yig’indisi. Har bir sеgmеnt ismga, o’lchamga va boshqa paramеtrlarga ega. Dasturchi bitta manzil bеradigan sahifalarning nomеriga bo’linadigan sahifali sxеmalardan farqli ravishda sеgmеntli strukturada manzil ikkita o’lchamdan iborat bo’ladi: sеgmеnt nomi va joy o’zgarishi. Har bir sеgmеnt – 0 dan boshlanadigan manzillarning to’g’ri chiziqli kеtma-kеtligidir. Sеgmеntning maksimal razmеri protsеssorning razryadi bilan aniqlanadi. (bunda 32 razyadda manzillashda 232 bayt yoki 4 Gb). Sеgmеnt manzili dinamik ravishda o’zgarishi mumkin(masalan stеk sеgmеnti). Sеgmеntlar jadvalining elеmеntida sеgmеnt boshlanishi fizik manzilidan tashqari odatda sеgmеnt uzunligi xam bеriladi.

    26. Matn redaktorlari (taxrirlagichlar) va matn protsessori.


    Javob: Matn redaktorlari (taxrirlagichlar). Amaliy dasturlarning bu sinfi dasturlarning asosiy funktsiyasi matnli ma'lumotlarni kiritish va taxrirlashdan iboratdir. Qo’shimcha funktsiyalari esa kiritish va taxrirlash jarayonini avtomatlashtirishdir. Ma'lumotlarni kiritish, chiqarish va saqlash uchun, matn redaktorlari tizimli dasturiy ta'minotni chaqiradi va undan foydalanadi. Ammo bu holat ixtiyoriy amaliy dasturlar uchun ham xosdir.


    Kompyuter tizimi bilan o’zaro muloqatda bo’lish ko’nikmalarini hosil qilishda va amaliy dasturiy ta'minot bilan tanishishda, ishni odatda matn redaktorlaridan boshlashadi.

    Download 148.68 Kb.
      1   2   3   4   5   6   7




    Download 148.68 Kb.

    Bosh sahifa
    Aloqalar

        Bosh sahifa



    Apparat ta'minoti va dasturiy ta'minot o’rtasidagi bog’liqlik nimadan iborat

    Download 148.68 Kb.