• ATOM TUZILISHI. E. REZERFORD TAJRIBASI. BOR POSTULOTLARI.
  • Atomning bor modeli. Bor postulatlari. Reja




    Download 82.6 Kb.
    bet1/10
    Sana21.10.2022
    Hajmi82.6 Kb.
    #27660
      1   2   3   4   5   6   7   8   9   10
    Bog'liq
    Atomning bor modeli. Bor postulatlari





    Atomning bor modeli. Bor postulatlari.


    Reja:
    1.Atom tuzilishi haqida tushuncha.
    2.Rezerford tajribasi.
    3.Bor postulatlari.
    4. Atom xususiyatlari
    5. Atom yadrosining tarkibi va asosiy xarakteristikasi.
    6. Radioaktiv yemirilishlar.


    ATOM TUZILISHI. E. REZERFORD TAJRIBASI. BOR POSTULOTLARI. Asrimizning boshlaridayoq har bir atomning tarkibiga manfiy zaryadli elektronlar va musbat zaryadi bor boshqa zarralar kirishi tan olingan edi.
    1911 yilda ingiliz fizigi E.Rezerford atom tuzilishining yadroviy (planetar) modelini taklif qildi. Bu modelga muvofiq atomning hamma musbat zaryadi (>99.94%) atomning o‘lchami (10-10 m) ga nisbatan juda kichik o‘lchamga (10-15 m) ega bo‘lgan atom yadrosida to‘plangan.
    Yadro atrofi berk (eleptik) otbitalar bo‘yicha elektronlar atomning elektron qobig‘ini hosil qilib harakatlanadi. Yadro zaryadi q, elektronlar zaryadi ye ning yig‘indisini absalyut qiymatiga teng:

    q=+Ze (1)


    bu yerda Z- zaryad soni.
    Atomning markazida juda kichik musbat zaryadlangan yadrosi bor degan farazni E.Rezerford eksperimental ravishda modda orqali o‘tadigan alfa- zarralarining sochilishiga doir tajribalarda isbot qildi.
    Ammo atom tuzilishi to‘g‘risidagi Rezerford modeli klassik fizika doirasida joylashmaydi. Klassik fizika nuqtai nazaridan atom tutash nurlanish spektrini beradigan turg‘unmas (barqarormas, uzoq yashamaydigan) sistemadan iboratdir. Yuqorida ikkala nuqtai nazar ham tajribaga ziddir. Aslida esa atomlar nurlanishi spektri chiziqli bo‘lib, atomning o‘zi esa turg‘un, barqaror sistemadan iborat.
    Atomlarning nur chiqarishi spektrini o‘rganish atom tuzilishini o‘rganishdagi hal qiluvchi ahamiyatga ega bo‘ladi. Shaqiqatdan ham gazlarning o‘zaro ta’sir qilmaydigan atomlarining har biri chiziqli spektr chiqaradi, spektrial chiziqlarni gruppa (seriya) larga taqsimlash mumkin; biror seriyaga tegishli chiziqlar o‘zaro ma’lum qonuniyatlar bilan bog‘langan.
    Atomning nurlanish spektrining chiziqli eqanligi eng sodda atom-vodorod atomi spektrida yaqqol ko‘rinadi. Kvant nazariyasi vodorod atomini tuzilishini va vodorod spetrining murakkab strukturasini miqdor jixatdan tushuntirib, atom ichidagi jarayonlarni o‘rganishga to‘g‘ri yondashish yo‘lini ko‘rsatib berdi. Ammo ikkinchi element geliy atomi uchun Bor nazariyasi yordamida miqdariy nazariya yaratish mumkin bo‘lmadi. Geliy atomi va undan murakkabroq atomlar uchun Bor nazariyasi faqat sifat jixatdan xulosalar chiqarishga imkon beradi.
    Bor nazariyasi chala va ichki ziddiyatlarga ega nazariyadir. Ќozirgi vaqtda Bor nazariyasini takomillashtirish asosida kvant mexaniqasi va kvant elektrodinamikasi yaratilgan. Ќozirgi vaqtda kvant mexaniqasi yordamida atomlar elektron qobiqlarning tuzilishi va xossalariga tegishli har qanday savlga javob berishi mumkin. Biroq, bunday miqdoriy nazariya nihoyatda murakkab va biz uni o‘rganmaymiz.

    Download 82.6 Kb.
      1   2   3   4   5   6   7   8   9   10




    Download 82.6 Kb.

    Bosh sahifa
    Aloqalar

        Bosh sahifa



    Atomning bor modeli. Bor postulatlari. Reja

    Download 82.6 Kb.