• MS DOS
  • Intel
  • Norton Commander
  • «Мой компьютер»
  • Win XR
  • «Мой компьютер»
  • 5.4-rasm.
  • ADABIYOTLAR
  • Yuksak ma’naviyat — yengilmas kuch. T., «Ma’naviyat», 2008 I.A. Karimov.
  • Информация о файле «Windows Server 2008. Пошаговые руководства. Автор: Роланд Винклер. 2008 Знакомство с Windows Server 2008.Автор: Митч Таллоч. 2008
  • Компьютерные сети. Принципы, технологии, протоколы. Издание 4-ое. Автор: Олифер В.Г. , Олифер Н.А. 2010 Сети ЭВМ и телекоммуникации.Автор:Алиев Т.И. 2011
  • Компьютерные сети. Учебное пособие. Автор:Кузин А.В. 2011 Статическая IP-маршрутизация. Автор: Дмитрий Карпов. 2005
  • Информационная безопасность.Автор: В. И. Ярочкин. 2006 Основы информационной безопасности. Автор: Белов Е.Б, Лось В.П. 2006 Internet saytlari
  • "Axborot kommunikatsion texnalogiyalari va iqtisod" kafedrasi Maxsus fan o‘qituvchisi O‘sarova Gulruh Samatovnaning




    Download 184.06 Kb.
    bet2/2
    Sana24.03.2017
    Hajmi184.06 Kb.
    1   2

    4.1-rasm. Foydalanuvchining kompyuter apparat va dasturiy vositalari bilan bog'lanishi.


    Operatsion tizim deb, kompyuterning apparat va dasturiy resurslari bilan bog'lanishi avtomatlashtirishni ta'minlovchi das- turlar majmuasiga aytiladi.

    OT ning asosiy funksiyalari quyidagilardir:


    • dasturlarni operativ xotiraga yuklash va ularning bajarilishini boshqarish;

    • tashqi qurilmalar va bajarilayotgan dasturlar orasida ma'lu- motlarni almashish amallarini ta'minlash;

    • dasturlar bajarilishi vaqtida nostandart holatlarga xizmat qilish;

    • bajarilib bo'lingan dasturlarni operativ xotiradan olib tashlash va yangi dasturlarni yuklash uchun joy bo'shatish;

    • dasturlar va ma'lumotlarni tashqi qurilmalarda qidirish va saqlashni tashkil etish;

    • foydalanuvchi va operatsion tizim o'zaro bog'lanishini tashkil etish — foydalanuvchi buyruqlarini qabul qilish va bajarish;

    • bir disk qurilmasidan boshqasiga nusxa olish, disk quril- malarini formatlash va boshqa turli yordamchi (servis-xizmat- chi) funksiyalarni bajarish.

    Operatsion tizimning kiritish-chiqarish asosiy tarkibiy qismi, odatda, kompyuter doimiy xotirasiga yoziladi, qolgan qismlari esa lazer, vinchester diski yoki yumshoq diskda joylashtiriladi, u shuning uchun ham tizimli disk deb ataladi. Tizimli disksiz kompyuter prinsip jihatdan ishlamaydi.

    Operatsion tizim kompyuter ishlash jarayonida doimo ishchi holatda bo'ladi. OT ishi kompyuter yoqilganda boshlanadi va u o'chirilganda tugaydi.

    4.1. OT ning turlari

    Kompyuterning har bir modeli uchun individual OT lar ishlab chiqiladi. Yana shu bilan birga aynan shu model uchun, qoida bo'yicha, turli vazifali va turli imkoniyatli va xossali, turlicha OT lar mavjud.

    Bitta foydalanuvchiga xizmat qiladigan bitta foydalanuvchili OT yoki ko'p foydalanuvchiga xizmat qiladigan ko'p foydala- nuvchili OT lar mavjud.

    Mutanosib (coBMecTOMbift) shaxsiy kompyuterlar uchun bir nechta turli operatsion tizimlar oilasi ishlab chiqilgan: MS DOS, Windows, Linux (ommaviy UNIX tizimining bir ko'rinishi) va boshqalar.

    SHK uchun yaratilgan eng oddiy OT lardan bin, birmuncha eskirgan bir dasturli va bir foydalanuvchili MS DOS (Microsoft Disk Operation System) dir. Uning birinchi versiyasi 1981— 1982-yillarda ishlab chiqilgan. Windows 9x operatsion tizimlar oilasi ko'p dasturli va bir foydalanuvchili OT lar hisoblanadi, Win NT/2000/XP va Linux OT lari ko'p dasturli va ko'p foyda­lanuvchili va tarmoq OT lar hisoblanadi.

    Har bir OT uchun ko'p sonli dasturlar ishlab chiqilgan. Bu dasturlar qaysi OT uchun ishlab chiqilgan bo'lsa, o'sha OT boshqaruvchi ostida ishlaydi. Shuning uchun ham, «Apparat platforma» atamasi bilan birga «Dasturiy platforma» atamasi ham ishlatiladi. Bu atama ishlatilganda u yoki bu OT uchun yozilgan dastur to'g'risida gapirilganda u «shu muhitda» ishlaydi deb tushuniladi. Keyingi vaqtda, Intel protsessori asosida apparat platformasi va Win OT dasturiy platformasi birgalikda bo'lganda Wintel platformasi atamasi ishlatiladi.

    4.2. Foydalanuvchi interfeysi (muloqoti)

    Foydalanuvchi va operatsion tizimning o'zaro muloqoti har doim bir operatsion tizim uchun maxsus qoidalar asosida amalga oshiriladi. Bu qoidalar foydalanuvchi interfeysini tashkil etadi. Foydalanuvchining u yoki bu dasturiy tizim bilan o'zaro muloqoti standart kelishuvlari qoidalari, usullari va vositalari majmuasi foydalanuvchi interfeysi deyiladi.

    Operatsion tizim foydalanuvchi interfeysining quyidagi 3 ta ko'rinishi mavjud: matnli, jadvalli va grafik.

    4.2.1. Foydalanuvchi matnli interfeysi

    Foydalanuvchi matnli interfeysi MS DOS, Unix, Linux va boshqa operatsion tizimlarda ishlatiladi. Bunda operatsion tizim va foydalanuvchi o'rtasidagi muloqot dialog ko'rinishida amalga oshiriladi. Bu degani, operatsion tizim yuklangandan so'ng foydalanuvchining buyruq va ko'rsatmalarini qabul qilishga tayyorligi haqida signal beradi. MS DOS operatsion tizimda bu signal ekranda kiritishga taklif ko'rinishida bo'ladi. Odatda, taklif > simvolidan iborat bo'lib, uning chap tomonida yordamchi xizmatchi ma'lumot chiqishi, masalan, biror disk qurilmasi nomi, joriy vaqt va h.k.lar bo'lishi mumkin.

    Masalan, 07-04-03 C:/> taklif joriy vaqt 7-aprel 2003-yil ekanligi va joriy qurilma C diski ekanligini bildiradi.

    Foydalanuvchi OTning biror funksiyani bajarishni so'rashi uchun, klaviaturadan > simvolning o'ng tomoniga operatsion tizimga buyruq — ko'rsatma kiritadi. Masalan, kompyuterga o'r- natilgan operatsion tizim versiyasini aniqlash uchun quyidagi buyruq beriladi:

    07-04-02 C:/>Ver

    Masalan, kompyuterga MS DOS ning 6-22 versiyasi o'rnatilgan bo'lsa, displey ekranida MS DOS Version 6.22 namoyon bo'ladi.

    Foydalanuvchi buyrug'i bajarilgandan so'ng, yana ekranga taklif belgisini chiqaradi va keyingi buyruqni kutadi. Shunday qilib, foydalanuvchi va operatsion tizim orasidagi muloqot matnli so'zlar almashinuvi tariqasida ro'y beradi, shuning uchun ham muloqot matnli deb ataladi. Foydalanuvchi buyrug'i displeyda bir qatorni egallagani uchun, bu qator buyruq qatori (командная строка) va muloqot — buyruq qatori interfeysi deb ataladi.

    4.2.2. Foydalanuvchi jadvalli interfeysi

    MS DOS operatsion tizimi bilan ishlash tajribasi, ko'pgina foydalanuvchilar uchun matnli muloqot murakkab va noqulay tuyulardi, chunki ish uchun zarur ko'p sonli buyruqlarni yozish qoidalarini eslab qolish kerakligini ko'rsatdi. Shuning uchun ham turli, foydalanuvchiga OT bilan qulay muloqot yaratib beradigan yordamchi dasturlar ishlab chiqila boshlandi. Bunday dasturlar qobiq (оболочка) dasturlar nomini oldi. OTga yordamchi bo'lgan bunday qobiq dasturlar, OTning hamma imkoniyatlari bilan ishlashni ta'minladi va foydalanuvchi va OT muloqoti stili va qoidalarini o'zgartirib yubordi.

    Shunday qilib, qobiq dastur deb, foydalanuvchi va OT o'rtasida qulay muloqotni ta'minlovchi dasturga aytiladi. Yana shuni ta'kidlash lozimki, qobiq dasturlarning o'zi emas, ular faqat qaysi OT uchun yaratilgan bo'lsa, o'shalar bilan birgalikda ishlaydi.

    Turli qobiq dasturlar foydalanuvchining turli xil muloqotidan foydalanadi. Masalan, Norton Commander yoki For jadval interfeysidan foydalanadi. Bunda hamma buyruqlar yoki uning elementlari tayyor jadvaldan foydalanib tanlanadi, buyruq matn shaklida kiritilmaydi. Ammo jadval interfeysida matn interfeysidan foydalanish imkoniyati jadval ostidagi buyruq qatorini qo'shish orqali saqlab qolingan.

    4.2.3. Foydalanuvchi grafik interfeysi

    Hozirgi vaqtda grafik interfeys ommaviylashib bormoqda, uning asosiy xususiyati dastur, qurilma, biror-bir harakat uchun tez esda qoladigan shartli belgilar ishlab chiqilgani.

    Harakat - borliqnint ajralmas xususiyati boʻlgan oʻzgaruvchanlikni (q. Barqarorlik va oʻzgaruvchanlik) ifodalovchi falsafiy kategoriya. H. tushunchasi imkoniyatlarning voqelikka aylanishini, roʻy berayotgan hodisalarni, olamning betoʻxtov yangilanib borishini aks ettiradi.
    Foydalanuvchi kerakli belgini ma'lum tarzda ko'rsatsa, OT shu belgi bilan harakatni bajaradi. Grafik interfeys, hozirgi zamonaviy OT lari Win9x, Win NT/2000/XP uchun asosiy hisoblanadi.

    NAZORAT SAVOLLARI



    1. Operatsion tizim ta'rifini ayting.

    2. OT ning asosiy funksiyalarini keltiring.

    3. Operatsion tizimning qanday sinflarini bilasiz?

    4. Foydalanuvchi interfeysi nima?

    5. Matnli interfeys deganda nimani tushunasiz?

    6. Qobiq dasturning funksiyasi nima? Qanday qobiq dasturlarni bilasiz?

    7. Matnli va jadvalli interfeysni taqqoslang.

    8. Grafik interfeysni tushuntiring.

    5-bob. WINDOWS OT GRAFIK INTERFEYSI

    Foydalanuvchining OT bilan eng qulay va ko'rgazmali munosabatda bo'lishida kompyuterning u yoki bu imkoniyati va resurslariga murojaat qilishda foydalanuvchining grafik interfeysi muhim asos bo'lib xizmat qiladi.



    Win OT ning grafik interfeysi oyna tushunchasiga asoslanadi, shuning uchun u ba'zan oynali interfeys deb ataladi. Grafik muhit tushunchasi grafik interfeys tushunchasiga to'liq mos keladi.

    Bu interfeysning farqli xususiyatlari oson eslab qolinadigan grafik obyektlar — dasturlar, qurilmalar, harakatlar va hokazolarga bog'langan belgilardir.






    5.1-rasm. Ish stoli, oynalar va Windows operatsion tizimining klassik stildagi belgilari.


    Foydalanuvchi kerakli belgini ko'rsatsa, OT u bilan bog'liq harakatni bajaradi.

    Biz Win NT/2000/XP OT larning grafik muhitini ko'rib chiqamiz. Shuni ta'kidlash lozimki, umuman, turli OT larning interfeysi bir-biridan farq qiladi, ammo bu farqlar unchalik katta emas (5.1-rasm).

    5.1. Obyekt tushunchasi



    Win OT obyektli yondashuv metodologiyasiga asoslanadi, shunga mos tarzda borliq va uning ixtiyoriy qismi bir-biri bilan o'zaro aloqada bo'lgan obyektlar majmuasidir. Obyektlarga aniq xossalar va harakatlar xosdir. Turli obyektlar xossalari va harakatlari turlichadir.

    Win OT va uning grafik interfeysi, xususan, obyektli yondashuv prinsiplari asosida qurilgan.

    5.2. Grafik interfeysning asosiy elementlari



    Win OT foydalanuvchi interfeysi asosiy elementlari quyida- gilardir: ish stoli, oynalar, belgilar (znachki), yorliqlar, klavishlar, panellar, menyu, papkalar, ilovalar va hujjatlar. Interfeys obyekt- lariga shu bilan birga kompyuterning ixtiyoriy apparat va dasturiy resurslari ham kiradi. Kompyuter ham, umuman, obyekt hisob­lanadi. Quyida ko'rsatilgan asosiy interfeys obyektlarining xusu- siyatlari va harakatlari ko'rib chiqiladi.

    5.2.1. Ish stoli



    Win OT da displeyning butun ekrani mutaxassisning ish joyi deb qaraladi, chunki unda axborotga ishlov berish uchun zaruriy barcha sharoit yaratilgan bo'lib, ish stoli yuzasida kerakli hujjatlar va ular bilan ishlashning turli vositalari joylashtirilgan.

    Ish stoli deb, foydalanuvchining kompyuterning hamma resurslariga, ya'ni eng ko'p foydalaniladigan dasturlari, hujjatlari va apparat vositalariga samarali murojaatni ta'minlaydigan va mos ulanishlar mavjud bo'lsa, lokal va global tarmoqlari resurslariga ham murojaatni ta'minlaydigan grafik interfeysining asosiy elementiga aytiladi. Foydalanuvchi interfeysining qolgan barcha elementlari ham ish stoliga yoki bu holatda bog'lanadi. Unda oynalar, hujjatlar belgilari, dastur va qurilmalar belgilari guruhini o'z ichiga olgan turli panellar joylashtiriladi.

    5.2.2. Oynalar

    Hujjat, dastur, papka, qurilmalarning har biri ish stolida alohida oyna bilan beriladi. Win oynalari dasturlarni boshqarish foyda­lanuvchi va dasturlar o'rtasida axborot almashinish imkonini beradi. Ish stolida bir vaqtning o'zida ixtiyoriy sondagi oynalar joylashgan bo'lishi mumkin. Rasmdagi ish stolida ikkita oyna joylashgan (5.2-rasm).

    Oynalar stolda o'lchamini, joylashgan o'rnini o'zgartirishi mumkin, xuddi real stoldagi kabi bir nechta varaq qog'ozga o'xshab






    5.2-rasm. Oynalarning joylashishi va o'lchamlari.


    bir-biri ustiga taxlash mumkin va hatto bir-birini to'liq berkitishi mumkin.



    Oyna deb, foydalanuvchi va bajariladigan dastur orasidagi aloqani tashkil etishga mo'ljallangan, ekranning avtonom sohasidan iborat bo'lgan foydalanuvchi grafik interfeysining elementiga aytiladi.

    Oyna, qoida bo'yicha, ekranning boshqa qismida ramka orqali va rangi orqali ajratiladi: oynada matn, rasm, jadval, dasturni boshqarishning maxsus elementlari joylashishi mumkin. Masalan, «Мой компьютер» oynasi, kompyuterning barcha apparat va dasturiy resurslariga murojaat qilish uchun xizmat qiladi, «Кор­зинка» oynasi esa, tasodifan olib tashlangan papka dastur va hujjatlarini tiklash uchun xizmat qiladi.

    5.2.3. Yorliq va belgilar

    Belgilar (piktogrammalar) grafik interfeysda turli obyektlarni: ish stoli, disk qurilmalari, printerlar, dastur va hujjatlarni belgilash uchun xizmat qiladi.

    Shunday qilib, belgi (piktogramma) deb, kompyuterning apparat va dasturiy resurslarini belgilash uchun xizmat qiladigan, uncha katta bo'lmagan tasvirdan iborat foydalanuvchi grafik interfeysi elementiga aytiladi.

    Yuqoridagi rasmda, bir-biring ustiga qo'yilgan ikki oynada joylashtirilgan bir qancha turli belgilar ko'rsatilgan. Oynalardan tashqari belgilar ish stolida, panelda, menyuda va papkada joylashishi mumkin. Win XR OT da ish stolida har doim «Кор­зина» dasturi belgisi turadi. Qolgan hamma belgilar ish stolida foydalanuvchi ko'rsatmasi yordamida joylashtirilishi yoki olib tashlanishi mumkin.

    Kompyuterning apparat va dasturiy resurslariga murojaati qulay bo'lishi uchun, ish stoliga «Мой компьютер» oynasi belgisi joylashtirilishi mumkin. OT da fayllarni saqlashni tartiblashtirish uchun maxsus papka «Мои документы» ko'zda tutilgan, unda ixtiyoriy guruhlashtirish mumkin.

    Belgilarning maxsus ko'rinishi yorliqlardir, ular har doim biror- bir obyektning haqiqiy joylashgan o'rni to'g'risidagi ma'lumotni

    bildiradi. Yorliq obyektga tez va qulay murojaatni va ularni qidirishni ta'minlaydi. Yorliq tashqi belgisining past qismida egri strelka belgisi bo'ladi.

    Yorliq bilan belgi orasidagi farq, ularning ichki, tizimlashgan tashkil etilishidir. Belgi doim obyektning o'zi bilan bevosita har doim bog'liqdir, yorliq esa har doim obyektning (papka, qurilma, hujjat fayli va hokazolar) haqiqiy joylashgan o'rni haqidagi ma'lumotlarni o'zida saqlaydigan maxsus fayl bilan bog'langan.


    5.3-rasm. Masalalar panelidagi tugmalar.
    Ammo foydalanuvchi nuqtayi nazaridan, mos obyektlarga murojaat qilishda uning yorlig'i yoki belgisidan foydalanish orasida farq yo'q.

    5.2.4. Tugmalar (кнопки)

    Ko'pincha, oynalar va interfeysning boshqa elementlarida tugmalar uchraydi, ular yordamida foydalanuvchi OT ga biror amallar yoki harakatlar ketma-ketligini bajarish uchun buyruq beradi.

    Demak, tugma deb, foydalanuvchining boshqaruvchi ta'sirini (buyrug'ini) qabul qilib, undan keyin amallar, harakatlar ketma- ketligini ishga tushiruvchi, foydalanuvchi grafik interfeysi elemen- tiga aytiladi.

    Standart holatda tugma ichiga uning vazifasini ko'rsatadigan nomi yozilgan to'g'ri to'rtburchak ko'rinishida bo'ladi. Masalan, rasmda ko'rsatilgandek tugmalar, qurilmalar, asboblar, televizordagi tugmalarga o'xshashdir.


    Ajsotly in ц-jTyj ш I

    utaqiri^h luemnii BajirilayotEaij da^iudar tegBahri

    5.2.5. Panel

    Ish stolida va shu bilan birga oynalar ichida bitta yoki bir nechta panellar joylashgan, ular kontrast rang bilan bo'yalgan bo'lib, odatda, gorizontal, vertikal, to'g'ri to'rtburchak ko'ri­nishida bo'ladi. Panel, undagi turli boshqarish elementlari, turli belgilarni joylashtirish uchun va operatsion tizim holati yoki bajariladigan dastur holatini indikatsiyalash (belgilash) uchun xizmat qiladi.

    Panel deb, boshqarish elementlarini, mantiqiy bog'langan bel- gilar guruhini birlashtirish uchun va operatsion tizim va baja- rilayotgan dastur holatini indikatsiya qilish uchun xizmat qiladigan foydalanuvchi grafik interfeysi elementiga aytiladi.

    Odatda, ish stolining quyi qismida Win OT paneli joylashgan, u masalalar paneli (патель задач) deb ataladi. U oynalar bilan ishlashni tashkil etishda muhim rol o'ynaydi, chunki u bajari- layotgan dasturlarga murojaat va dasturlarning biridan ikkinchi- siga o'tishni ta'minlaydigan tugmalarni o'z ichiga oladi.

    Bundan tashqari «Панель задач>^ «ПУСК» tugmasi joy- lashgan, uning yordamida operatsion tizimning asosiy menyusiga va dasturlar indikatorlariga murojaat amalga oshiriladi.

    Indikator dasturlarning joriy holatini aks ettiradigan grafik interfeys elementidir. Dastur bajarilishi davomida, uning holati o'zgarishi bilan indikatorning tashqi ko'rinishi ham mos tarzda o'zgaradi.

    Masalalar panelining o'ng qismida joriy vaqt va joriy til indi- katorlari joylashgan. Masalalar panelining dasturlar indikatorlari va belgilarini o'z ichiga olgan qismi, Win XP operatsion tizimida


    I Ltrr nib ущ




    Ti ir-JL(..-



    5.4-rasm. Klassik stildagi masalalar panelidagi bildirgilar maydoni.
    Maydon - ochiq, meʼmoriy jihatdan tartibga keltirilgan, atrofi bino, inshootlar yoki daraxtlar bilan toʻsilgan keng satq. Toʻrtburchakli, temperaturapetsiyasimon. doirasimon, tuxumsimon (oval) va boshqa shakllarda yopiq yoki ochiq holda boʻladi.

    xabarlar (yвeдoмлeния) sohasi (области) deb ataladi, chunki bu qismda avtomatik tarzda OT tomonidan shakllantiriladigan xa­barlar qo'shiladi, bu xabarlar foydalanuvchiga biror-bir hodisa to'g'risida xabar beradi, masalan, OT tomonidan biror qurilma qo'shilgani to'g'risida ma'lumot beradi.

    5.2.6. Menyu

    Foydalanuvchi Win OT ning ishini turli buyruqlar yordamida boshqaradi.

    Grafik interfeysda buyruqlarni klaviaturadan kiritish kerak emas. Ko'p hollarda OT ni biror amalni bajarishga majbur qilish uchun, oldindan tayyorlangan ro'yxatdan to'g'ri keladigan variantni tanlash kifoya, bu ro'yxat Win tizimida menyu deb ata­ladi. Menyuning turli ko'rinishlari 5.5-rasmda ko'rsatilgan.








    &









    £




    4

    iirtw

    (JI«I I 4IHiHd



    a

    ЬИШПм.

    и


    Зншн IMCd . bfWHh «ПН1П..

    ■Ч BOKTSiOMb I tq:i»' 1н-ь

    fwt _ jMpiivr. □ Р-ЧТ-ЧТ1*






    ^■■Г":1 In?' "-т*1

    J



    A

    LU ■ ~Ъ

    O^J




    fl^lil 11




    л







    ■i
















    lp* швду 1inr iti'nj:: ii" ц 1










    A

    Iй"1 r.rv.J1 TWT']




    J

    ^IHi,







    Ik^t |>4и

    h

    Lur_l

    ri!У.1к








    |TJL ■ H
    Л iuy^i»





    5.5-rasm. Menyuning turli ko'rinishlari. 29

    Menyu deb, foydalanuvchi variantlardan birini tanlaydigan, alternativ buyruqlar, harakatlar, rejim va hokazolar variantlari ro'yxatidan iborat foydalanuvchi interfeysi elementiga aytiladi. Foydalanuvchi faqat bitta variantni tanlashi kerak. Ro'yxatning alohida variantlari menyu punktlari yoki menyu qatorlari deb ataladi.

    Shuni ta'kidlash lozimki, ro'yxat elementlari ham vertikal, ham gorizontal joylashtirilishi mumkin.

    5.2.7. Papka

    OT da dasturlarda hujjatlar bilan ishlash uchun Win ope­ratsion tizimida fayllar papkasi yoki oddiygina papka obyekti ko'zda tutilgan. Biror-bir belgi bo'yicha ajratilgan hujjatlar va/ yoki ilovalarni papkaga joylashtirish va shu guruh bilan bitta yaxlit obyekt holatida xuddi qog'oz papkadagi hujjatlar bilan ishlagandagi kabi ishlash mumkin (joyini o'zgartirish, nusxa olish, yo'qotish va hokazolar).

    Haqiqatda Win OT dagi fayllar papkasi biror-bir disk quril- masidagi nimkatalog (noflKaTanor)dir. Fayllar papkasi tushun- chasidan tashqari, o'zak papka (коршвая папка) tushunchasidan foydalaniladi, amalda bu diskdagi o'zak katalogdir.

    Fayllar papkasi deb, fayllarning biror belgisi, alomati bilan guruhlarga birlashtirgan foydalanuvchi grafik interfeysi elementiga aytiladi. O 'zak papka tushunchasi diskda joylashgan hamma fayllar haqidagi ma'lumotlarni o'z ichiga olgan jadvalni bildiradi. Papkaga yopiq papka belgisi mosdir. Shuni eslatib o'tamizki, Win da «Мои документы» nomli standart papka ko'zda tutilgan, uning belgisi ochiq papka ko'rinishidadir, bu papkaga foydalanuvchi o'zi yaratgan hujjatlarni joylashtirishi nazarda tutiladi. Bu papkaga ixtiyoriy fayl-hujjat yoki ilovani joylashtirish mumkin. Ammo foydalanuvchi o'z shaxsiy hujjatlarini boshqa ixtiyoriy papkaga ham joylashtirishi (qo'yishi) mumkin. Papkaning muhim xossasi uning iyerarxik tuzilishga egaligidir, bu degani papkada nafaqat ixtiyoriy sondagi fayllar, balki papkalar ham joylashtirilishi mumkin.

    Oddiy papkalardan tashqari, ixtiyoriy resurslarga murojaat qilishni ta'minlash uchun Win OT da tizimli papka tushunchasi ham kiritilgan, uning yordamida, masalan, shu kompyuterga ulangan printerga murojaatni ta'minlash mumkin.

    Tizimli papkalar, kompyuter yoki tarmoqning ixtiyoriy apparat va dasturiy resurslari, shu bilan birga, oddiy papkalarga murojaat uchun xizmat qiladi.

    Fayllar papkasi faqat diskdagi fayllarga murojaat uchun xizmat qiladi, tizimli papkalar esa ixtiyoriy apparat resurslariga murojaat uchun xizmat qiladi.

    Fayllar papkasi foydalanuvchining maxsus buyruqlari yorda- mida yaratiladi va yo'q qilinadi, tizimli papkalar esa OT tomonidan avtomatik tarzda shakllantiriladi. O'zak papkalar tizimli disklarga kiradi.

    NAZORAT SAVOLLARI



    1. Nima uchun Win OT ning grafik muhiti deyiladi?

    2. Obyekt tushunchasi nimani bildiradi?

    3. Win grafik interfeysi elementlarini aytib bering.

    4. «Ish stoli» va «Oyna» tushunchalari ta'rifini bering.

    5. «Мой KOMrnroTep» va «Корзина» oynalari nima uchun kerak?

    6. Belgi va yorliq ta'rifini bering. Ularning bir-biridan farqini ayting, joylashgan o'rnini ko'rsating.

    7. Tugma deb nimaga aytiladi va undan qanday maqsadda foydalaniladi?

    8. «Panel», «Indikator», «Xabar berish sohasi» ta'rifini bering.

    9. «Menyu» va «Papka» nima uchun ishlatiladi?

    10. «Fayllar papkasi» va «Tizimli papka»ning farqini ko'rsating.

    FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR



    1. I.A.
      Adabiyot (arab. - adab so‘zining ko‘pligi) - 1. Fan va amaliyotning biror sohasidagi yutuqlarni umumlashtiruvchi asarlar majmui (texnikaviy A., qishloq xo‘jaligi A.i, siyosiy A. va boshqalar). 2. San’atning bir turi (badiiy A. deb ham ataladi)
      Karimov.
      Yuksak ma’naviyat — yengilmas kuch. T., «Ma’naviyat», 2008

    2. I.A. Karimov. Mamlakatimizni modernizatsiya qilish va kuchli fuqorolik jamiyati barpo etish ustuvor maqsadimizdir. «Xalq so‘zi» gazetasi, 2010-yil 8-dekabr.

    3. I.A. Karimov. O‘zbekiston mustaqillikka erishish ostonasida. T.
      Mustaqillik - davlatning ichki va tashqi ishlarda boshqa davlatlarga qaram boʻlmay faoliyat koʻrsatishi. M. tamoyillariga rioya etish davlatlararo oʻzaro munosabatlarda yetakchi, hukmron qoidadir. Har bir davlatning mustaqilligini tan olish oʻzaro tinchtotuv yashashning prinsiplaridan biridir.
      , «O‘zbekiston», 2011.




    1. Информация о файле «Windows Server 2008. Пошаговые руководства. Автор: Роланд Винклер. 2008

    2. Знакомство с Windows Server 2008.Автор: Митч Таллоч. 2008

    3. Учебный курс Microsoft. Развертывание и настройка Windows Server 2008. Автор: Дж. К. Макин, Анил Десаи. 2008

    4. Компьютерные сети. Принципы, технологии, протоколы. Издание 4-ое. Автор: Олифер В.Г. , Олифер Н.А. 2010

    5. Сети ЭВМ и телекоммуникации.Автор:Алиев Т.И. 2011

    6. Компьютерные сети. Учебное пособие. Автор:Кузин А.В. 2011

    7. Статическая IP-маршрутизация. Автор: Дмитрий Карпов. 2005

    8. CISCO.Принципы маршрутизации в Internet. Автор: Сэм Хелеби и Денни Мак-Ферсон. 2001

    9. Маршрутизация в Linux. Автор: Джо Брокмайер, Ди-Эн Лебланк, Рональд Маккарти, мл. 2002

    10. Информационная безопасность.Автор: В. И. Ярочкин. 2006

    11. Основы информационной безопасности. Автор: Белов Е.Б, Лось В.П. 2006

    Internet saytlari

    1. http://metalcandy.ru/documentation-centos

    2. Книга Fedora Linux Toolbox. Автор: Negus Ch. 2007

    3. http://xbb.uz/FOSS/Distributiv-Linux-CentOS

    4. http://openwiki.ru/wiki/CentOS

    5. http://metalcandy.ru/how-to-forge-centos/361-installing-webmin-on-centos-55

    http://www.stealthsettings.com/ru/instalare-si-configurare-centos-5-6-pe-virtualbox-windows-7-vista-windows-xp.html

    1   2


    Download 184.06 Kb.

    Bosh sahifa
    Aloqalar

        Bosh sahifa


    "Axborot kommunikatsion texnalogiyalari va iqtisod" kafedrasi Maxsus fan o‘qituvchisi O‘sarova Gulruh Samatovnaning

    Download 184.06 Kb.