O’quvchilarda o’quv faoli rivojlantirishni o’rganishi




Download 219.5 Kb.
bet3/9
Sana23.10.2022
Hajmi219.5 Kb.
#27881
1   2   3   4   5   6   7   8   9
Bog'liq
Motivlarr
308
1.2. O’quvchilarda o’quv faoli rivojlantirishni o’rganishi
Evristik faoliyatni texnologiyalashtirish bolalarning ijodiy qobiliyati qanday bo’lsa shu qadar zaruriy va qonuniy jarayondir.
Yagona o’quv mashg’uloti, o’quv kursi bo’yicha tizimli mashg’ulotlar, evristik yo’naltirilgan faoliyat asosida sodir bo’ladi2.
Evristik vaziyatlar yaratish va rivojlantirish bo’yicha texnologik harakat-bolalar ijodkorligi natijalarini ta’minlash yo’lidir. Quyida evristik vaziyatlar tayyorlash va o’tkazish bo’yicha o’qituvchilar uchun texnologik yo’l-yo’riqlar haqida fikr yuritamiz:
1. Izlanuvchi vaziyatning asosiy ta’limiy ob’ektini (narsa, tushuncha, hodisa, jarayon, an’ana, buyum va boshqalar). Bunda ob’ekt va bolalar uchun qiziqarli bo’lgan muammoni aniqlash; bolalarga ularning o’rganilayotgan ob’ekt bilan shaxsiy ichki aloqasini topishga yordam berish, ular uchun shaxsan ahamiyatli muammolarni qanday tayyorlash bo’yicha o’ylashga yo’naltiradi. Buning uchun shaxsiy tajriba va o’quvchilarning qo’yiladigan ta’limiy natijalari taxminlanadi.
2. Bolalarga yechimi noma’lum bo’lgan muammo yoki topshiriq beriladi. Ushbu topshiriqni amalga oshirish sinfda ta’limiy ko’tarinkilik hamda o’quvchilar topshiriqni bajarish orqali o’zlarining faolligini namoyon etgandagina samarali bo’ladi.
Topshiriqning ta’riflanishi muammoni jamoa bo’lib muhokama qilishning natijasi bo’lishi mumkin. Bolalar tomonidan ta’riflangan topshiriq shunchaki qiziqarli emas, balki o’qituvchi uchun yangilik bo’lsagina maqsadga erishilgan bo’ladi.
3. O’quvchining o’zi paydo bo’lgan yoki yaratilgan vaziyat (topshiriq)ni shaxsan hal etishga imkoniyat yaratish. Evristik vaziyatning asosiy bosqichi sanaladi. Bunda har qanday ta’lim natijasidan ijod belgisini aniqlash lozim.
4. o’quvchilarning ta’limiy ijod namunalarining namoyish etish: she’rlar, rivoyatlar, topshiriqlar, ta’riflar, ramzlar, rasmlar, loyihalar va shu kabilarni jamoaga muhokama etib, ko’rgazmalar tashkil etish, o’zaro yozma taqrizlar yozdirish, ma’ruzalar bilan chiqishlar qilish.
5. Ta’limiy ijod namunalari namoyish etilgandan keyin rasmlar, rivoyatlar, ta’riflar, olimlarning fikrlari, darsliklaridagi ma’lumotlar, shaxsiy bilim va tasavvurlari bilan asoslay olish.
6. Bolalarning ijod namunalarini qiyoslash, solishtirish, tasniflash bo’yicha faoliyatini tashkil etish. O’quvchilar tomonidan o’z qarashlari yoki ijod namunalarini aniqlash hollari yuz bersa, ularga o’z nuqtai nazarlarining o’zgarish sababalrini tushunishlarida ko’maklashiladi. Ta’limiy vaziyatlarning rivojlanishi ta’minlanadi.
7. O’quvchilarning bilishga oid qo’llanilgan usullarni, paydo bo’lgan muammo va uni yechish yo’llarini tushunishi bo’yicha fikr yuritish, tahlil etish. O’quvchilarga individual tarzda erishgan natijalarini aniqlashda ko’maklashishi. Jamoa bo’lib yaratilgan ta’limiy natijalarini aniqlash.
Izlanuvchi ta’limiy vaziyatlarning davomiyligi o’zgarib turadi, ular o’zaro aloqadagi vaziyatlar zanjiri ham bo’lishi mumkin. Izlanuvchi vaziyatlar tamoyillarida izlanuvchi ta’limni tashkil etishdarajasi:
Boshlang’ich ta’lim dasturlari, o’qitilayotgan o’quv predmetlarining tahliliy natijalari shuni ko’rsatadiki, 1-4- sinf o’quvchilarida ijodiy faoliyatni shakllantirishni bir necha bosqichda amalga oshirish uchun imkoniyat yaratilgan, jumladan, darsda o’quvchilarning ijodiy faoliyatiga yo’naltirilgan o’quv materiallarini to’g’ridan -to’g’ri taqdim qilinishi belgilanmagan bo’lsa-da, mahoratli o’qituvchi o’z faoliyatini o’quvchilarning ijodiy faoliyatini shakllantirishni turli metodlar asosida amalga oshirishi mumkin. Og’zaki so’rash; yozma ishlar o’tkazish; amaliy ishlarni bajarish; turli didaktik o’yinlar o’tkazish orqali o’quvchilarning ijodiy faoliyatini shakllantirish mumkin. Masalan, boshlang’ich sinflarning «O’qish» darsida bolalarning ijodiy faoliyatini shakllantirish uchun o’quv materiallarida berilgan tushunchalar konkret – induktiv metod vositasida o’rganilishi va o’qituvchining mohirona darsni tashkil qilishi natijasida ularda ijodiy faolllikning oshishiga zamin yaratilishi mumkin. Bunda o’quvchilar avval o’qituvchining topshiriqlarini bajargan holda o’rganilayotgan tushunchaning umumiy xossalarini aniqlaydilar, so’ngra o’qituvchi rahbarligida ta’rifni mustaqil holda tuzishga harakat qiladilar. Yangi tushuncha kiritishning bu yo’li ayniqsa quyi sinflarda o’z samarasini beradi. Bundan tashqari konkret induktiv yo’l orqali tushunchalarni kiritish jarayonida muammoli vaziyatlar hosil bo’ladi, buning natijasida o’quvchilarda ijodiy fikrlash qobiliyatlari shakllanadi. Fikrimizning dalili sifatida 4-sinflarga mo’ljallangan «O’qish» o’quv predmetida keltirilgan Kaykovusning «Ota va ona haqini bilmak» hikoyasini o’rganishni konkret – induktiv metod orqali olib borilishini misol qilib keltiramiz:




Download 219.5 Kb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9




Download 219.5 Kb.

Bosh sahifa
Aloqalar

    Bosh sahifa



O’quvchilarda o’quv faoli rivojlantirishni o’rganishi

Download 219.5 Kb.