• 1)G’altakning induktivligini, to’la kuchlanish vat ok orasidagi faza siljishini, hamda muhitning magnit singdiruvchanligini aniqlash. Ishning maqsadi
  • Kerakli asbob va jihozlar
  • G’altakning induktivligini, to’la kuchlanish vat ok orasidagi faza siljishini, hamda muhitning magnit singdiruvchanligini aniqlash




    Download 1.33 Mb.
    bet1/14
    Sana01.06.2022
    Hajmi1.33 Mb.
    #22575
      1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   14
    Bog'liq
    2-semestr ucun fizika fanidan tajriba ishlari
    Меҳнат як намуди фаъолиятест

    1- TAJRIBA ISHI


    G’altakning induktivligini, to’la kuchlanish vat ok orasidagi faza siljishini, hamda muhitning magnit singdiruvchanligini aniqlash. Yerning magnit maydon kuchlanganligini gorizontal tashkil etuvchisini tangens gal’vanometr yordamida aniqlash.
    1)G’altakning induktivligini, to’la kuchlanish vat ok orasidagi faza siljishini, hamda muhitning magnit singdiruvchanligini aniqlash.
    Ishning maqsadi: O’zinduksiya hodisasi haqida tasavvurga ega bo’lish, g’altakning induktivligini o’zakli va o’zaksiz holda o’lchab, natijalarini solishtirish.
    Kerakli asbob va jihozlar: voltmetr, ampermetr, ommetr, o’rgani-layotgan g’altak, o’zak, reostat, tok manbai, ulagich simlar.

    Nazariy qism
    Har qanday berk o’tkazuvchan tarmoqda u ajratib olingan yuzadan o’tayotgan magnit induksiyasi o’zgarganda, tarmoqda elektr toki hosil bo’ladi. Bu hodisa elektromagnit induksiyasi, tok esa induksion tok deyiladi. Induksion tokning kattaligi magnit induksiyasi oqimi Ф ning o’zgartirish usuliga bog’liq bo’lmay, o’zgartirish suratiga ya’ni ga bogliq. Masalan, tarmoqdan o’tayotgan elektr toki shu kontur o’rab olgan yuzasidan o’tuvchi magnit oqimi hosil qiladi, Tok kuchi o’zgarganda magnit oqimi o’zgaradi, demak, bu o’zgarish ham konturda elektr toki hosil bo’lishiga sababchi E.Yu.K. hosil qiladi. Bu hodisa o’zinduksiya deyiladi. Lens qonuniga ko’ra magnit maydon kuchlanganligi uni hosil qiluvchi tokka bogliq, bundan konturdagi tok yoki u hosil qiluvchi magnit oqimi o’zaro proporsional bo’ladi.
    (1)
    L–proporsionallik koeffisienti bo’lib, tarmoq induktivligi (o’zinduktivligi) deyiladi. Hosil bo’lgan E.Yu.K.: (2)
    ifoda bilan aniqlanadi. Manfiy ishora esa Lens qonunidan kelib chiqadi. Shuni ham e’tiborga olish kerakki, Ф bilan I orasidagi chiziqli bog’lanish atrof–muhitning magnit kirituvchanligiga bog’liq. Agar atrof–muhitda ferromagnit modda bo’lsa, yuqoridagi ifodalar murakkab ko’rinishga ega bo’ladi.
    Agar bo’lsa, yuqoridagi formuladan ko’rinadiki, bo’ladi. Yani kontur orqali o’tuvchi magnit oqimiga teng.
    Induktivlik birligi genri bo’lib, u zanjirda tok kuchi 1A bo’lganda 1Vb ga teng magnit oqimi hosil bo’ladigan tugunning induktivligidir:
    O’zgaruvchan tok zanjirining bir qismi uchun Om qonuniga asosan:
    (3)
    Agar shu qismda induktivlik g’altagi va kondensator ham bo’lsa:
    (4)
    Faqat induktivlik bo’lganda, keyingi ifoda
    (5)
    ko’rinishni oladi. Bu yerda: Ief- tokning effektiv qiymati, R – o’tkazgichning faol (aktiv) qarshiligi, Uef – kuchlanishning effektiv qiymati,  -burchak chastota, Z –zanjirning berilgan qismining to’liq qarshiligi bo’lib u quyidagiga teng

    bu yerdan induktivlik uchun
    (6)
    ifodani topish mumkin, bu yerda ga teng -tarmoq chastotasi. Bizning elektr tarmoqlarimizda chastota 50 Gs bo’lganligi sababli,  =314 sek-1
    Bu ishda g’altakni qarshiligi o’zakli va o’zaksiz holda ommetr, voltmetr va ampermetr yordamida o’lchab olinib, natijalar solishtiriladi. G’altakni o’zakli va o’zaksiz holdagi induktivligi natijalari keltiriladi.


    Download 1.33 Mb.
      1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   14




    Download 1.33 Mb.

    Bosh sahifa
    Aloqalar

        Bosh sahifa



    G’altakning induktivligini, to’la kuchlanish vat ok orasidagi faza siljishini, hamda muhitning magnit singdiruvchanligini aniqlash

    Download 1.33 Mb.