Guruh talabasi murakkab qarshilik. Egilish bilan buralishning Birgalikdagi ta`siri




Download 38.74 Kb.
bet3/5
Sana25.10.2022
Hajmi38.74 Kb.
#28081
1   2   3   4   5
Bog'liq
Guruh talabasi murakkab qarshilik. Egilish bilan buralishning Bi

Doimiy va vaqtincha yuklar. Yuklarni bunday turlarga bo‘lish konstruksiya
elementlari hisoblash usuli bilan asoslanib, ayrim hollarda ishonchlilik yuk
koeffitsientini kiritish va ehtiyotlik koeffitsientlarini kiritish bilan tushuntiriladi.
Konstruksiyalarni ekspluatatsiya qilish jarayonida ta’sir etadigan yuklar doimiy
yuklardir (masalan xususiy og‘irligi).
Vaqtincha yuk ma’lumbir davrda ta’si retadi, masalan odamlarning va
jihozlarning bino yopilmalariga bosimi, shamolning minoraga bosimi va boshqalar.
Ekspluatatsiya jarayonida bu yuklarning ta’sir etish xarakteri va miqdori jiddiy
o‘zgarishi mumkin.
Jism tashqi kuchlar ta’sirida, garchi muvozanatda bo‘lsa ham, ma’lum darajada
deformatsiyalanadi, buning natijasida jismning zarrachalari bir – biridan qochishga
yoki o‘zaro yaqinlashishga intiladi, ana shu intilishda hosil bo‘lgan reaksiya
N ×m / m
15
kuchlari zarrachalar muvozanatini saqlaydi. Zarrachalar muvozanatini saqlovchi
reaksiya kuchlar ichki kuchlar yoki zo‘riqish kuchlari deb ataladi.
Jism kesimlarida hosil bo‘ladigan zo‘riqish kuchlarining teng ta’sir etuvchisini
topish uchun kesish usulidan foydalaniladi. Jismga qo‘yilgan kuchlar sistemasi va
unda hosil bo‘lgan reaksiya kuchlari ta’sirida muvozanatda bo‘ladi (1.2– chizma ).
Qaralayotgan jismning kesimlarida hosil bo‘lgan ichki kuchlarni aniqlash uchun
kesish usulidan foydalanamiz. Kesish usulida ketma - ket quyidagi amallar tartib
bilan bajarish zarur:
1. Kuchlar sistemasi ta’sirida muvozanatda bo‘lgan jismni ixtiyoriy kesimidagi
ichki kuchni aniqlash uchun, jismning shu kesimdan o‘tuvchi tekislik bilan fikran
kesib, ikki bo‘lakka (B-chap va D-o‘ng) ajratiladi
Tashqi kuchlar ta’siridan jismda hosil bo‘lgan noma’lum ichki kuchlarning soni
cheksiz ko‘p bo‘lgani sababli ularni (1.1) tenglamalardan bevosita topib
bo‘lmaydi, chunki zo‘riqish kuchlari kesim bo‘yicha ixtiyoriy qonun asosida
taralgan. Demak, zo‘riqish kuchlarining yoyilish qonunini bilish maqsadida tashqi
kuchlar ta’siridan jismda hosil bo‘ladigan deformatsiyani tekshirish lozim.
Deformatsiyaning hosil bo‘lish xarakteriga qarab, jism kesim yuzasida zo‘riqish
kuchlarining taqsimlanish qonunini bilish mumkin. Natijada jism kesim yuzasiga
ta’sir etayotgan qo‘yilgan zo‘riqish kuchlarni birorta bosh vektor R va bosh
moment M bilan almashtirish mumkin bo‘ladi (1.3,b-chizma). Qaralayotgan
masalani (1.1) tenglamalar yordamida yechish mumkin bo‘ladi.
Demak, bulardan chiqadigan xulosa shuki, ichki kuchlar masalasini to‘liq hal
qilish uchun uning quyidagi tomonlarini tekshirish lozim ekan:
Jism kesimining birlik yuzalariga ta’sir etuvchi ichki kuch intensivligi
kuchlanish deb ataladi.
Jism kesimining biror nuqtasi atrofida elementar yuzacha DA ajratamiz. Bu
yuzachaga ta’si retuvchi ichki kuchlarning teng ta’sir etuvchisini DR bilan
belgilaymiz. Bu ichki kuchning elementar yuzachaga nisbati o‘rtacha kuchlanish
deyiladi va po'r bilan belgilanadi, uning qiymati (1.5,a-chizma) quyidagi
formuladan topiladi:
Tekshirilayotgan kesimning qaralayotgan nuqtasidagi kuchlanish vektor
miqdordir, bu vektorning yo‘nalishi DA®0 dagi DR ning chekli yo‘nalishiga
to‘g‘ri keladi. Kuchlanish o‘lchov birligi N/m2.
Jism kesimining biror nuqtasiga ta’sir qilayotgan kuchlanish ρ ni kesim yuzaga
tik va parallel yo‘nalgan ikkita tashkil etuvchiga ajratamiz (1.5,b-chizma). Bu
tashkil etuvchilarning birinchisi normal kuchlanish va ikkinchisi urinma
kuchlanish deyiladi. Normal kuchlanish σ, urinma kuchlanish τ harflari bilan
belgilanadi. Bu uchala kuchlanishlar orasida quyidagi munosabat mavjud
Materiallar qarshiligida konstruksiya elementlarini hisoblashda material va
detallarning bir-biriga ta’sir ko‘rsatish xarakteriga nisbatan quyidagi gipotezalar
qabul qilingan:
1-gipoteza. Konstruksiya elementlari materiali yaxlit (g‘ovaksiz) deb

Download 38.74 Kb.
1   2   3   4   5




Download 38.74 Kb.

Bosh sahifa
Aloqalar

    Bosh sahifa



Guruh talabasi murakkab qarshilik. Egilish bilan buralishning Birgalikdagi ta`siri

Download 38.74 Kb.