Tarjimon dasturlari haqida umumiy tushuncha




Download 12,89 Mb.
bet26/72
Sana20.02.2024
Hajmi12,89 Mb.
#159157
1   ...   22   23   24   25   26   27   28   29   ...   72
Bog'liq
‘l texnikumi “Axborot texnilogiyalari
1-lekciya, ummumiy-psixologiya, \'Xalqaro baholash dasturlari, Namuna (Toyloq) (2), 6, Algoritmlarni loyihalash fanidan mustaqil ishi-fayllar.org, Dns xizmatining maqsadi nima tizim nomlarini aniqlash va ularni, Akslantirishlar va ularning xossalari-azkurs.org, Resurslar ta\'rifi va asosiy resurslarni aytib bering, Metrologiya standartlashtirish va sertifikatlashtirish P Ismatullayev, Akslantirishlar va ularning turlari Rеja Akslantirishlar ta\'rif-fayllar.org, Akslantirishlar va ularning turlari Råja Akslantirishlar ta\'rif, 2-lekciya, 5-lekciya
Tarjimon dasturlari haqida umumiy tushuncha.

Tarjimon dasturlar - bu matnlarni bir tildan ikkinchi tilga komp'yuter yordamida tarjima qilish, orfografik xatolarni aniqlash hamda matnni tahrir qilish imkoniyatini beradi.

Avtomatik tarjima vositalaridan foydalanish.

Avtomatik tarjima dastur vositalarini shartli ravishda ikkita asosiy toifaga bilish mumkin. Birinchi toifa kompyuter lug’atlaridan iborat. Kompyuter lug’atlarining vazifasi oddiy lu’atlar vazifasi bilan bir xil: noma'lum siz mazmunini anglatadi. Kompyuter lug’atlarining afzalligi kerakli siz mazmunini avtomatik izlash va topishning qulayligi va tezligida kirinadi. Avtomatik lug’at, odatda, siz tarjimasini berilgan klavishlar kombinasiyasini bosish orqali sizlarni tarjima qilish imkonini beradi. Lug’at nafaqat sizlar, balki tipik siz birikmalarini sham izida jamlashi mumkin.

Ikkinchi toifaga to’liqmatnni avtomatik tarzda tarjima qilishga imkon beruvchi dasturlar kiradi. Ular bir tildagi (xatosiz tuzilgan) matnni qabul qilib, boshqa tildagi matnni beradi. Ish jarayonida dastur qamrovli lug’atlar, grammatik qoidalar majmui va dastur nuqtai nazaridagi eng sifatli tarjimani ta'minlovchi boshqa omillardan foydalanadi.

Ushbu vositalardan foydalangan holda dasturlar boshlang’ich matndagi gaplarning grammatik tarkibini tashlil qiladi, so’zlar orasidagi aloqani topadi va jumlaning boshqa tildagi to’g’ri tarjimasini qurishga intiladi. Gap qancha qisqa bilsa, tarjima shuncha to’g’ri chiqishiga imkon yaratiladi. Uzun gaplar va murakkab grammatik gap qurilishlarida tarjima sistemasi yaxshi natijaga olib kelmasligi mumkin.

Hozirda dunyoda ingliz tilidan boshqa tilga va boshqa tildan ingliz tiliga avtomatik tarjima qiluvchi dasturlar keng qo’llanilyapti. Bu ingliz tilining xalqaro muloqot borasida yetakchi rol

o’ynayotganligi bilan izoshlanadi. Ingliz tili o’rganish uchun ancha qulay va sodda, lekin uning soddaligi avtomatik tarjima sistemalari uchun kutilmaganda qo’shimcha qiyinchiliklar tug’diradi.

Hamma gap shundaki, ingliz tilidagi bir xil yozilgan so’zlar ko’pincha nutqning turli qismlariga tegishli biladi. Bu gapning grammatik tashlilini qiyinlashtiradi va avtomatik tarjimadagi qo’pol xatolarning yuzaga kelishiga olib keladi.
Biz kundalik faoliyatda tarjima programmalarining ko’p turlarini uchratishimiz mumkin.

Hozirgi vaqtda Rossiyada ham, shu jumladan respublikamizda ham quyidagi vositalar keng qo'llanilmoqda:

- STYLUS (PROMT firmasi mahsuloti) - elektron tarjimoni;

- PROPIS (AGAMA firmasi mahsuloti) - elektron lug'ati;

- ORFO, KONTEKST (INFORMATIK firmasi mahsuloti va LINGVO (BIT firmasi mahsuloti) - orfografik xatolarni aniqlovchi vositalar.

Lekin biz quyidagi eng ko’p tarqalgan va tanilgan Stylus dasturlariga to’xtaymiz.

Rus tilidan ingliz tiliga va ingliz tilidan rus tiliga avtomatik tarjima qilish sistemalaridan Socrat va Stylus kabi dasturlar keng tarqalgan. Stylus, shubshasiz, tarjimada yana ham yuqori sifat va o’zgaruvchanlikni ta'minlaydi. Stylus dasturining so’nggi versiyasi iz nomini o’zgartirdi va u endi Promt deb ataldi.

Promt dasturi universal, shu bilan birga ixtisoslashgan lug’atlardan iborat boy tarkiblarni iz ichiga olib, ulardan foydalanishni boshqaruvchi vositalarni iz ichiga oladi. Bironta ham lug’atga kirmagan so’zla tarjimasini mustaqil ravishda aniqlab, iste'mol lug’atida saqlaydi. Bundan tashqari, Promt dasturi xususiy ismlar va tarjima qilish talab etilmaydigan boshqa sizlar,masalan, qisqartma so’ zlar bilan ishlash qoidalarini ko’rsatish imkonini ham beradi.




Download 12,89 Mb.
1   ...   22   23   24   25   26   27   28   29   ...   72




Download 12,89 Mb.

Bosh sahifa
Aloqalar

    Bosh sahifa



Tarjimon dasturlari haqida umumiy tushuncha

Download 12,89 Mb.