• ELEKTR TIZIMLARINING PARAMETRLARI VA XARAKTERISTIKALARI O‘tkinchi jarayonlar haqida umumiy tushunchalar Tayanch so‘zlar
  • O‘quv qo‘llanmaning qiyosiy tahlili




    Download 180.33 Kb.
    Pdf ko'rish
    bet2/6
    Sana14.10.2022
    Hajmi180.33 Kb.
    #27239
    1   2   3   4   5   6
    Bog'liq
    Maruza № 1
    Илмий тўгарак йиллик иш режаси, ИТИ билан шугул. иқт. тал. ҳақида маълумот.2015 AT, 122222, 4-amaliy Akustik aloqa kameralari va ularning konstruksiyalari. Reverb ka, 12 талик рўйхат , amaliy, 2eee2, Стартап АРИЗА OXIRGI last, 20-ish. О‘tkаzgichning qаrshiligini о‘zgаrmаs tok kо‘prigi yordаmidа аniqlаsh., Axborot xavfsiziligi, himoyalash usullari, 3-маъруза, Algoritm va algoritlash tushunchalari, Amaliy mashg‘ulot Bulutli texnologiyalar. Google asbob uskun (1), algoritm va uning turlari, аралаштиргич амалий
    O‘quv qo‘llanmaning qiyosiy tahlili 
    Tavsiya etilayotgan o‘quv qo‘llanma ushbu fan bo‘yicha davlat tilida 
    tayyorlangan birinchi kitob hisoblanadi. Unda fanning o‘quv va ishchi o‘quv 
    dasturlarida ko‘zda tutilgan barcha materiallar atroflicha qamrab olingan.
    Qo‘llanmada keltirilgan materallar muayyan ketma-ketlikda, o‘quvchi uchun 
    tushunish oson bo‘gan sodda tartibda bayon etildi. Mavzularga oid tayanch so‘zlar,
    olingan bilimlarni mustaqil tekshirish uchun snov savollari keltirildi. 
    O‘quv qo‘llanmani tayyorlashda respublikamizda keyingi yillarda chop etilgan 
    adabiyotlar bilan bir qatorda rivojlangan xorijiy mamlakatlarda chop etilgan, 
    jumladan, xorijiy mamlakatlarning rivojlangan oliy ta’lim muassasalarida 
    foydalaniluvchi o‘quv adabiyotlaridan samarali foydalanildi. Materalni bayon 
    etishda so‘nggi yillarda erishilgan fan yutuqlari, shu jumladan, mualliflar tomonidan 
    ushbu yo‘nalishda erishilgan natijalar va texnik taraqqiyot darajasi e’tiborga olindi. 
    Zaruriy meyoriy-huquqiy hujjatlardan samarali foydalanildi. 
    Qo‘llanma ya’kunida glossariy (fanga oid atamalarning izohlari) keltirildi. 
    ELEKTR TIZIMLARINING PARAMETRLARI VA 
    XARAKTERISTIKALARI 
     
    O‘tkinchi jarayonlar haqida umumiy tushunchalar 
     
    Tayanch so‘zlar: 
    O‘tkinchi jarayonlar, elektromagnit o‘tkinchi jarayonlar, 
    elektromexanik o‘tkinchi jarayonlar, qisqa tutashuv (QT). 
    Elektr tizimi va uning ayrim elementlarining ishonchli ishlashi ularni 
    loyihalashda o‘tkinchi jarayonlarning qay darajada to‘g‘ri va to‘laligicha e’tiborga 
    olinganligiga bog‘liq bo‘ladi. Elektr energetikaning rivojlanishini boshlang‘ich 
    davrida o‘tkinchi jarayonlarga yetarli darajada e’tibor berilmagan. Lekin elektr 
    energetikaning jadallik bilan rivojlanib borishi bilan bir qatorda mutaxassislarni 
    oldida yangidan-yangi muammollar ochilib boraverdi. O‘tkinchi jarayonlarning 
    hosil bo‘lish sabablari va salbiy ta’sirlari ma’lum bo‘la borib, ularga qarshi chora 
    tadbirlar ishlab chiqilishi lozim bo‘lib qoldi. 


    Masalan, elektr mashinalarining boshlang‘ich konstruksiyalari faqat uzoq 
    muddatli normal ish talablariga javob beradigan darajada tayyorlanganligi 
    keyinchalik ularni turli mexanik va mexanizmlarda ishlatilishi bir qancha 
    muammolarni kelib chiqishiga sabab bo‘ldi. Elektr mashinalarning quvvatlari kichik 
    bo‘lishi va ularga sarflanadigan materiallar zaxirasining yetarli bo‘lganligi uchun 
    qisqa tutashuvning mexanik va issiqlik ta’siriga bardosh berishiga e’tibor 
    berilmagan. 
    Elektr mashinalarining quvvatini oshib borishi bilan ularga ishlatiladigan 
    materiallardan noratsional foydalanish va ularning ishonchli konstruksiyasini 
    yaratishda faqat normal ish holatlari bo‘yicha talablarni e’tiborga olish noto‘g‘ri deb 
    topildi. Mutahasislar elektr mashinalarining avariyaiga qarshi chora tadbirlarini 
    ishlab chiqishi zarur bo‘ldi. Bu ko‘rinishdagi savollar elektr energetika sohasining 
    barcha tarmoqlarida alohida-alohida muammolarni keltirib chiqardi. Ular qatoriga 
    quyidagilarni kiritish mumkin: 
    1. O‘ta kuchlanishdan himoya. 
    2. Qisqa tutashish muammosi. 
    3. Elektr tizimining turg‘unligi. 
    4. Elektr uzatish tarmoqlarining, elektr aloqa tarmoqlariga ta’sir etish 
    muammosi va boshqalar. 
    Bu ko‘rinishdagi avariya holatlari vujudga kelganda elektr tarmoqlarida 
    o‘tkinchi jarayonlar sodir bo‘ladi, ya’ni elektr tarmog‘ining bir holatdan boshqa bir 
    holatga o‘tish jarayoni yuz beradi. Bunday o‘tkinchi jarayonlar shartli ravishda uchta 
    guruhga bo‘linadi: 
    1. 
    Elektromagnit o‘tkinchi jarayonlar; 
    2. 
    Elektromexanik o‘tkinchi jarayonlar; 
    3. 
    Mahsus holatlar. 
    Elektromagnit o‘tkinchi jarayonlar deb asosan quyidagi sabablarga ko‘ra hosil 
    bo‘ladigan o‘tkinchi jarayonlarga aytiladi: 
    a) Qisqa tutashuv va qisqa tutashtirilgan zanjirni qayta ulab-uzishda. 
    b) Tizimda bo‘ylama nosimmetriya hosil bo‘lganda. 
    v) Sinxron mashinalarning qo‘zg‘atish tizimidagi o‘zgarish ta’sirida. 
    a) Qisqa tutashuv (QT) deyilganda elektr qurilmalarining faza o‘tkazgichlarini 
    bevosita o‘zaro tutashuvi, neytrali yerga mustahkam va samarali ulangan 
    tarmoqlarda fazalarning yerga (nol o‘tkazgichga) tutashuvi, shuningdek, elektr 
    mashinalar chulg‘amlarining tutashuvi tushuniladi. 
    Qisqa tutashuv elektr zanjirlarining izolyatsiyasi buzilganda sodir bo‘ladi. 
    Bunday buzilishlar turlicha: izolyatsiyaning eskirishi (teshilishi), elektr uzatuvchi 
    simlarning bir-biri ustiga tushib qolishi, simlarning uzilib yerga tushib qolishi, yer 


    qazish ishlarida kabel izolyatsiyasining mexanik avariyai, havodagi elektr uzatuvchi 
    liniyalarga yashinning urilishi va turli xil tashqi tasirlar natijasida yoki boshqa 
    holatlar ta’sirida vujudga kelishi mumkin. 
    Qisqa tutashuvlar simmetrik va nosimmetrik bo‘lishi mumkin. 
    Uch fazali qisqa tutashuvda elektr tarmog‘ining barcha fazalari bir xil sharoitda 
    bo‘lganligi sababli u simmetrik qisqa tutashuv deb yuritiladi. 
    Nosimmetrik qisqa tutashuvda tarmoqning fazalari bir xil holatda bo‘lmaydi. 
    Ularga bir fazali, ikki fazali, yer orqali ikki fazali qisqa tutashuvlar kiradi.
    Bir vaqtda tarmoqning bitta nuqtasida qisqa tutashuv yuz berganda u oddiy, bir 
    bir nechta nuqtada yuz berganda esa murakkab qisqa tutashuv deb yuritiladio. 
    Statistik ma’lumotlarga ko‘ra u yoki bu ko‘rinishdagi qisqa tutashuv sodir 
    bo‘lishining nisbiy ehtimolligi 1.1-jadvalda keltirilgan. 
    1.1-jadval.

    Download 180.33 Kb.
    1   2   3   4   5   6




    Download 180.33 Kb.
    Pdf ko'rish

    Bosh sahifa
    Aloqalar

        Bosh sahifa



    O‘quv qo‘llanmaning qiyosiy tahlili

    Download 180.33 Kb.
    Pdf ko'rish