Muqobil energiya manbalari




Download 1.63 Mb.
Pdf ko'rish
bet14/33
Sana27.10.2022
Hajmi1.63 Mb.
#28304
1   ...   10   11   12   13   14   15   16   17   ...   33
Bog'liq
Muqobil energiya manbalari
Matematik analiz, Mavzu Tarmoqlararo ekran texnologiyalari Reja (1), KONDENSATORLAR SIG, Datchiklar va ularning asosiy xarakteristikalari, 1-Lab, Тезлик датчиклари, Mavzu № faoliyat xavfsizligini ta’minlashning ergonomika va psi, 2 5202069160623873264, Namuna referat, ПИИ Узбекистан показатели, Перспективы развития и пути совершенствования контейнерных перевозок, Презентация к теме
Qisqacha nazariy malumot 
O‗zbekistonning shimolida quyosh energiyasining doimiyligi yiliga 
2800 soatni tashkil etadi. Janubiy mintaqalarimizda bu mikdor ortib borib 
(Qashqadaryo va Surxondaryo viloyatlarida) yiliga 3050 soatdan iborat 
bo‗ladi.
Markaziy Osiyo, xususan O‗zbekiston quyoshli mintaqa hisoblanib, bu 
energiyadan kerakli maqsadda foydalanish davr taqozosi hisoblanadi. 
Quyosh fotoelektrik qurilmalari ko‗pdarajali murakkab texnik sistema 
bo‗lib quyosh nurlanishini elektr energiyasiga aylantirish uchun ishlab 
chiqilgan. O‗zbekiston hududining o‗ziga xos ko‗rinishdagi yuzalarida 
quyosh radiatsiyasi oqimining yuqori darajasi (830-850 Vt/m
2
) da 
tadqiqotlar olib borilganda butun yil davomida fotoelektrik qurilmalarni 
to‗liq ishlatish imkonini beradi. Fotoelektrik qurilmalar quyosh 
fotoelektrik batareyalari va butlovchi qurilmalardan tashkil topgan. 
Quyosh fotoelektrik batareyalari ketma-ket yoki parallel ulangan 
quyosh elementlaridan (fotoelektrik plastinalar) tashkil topgan. Ketma – 
ket ulash natijasida fotoelektrik plastina (yacheyka) tezda birlashadi va 
asosan chiqish kuchlanishi sezilarli darajada oshadi. Tok kuchi esa butun 
zanjir bo‗ylab bir xil bo‗ladi (1-rasm). 
 
 
Quyosh fotoelektrik batareyasining pik quvvati quyidagi ifodadan 
topiladi. 
 


26 
Quyosh elementlarini (QE) ketma-ket yig‗ishda barcha elementlar 
zanjir shaklida boradi va yig‗ilgan qo‗shni elementlar qarama-qarshi 
ishorada boradi (2-rasm). 
1-rasm. Quyosh elementlarini ketma-ket va parallel ulash uchun tajriba 
stendi. 
Ularni bittalab yig‗ishda bir qancha nuqsonlari mavjud: 
1. Yoritilganlik, quyosh nurlanishi oqim zichligi qiymati kichik 
bo‗lganda kuchlanish va tok kuchi o‗zgaruvchan kichik qiymatga ega 
bo‗ladi. 
2. Qaysi bir elementning tok kuchi yoki quvvati sezilarli kichik bo‗lsa 
butun tizimda quvvat past bo‗ladi. 
Dastlab tajriba stendi quyosh nurlari bilan yoki sun‘iy quyosh 
imitatorida yoritiladi. Bitta quyosh elementi tanlab olinib uning 
parametrlari (salt yurish kuchlanishi U
c.yu, 
, qisqa tutashuv toki I
q.t
, pik 
quvvati R
pik.
) va yoritilganlik/quyosh nurlanishi oqim zichligi aniqlanadi. 
2-rasm. Quyosh elementlarini ketma-ket ulash. 
Masalan: 22V salt yurish kuchlanish olish uchun har bittasining 
chiqish quvvati 0,58 V yoki 0,6 V quyosh elementlaridan 36 ta donasi 
etarli bo‗ladi. Agar bitta plastinadagi tok kuchi maksimal qiymatga ega 
bo‗lsa, butun zanjirdagi tok kuchiga ekvivalent buladi yoki plastinalarda 


27 
kombinatsiya bo‗lib aylanadi. Quyosh elementlarini (QE) ketma-ket 
yig‗ishda barcha elementlar zanjir shaklida boradi va yig‗ilgan qo‗shni 
elementlar qarama-qarshi ishorada boradi (2-rasm).
Bunda ketma-ket yoki parallel ulanganda ideal holatdagi bitta 
plastinadagi maksimal quvvat, har bir plastinalarga ekvivalent bo‗lib 
o‗tadi, plastinalar miqdori qancha bo‗lishidan qat‘iy nazar barchasini 
maksimal o‗ziga teng quvvat bilan taminlaydi. Boshqacha aytganda, 
barcha o‗zaro payvandlab ulangan joylardan I
mak 
va U
chiq 
ekvivalentning 
o‗tishi tufayli (P
mak
) maksimal quvvat hosil bo‗ladi. Haqiqatan ham, 
shunday ko‗rinishda quyosh batareyalaridan quvvat olinadi, moduldagi 
quvvat miqdori yo‗qotilganda quvvat summasi ham kamroq bo‗ladi. Bir 
xil tipdagi modullarni boshqa turdagi modullar bilan xarakterlaymiz. 
Shuning uchun quyosh batareyalarida modullarni sinchiklab tanlash 
muhim, negaki parametrlari past modul quvvat yo‗qolishini kamaytirishga 
olib keladi. 

Download 1.63 Mb.
1   ...   10   11   12   13   14   15   16   17   ...   33




Download 1.63 Mb.
Pdf ko'rish