• Qisqacha nazariy malumot Quyosh elementlari (angl. Solar cell
  • Muqobil energiya manbalari




    Download 1.63 Mb.
    Pdf ko'rish
    bet16/33
    Sana27.10.2022
    Hajmi1.63 Mb.
    #28304
    1   ...   12   13   14   15   16   17   18   19   ...   33
    Bog'liq
    Muqobil energiya manbalari
    Matematik analiz, Mavzu Tarmoqlararo ekran texnologiyalari Reja (1), KONDENSATORLAR SIG, Datchiklar va ularning asosiy xarakteristikalari, 1-Lab, Тезлик датчиклари, Mavzu № faoliyat xavfsizligini ta’minlashning ergonomika va psi, 2 5202069160623873264, Namuna referat, ПИИ Узбекистан показатели, Перспективы развития и пути совершенствования контейнерных перевозок, Презентация к теме, dffdffddfdffd, sddddww3333222
     
    4 - LABORATORIYA ISHI
    QUYOSH BATAREYALARINI PARALLEL ULASH 
    Ishdan maqsad 
    1.Quyosh batareyalarini parallel ulashni tajribada o‗rganish 
    2.Olingan laboratoriya natijalari ustida fikr yuritish va ulash usullarini 
    taqqoslash orqali tahlil qilish 
    Qisqacha nazariy malumot 
    Quyosh elementlari (angl. Solar cell)- quyosh optik nurlanishini 
    to‗g‗ridan to‗g‗ri elektr energiyasiga o‗zgartiruvchi yarimo‗tkazgichli  
    materiallar hisoblanadi. Quyosh elementlari doiraviy, psevdokvadrat, 
    kvadrat yoki to‗g‗ri to‗rtburchakli shaklda bo‗ladi. Psevdokvadrat quyosh 
    elementining standart o‗lchamlari: 100x100 mm
    2
    , 125 x125mm
    2
    , 156x156 
    mm
    2
    , 210x210mm
    2
    bo‗ladi. Dunyoda ishlab chiqarilayotgan quyosh 
    batareyalarining 92% dan ortig‗i kremniy asosidagi yarimo‗tkazgich 
    materiallardan tayyorlanadi. Kremniy quyosh elementi strukturaviy 
    tarkibiga ko‗ra kristall va amorf kremniylarga bo‗linadi. Kristall kremniy 
    o‗z navbatida mono va polikristall kremniylarga bo‗linadi.
     
    1-rasm. Kremniy quyosh elementining turlari 
    m-Si Cell –monokristall kremniy; p-Si Cell-polikristall kremniy; 
    a-Si Cell-amorf kremniy 
    Quyosh fotoelektrik batareyalari ketma-ket yoki parallel ulangan QE 
    dan tashkil topadi. Standart holda individual foydalanish uchun 
    m-Si Cell 
    p-Si Cell 
    a-Si Cell 


    30 
    mo‗ljallangan quyosh batareyalarini 36 ta ketma-ket yoki 72 ta aralash 
    holda ulangan QE hosil qiladi. 
    2-rasm. Standart 36 ta QE dan tashkil topgan quyosh batareyasi 
    Parallel va ketma – ket ulash natijasida fotoelektrik plastina (yacheyka) 
    tezda birlashadi va chiqish quvvati sezilarli darajada oshadi (2-rasm). Agar 
    bir qancha fotoelement (yoki bir qancha quyosh elementlari parallel) 
    ulansa ularda chiqish kuchlanishi o‗zgarmaydi, aksincha tok kuchi ortadi. 
    Yaxlit panelda quyosh batareyasining quvvati 400 Vt gacha bo‗lishi 
    mumkin. 
     
     
    Quyosh fotoelektrik batareyasining pik quvvati quyidagi ifodadan 
    topiladi. 
     
    Quyosh 
    elementi 
    va 
    quyosh 
    batareyasining 
    foydali 
    ish 
    koeffitsiyentini (F.I.K.) aniqlash uchun tushayotgan optik nurlanish 
    energiyasining miqdorini va element yoki batareya ishlab chiqargan elektr 
    energiyasining miqdorini bilish zarur. F.I.K.ni aniqlash uchun quyida 
    keltirilgan masalalarni yechish kerak bo‗ladi. 
    1. Quyosh nurlanishi atmosfera holatiga va uning vaqt davomida tez 
    o‗zgarishiga olib kelganligi uchun, uning spektral tarkibini va quvvatini 
    aniq o‗lchash kerak . 
    2. Birinchi punktni hisobga olgan holda aniq quyosh xarakteristikasini 
    qaytara oladigan imitatorlar (quyoshdan tarqalayotgan optik nurlariga 
    o‗xshash nurlar paydo qila oladigan qurilmalar) yasash ilmiy-texnik 
    muammo bo‗lib, haligacha to‗liq yechilmagan. 


    31 
    3. Imitatorlarda taqqoslash uchun ishlatiladigan parametrlari vaqt 
    davomida stabil o‗zgarmaydigan kerakli spektral sezgirlikka va
    diapazonga ega bo‗lgan QE ishlab chiqish uchun materialning optik va 
    elektrofizik xususiyatlarini hisobga olgan holda tanlash lozim. 
    4. Quyosh elementlari va batareyalarining elektrik parametrlarini 
    o‗lchash davomida o‗lchov asboblarining ketma-ketlik qarshiligining 
    ta‘sirini hisobga olish zarur. 
    QE yoki quyosh batareyasining ishlab chiqarayotgan nominal quvvati 
    P
    n.
    = U
    n.
    I
    n.
    hisoblash mumkin, F.I.K.ni η = I
    n.
    U
    n.
    100%/E
    tush.

    formuladan aniqlash mumkin (S-QE yuzasi, sm
    2
    larda olinadi). 
    3-rasm. Quyosh elementlarini parallel ulash uchun tajriba stendi 
    Dastlab tajriba stendi quyosh nurlari bilan yoki sun‘iy quyosh 
    imitatorida yoritiladi. Bitta quyosh elementi tanlab olinib uning 
    parametrlari (salt yurish kuchlanishi U
    c.yu, 
    , qisqa tutashuv toki I
    q.t
    , pik 
    quvvati P
    pik.
    ), yoritilganlik – lyuksmetr yordamida aniqlanadi. Tajriba 
    tabiiy ochiq havoda olib borilsa quyosh nurlanishi oqim zichligini 
    aktinometr yoki etalon quyosh elementlari yordamida aniqlash mumkin. 
    Masalan: 22 V salt yurish kuchlanishi va 8 A qisqa tutashuv tokiga ega 
    quyosh batareyalaridan 4 tasi parallel ulansa, 22 V kuchlanish o‗zgarishsiz 
    qoladi, tok kuchi esa 32 A ni tashkil etadi. Fotoelektrik qurilmaning 
    bo‗tlovchi jihozlari sifatida 40A, 24 V parametrlarga ega zaryad-razryad 
    kontrolleri, 12 V, 200 Asoat elektr sig‗imga ega akkumulyator tanlanadi. 
    Agar bir qancha fotoelement parallel ulansa butun yig‗ilgan zanjirda
    chiqish tok kuchi kattalashadi. Agar bitta plastinadagi tok kuchi maksimal 
    kiymatga ega bo‗lsa, butun zanjirdagi tok kuchiga ekvivalent bo‗ladi yoki 
    plastinalarda kombinatsiya bo‗lib aylanadi. Haqiqatan ham, shunday 


    32 
    ko‗rinishda quyosh batareyalaridan quvvat olinadi, moduldagi quvvat 
    miqdori yo‗qotilganda quvvat summasi ham kamroq bo‗ladi. Bir xil 
    tipdagi modullarni boshqa turdagi modullar bilan xarakterlaymiz. Shuning 
    uchun quyosh batareyalarida modullarni sinchiklab tanlash muhim, negaki 
    parametrlari past modul quvvat yo‗qolishini kamaytirishga olib keladi. 
    Parallel yig‗ishda barcha elementlar parallel yig‗iladi, bir xil tipdagi yo‗l 
    hosil qiladi.
    4-rasm.Quyosh elementlarini parallel yig‗ish 

    Download 1.63 Mb.
    1   ...   12   13   14   15   16   17   18   19   ...   33




    Download 1.63 Mb.
    Pdf ko'rish