Ochiq va yopiq kalitlar bilan shifrlash tizimi




Download 0.64 Mb.
bet9/12
Sana23.11.2022
Hajmi0.64 Mb.
#31515
1   ...   4   5   6   7   8   9   10   11   12
Bog'liq
Videokonferensiyani tashkil qilish va undan foydalanish Sobirov Murodjon
3-Amaliy mashgulot, 2-Amaliy mashgulot

Ochiq va yopiq kalitlar bilan shifrlash tizimi


Kalitdan foydalanib shifrlash algoritmining ikki xil ko‘rinishi mavjud:
simmetrik va asimmetrik (ochiq kalitli).
Xabarlarni shifrlash uchun foydalanilgan kalit shifrni ochish kalitidan olingan va aksi o‘rinli bo‘lsa, bunday kriptografik algoritmlar simmetrik deb nomlanadi. Ko‘pgina simmetrik algoritmlarda yagona kalitdan foydalaniladi. Bunday algoritmlar bir kalitli yoki maxfiy kalitli algoritmlar
deb ataladi hamda xabarni yuboruvchi va uni qabul qiluvchi qanday
kalitdan foydalanishni kelishib olishlarini talab etadi. Bir kalitli algoritmlarning ishonchliligi kalitni tanlash bilan aniqlanadi.
Agar jinoyatchiga kalit ma’lum bo‘lsa, hech qanday qarshiliksiz barcha tutib
olingan ma’lumotlar shifrini ochish imkoni yaratiladi. Demak, tanlangan
kalitni begonalardan sir saqlash zarur.
Shifrlashning simmetrik algoritmlari ikki turda bo‘ladi. Ulardan biri ochiq matnga bitlar bo‘yicha ishlov beradi. Ular potokli algoritmlar yoki potokli shifrlar deb nomlanadi. Ikkinchisida esa, ochiq matn bir necha bitdan iborat bo‘lgan bloklarga bo‘linadi. Bunday algoritmlar blokli algoritmlar yoki blokli shifrlar deb nomlanadi. Blokli shifrlashning zamonaviy kompyuter algoritmlarida, odatda, blok uzunligi 64 bitni tashkil etadi. Simmetriyali tizimlarda quyidagi ikkita muammo mavjud:
1) Axborot almashuvida ishtirok etuvchilar qanday yo‘l bilan maxfiy kalitni bir-birlariga uzatishlari mumkin?
2) Jo‘natilgan xabarning haqiqiyligini qanday aniqlasa bo‘ladi?
Simmetrik kalit bilan shifrlash sxemasini quyidagi misolda ko‘rib chiqamiz. Ali (A) va Vali (V) nomli korrespondentlar bir-biri bilan xabar almashishmoqchi. Korrespondentlarning har biri o‘zining maxfiy kalitiga ega, bu kalitdan xabarni tarmoq orqali yuborishdan avval ma’lumotlarni shifrlashda foydalanishi mumkin. Shifrlash sxemasini ko‘rimliroq tasvirlash uchun, kalitni oddiy kalit, shifrlangan xabarni esa konvertga solingan hujjat ko‘rinishida tasvirlaymiz. Shifrlash va qayta shifrlash jarayoni quyidagi rasmda tasvirlangan.

Simmetrik kalit yordamida shifrlash tizimi Foydalanuvchi A o‘zining maxfiy kaliti bilan xabarni shifrlaydi va xabarni tarmoq orqali jo‘natadi, qabul qiluvchi V (xuddi shunday maxfiy kalitdan foydalanib) xabarni qayta tiklaydi. Rasmda sxemaning simmetrik ekanligi ko‘rinib turibdi. Chap va o‘ng tomondagi foydalanuvchilar bir xil (simmetrik) kalitlardan foydalanishmoqda, shuning uchun bunday turdagi
shifrlash simmetrik kalit yordamida shifrlash deb yuritiladi.


Download 0.64 Mb.
1   ...   4   5   6   7   8   9   10   11   12




Download 0.64 Mb.

Bosh sahifa
Aloqalar

    Bosh sahifa



Ochiq va yopiq kalitlar bilan shifrlash tizimi

Download 0.64 Mb.