• Kafedra: ”Texnologik jarayonlar va ishlab chiqarishni avtomatlashtirish va boshqarish” REFERAT
  • Relelar xaqida umumiy tushunchalar
  • Ish printsipi bo‘yicha elektrik relelar uz navbatida quyidagi turlarga bo’linadi
  • O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi toshkent irrigatsiya va qishloq xo‘jaligini




    Download 0.87 Mb.
    Pdf ko'rish
    Sana25.10.2022
    Hajmi0.87 Mb.
    #28043
    Bog'liq
    Аvtomatika relelari
    10-mavzu suv resursi va uni muhofazasi reja


    O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI OLIY VA O‘RTA MAXSUS 
    TA’LIM VAZIRLIGI 
     
    TOSHKENT IRRIGATSIYA VA QISHLOQ XO‘JALIGINI 
    MEXANIZATSIYALASH MUHANDISLARI INSTITUTI 
     
     
    Fan: Аvtomatikaning texnik vositalari
    Kafedra: ”Texnologik jarayonlar va ishlab chiqarishni 
    avtomatlashtirish va boshqarish” 
     
    REFERAT 
     
    MAVZU: AVTOMATIKA RELELARI. 
     
     
    Bajardi: Jumanov Sh. _ 
    Tekshirdi: Gaziyeva R.T. 
     
     
    TOSHKENT 2019 
     
     


    Rеjа: 
    1. Relelar xaqida umumiy tushunchalar 
    2. Ish printsipi bo‘yicha elektrik relelar uz navbatida quyidagi turlarga 
    bo’linadi. 
    3. Elektromagnitli relelar. 


    Relelar xaqida umumiy tushunchalar 
    • 
    Rele deb ma’lum bir kirish signali uzgarganda chikish signali sakrashsimon 
    uzgaruvchi moslamaga aytiladi. Rele avtomatlashtirish tizimlarida eng kup 
    kullaniladigan boshkaruv elementlaridan biri xisoblanadi. Ta’sir kiladigan fizik 
    kattaliklariga karab ular elektrik, mexanik, magnit, issiklik, optik, radioaktiv
    akustik va kimeviy relelarga bo’linadi. 
    Ish printsipi bo‘yicha elektrik relelar uz navbatida quyidagi turlarga 
    bo’linadi 


    Elektromagnit relelarida chulgamdan utayotgan tok ta’sirida magnit 
    maydon xosil bo’lib yakorning va kontaktlarning xolati uzgartiriladi. 
    Magnitoelektrik relelarda chulgam ramka kurinishida bajarilib 
    uzgarmas 
    magnit 
    maydonida 
    joylashtirilgan. 
    Chulgamdan 
    tok 
    utayotganda ramka prujinani kuchini yengib xarakatga keladi va 
    kontaktlarning xolatini uzgartiradi. 
    Elektrodinamik rele ish printsipi bo‘yicha magnitoelektrik relega 
    uxshash lekin undagi magnit maydoni maxsus uygotish chulgami bilan 
    xosil etiladi. 
    Induktsion relening ish printsipi relening chulgami xosil kiladigan 
    uzgaruvchan magnit okimi va xarakatlanuvchan diskda xosil bo’ladigan tok 
    uzaro ta’siriga asoslangan. 
    Ferromagnit relelar magnit kattaliklari (magnit okimi, magnitmaydoni 
    kuchlanganligi) yoki ferrodinamik matirallarining magnit tavsifnomalari 
    uzgarilishi ta’sirida ishlaydi. 
    Elektron va ion relelari bevosita kuchlanish yoki tok kuchi natijasida 
    xosil bo’ladigan sakrashsimon uzgarishlar ta’sirida ishlaydi. 


    • Elektroissiklik relelari xarorat uzgarishi ta’sirida ishlaydi. Ularning ish 
    printsipi yukorida kurib chikilgan bimetallik va bilatomitrik datchiklarning ish
    printsipiga uxshash bo’ladi.
    • Rezonans relelari ish printsipi elektrik tebranish tizimlarda xosil bo’ladigan 
    rezonasga asoslangan


    Relelarning yana bir muxim parametrlaridan biri ularning ishga tushish va 
    kuyib yuborish vaktlari xisoblanadi. Chulgamga kuchlanish berilganda u shu 
    vaktning uzida ishga tushmasdan, balki bir oz vaktdan keyin ishga tushadi, 
    ushbu vakt ishga tushish vakti deb ataladi. Kuchlanish chulgamidan 
    ajratilganda xam kuyib yuborish ma’lum bir vakt ichida amalga oshadi, bu vakt 
    esa kuyib yuborish vakti deyiladi. 
     
    Rele kontaktlarining eksplutatsion ko‘rsatkichlari. Relelarning puxtaligi
    va kontaktlarining kommutatsion xususiyatlari asosan kontaktlarga boglik. Relelarning 
    kontaktlari kuyidagi ekspluatatsion ko‘rsatkichlar bilan tavsiflanadi. 
     
    Ruxsat etilgan chegaraviy tok Bu ko‘rsatkich kontaktlar kizib uzining fiziko-
    mexanikaviy xususiyatlarini yukotmaydigan xarorat bilan aniklanadi. Ruxsat etilgan 
    chegaraviy tokni oshirish uchun kontaktlarning karshiligini kamaytirib, ularning 
    sovitish yuzasini oshirish kerak. 


     
    Ruxsat etilgan chegaraviy kuchlanish Kontaktlar urtasidagi izolyatsiyani va 
    kontaktlararo masofada teshib utish kuchlanishi bilan aniklanadi.  
     
    Ruxsat etilgan chegaraviy kuvvat. Bu ko‘rsatkich kontaktlar ajralish 
    jarayonida turgun - yoyni (dugani) xosil kilmaydigan zanjirning kuvvati bilan
    aniklanadi. 
    Elektromagnitli relelar 
    Ularning ish prntsipi galtakdagi magnit maydoni bilan ferromagnit yakordan okib 
    utadigan tok kattaligining bir-biriga nisbatan ta’siriga asoslangan. Elektromagnitli 
    relelarda kabo’l kiluvchi organ chulgamlar bo’lib, uning kontaktlari ulovchi kismi 
    xisoblanadi. Bu relelar uz navbatida kiruvchi tok turiga kura neytral elektromagnit va 
    kutbli relelarga ajratiladi.
    Elektromagnitli relelar uzining soddalagi va yukori konstruktiv xususiyatlariga kura 
    keng tarkalgan (ochik kontaktlarning juftlari orasidagi karshilik 1

    101…1

    10-8 Om, 
    yopik xolda ega 1

    10-1… 

    10-3 Om).

    Download 0.87 Mb.




    Download 0.87 Mb.
    Pdf ko'rish

    Bosh sahifa
    Aloqalar

        Bosh sahifa



    O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi toshkent irrigatsiya va qishloq xo‘jaligini

    Download 0.87 Mb.
    Pdf ko'rish