• Pedagogikaning boshqa fanlar bilan aloqasi va pedagogika fanlari tizimi
  • Pedagogika va psixologiya p65




    Download 57.48 Mb.
    Pdf ko'rish
    bet5/43
    Sana02.11.2023
    Hajmi57.48 Mb.
    #93022
    1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   43
    Bog'liq
    PEDAGOGIKA VA PSIXOLOGIYA ASOSLARI

    Pedagogik faoliyat — estetik, axloqiy, siyosiy, iqtisodiy maq- 
    sadlarga muvofiq ravishda yosh avlodni hayotga tayyorlashning aq- 
    lan o ‘ylab ko‘rilgan, katta yoshdagilarning ijtimoiy zarur b o ‘lgan 
    mehnatining o‘ziga xos turi.
    Pedagogik jarayon — m a’lum b ir maqsadga yo ‘naltirilgan 
    kattalarning pedagogik faoliyati ta ’sirida tashkiliy shakllantirilgan 
    va m azm unan boyitilgan ham da tarbiyachining yo‘naltiruvchi va 
    olib boruvchi rahbarlik roli natijasida bolaning o ‘z -o ‘zini taraqqiy 
    ettirishi.
    H ar qanday fan ham yakka holda o ‘zi mukammallikka erisha 
    olmaydi. U boshqa fanlar bilan aloqada, yutuqlaridan foydalangan 
    holda m azm unan boyib boradi.
    Xuddi shuningdek, pedagogika fani ham hozirgi kunimizda 
    umum bashariyat tom onidan yaratilgan bilimlar va kelajak ha- 
    qidagi m a’lumotlarga tayanadi. U tabiat va jam iyat rivojlanishi 
    qoidalari to ‘g‘risidagi m a’lumotlarga asoslanadi, o ‘zi ham ijti­
    moiy fan sifatida rivojlanib, insonning ijtimoiy kamolotiga xiz- 
    m at qiladi. U falsafa, tarix, iqtisod, psixologiya va sotsiologiya, 
    etika va estetika, biologiya va madaniyatshunoslik, siyosatshunos- 
    lik va boshqa fanlar bilan uzviy aloqadadir.
    Pedagogikaning boshqa fanlar bilan aloqasi va 
    pedagogika fanlari tizimi
    H ar bir yurtning fuqarosi b o ‘lmish o ‘qituvchi-tarbiyachi va 
    o ‘quvchi-yoshlar o ‘z ona yurti tarixini bilishlari, vatanparvar 
    b o ‘lishlari lozim. T a’lim-tarbiya tarixi, pedagogika tarixi fanidan 
    xabardor b o ‘lmay turib, o ‘qituvchilik qilish m um kin emas.
    9


    O ‘qituvchi o ‘quvchilarga bilim berish, m a ’lum otli qilish, 
    tarbiyalash maqsadida unga tizimli ta ’sir ko‘rsatadi. Bunda psixo­
    logiya va ijtimoiy omillarga asoslanadi. Ya’ni, ta ’sirning samarasini 
    bilish uchun o ‘quvchining sezgi, idrok, tasavvur, diqqat va ta ­
    fakkur, fikrlash jarayonining qanday kechayotganini bilishga 
    asoslanib ta ’sir ko‘rsatish rejasini belgilaydi. Ayniqsa, yosh davr- 
    lari psixologiyasini o ‘qituvchi chuqur bilishi talab etiladi. Buni 
    yaxshi bilgan o ‘qituvchi esa har bir bolaning yosh va individual 
    xususiyatlarini hisobga olgan holda bolaga yondashadi va unga sama- 
    rali ta ’sir ko‘rsata oladi. M a’lum m a’noda o ‘qituvchilarga xizmat 
    qiladigan psixologiya turkumidagi fanlarni ham pedagogika fanlari 
    tizimiga kiritish mumkin. Falsafa pedagogika fani uchun metodologik 
    asos b o ‘lib xizmat qiladi. Falsafa pedagogikani ilmiy uslublar bilan 
    qurollantiradi, ta ’lim va tarbiyaning obyektiv qonun-qoidalarini 
    ishlab chiqishga manba bo ‘ladi. Etika va estetika fanlari pedagogika­
    ning tarbiya nazariyasi b o ‘limi b o ‘yicha m a’lum ot beradi. Bu fan
    10


    o ‘quvchining xulqi, odobi m e’yorlarini aniqlash, belgilash hamda 
    go‘zallikni chin m a’noda tushuntirish, o ‘quvchi ongida hayotning 
    jozibali, nafis qirralariga bevosita rag‘bat uyg‘otish borasida peda­
    gogika fani bilan aloqadadir. Fanlarni o ‘qitish yo‘llari didaktikaga 
    aloqador, chunki har qanday fanning o ‘qitilish usuli shu fanning 
    mazm uni, tizimini o ‘quvchilar tom onidan o‘zlashtirib olinishiga 
    xizmat qiladi. Demak, pedagogika fani bolalar anatomiyasi, fizio- 
    logiyasi, bolalar gigiyenasi va pediatriya kabi fanlar bilan ham 
    mustahkam aloqada, bu fanlar bir-biriga chambarchas bog‘liqdir. 
    Turli sohada bilim oluvchi o ‘quvchilarni o ‘qitish va tarbiyalashning 
    nazariy ham da amaliy tom onlarini pedagogika fani tarm oqlari 
    yoritib beradi.
    Zam onaviy pedagogika ijtim oiy hayot jabhalarida faoliyat 
    ko‘rsatayotgan shaxslarni bozor iqtisodiyoti sharoitida raqobatga 
    bardosh beradigan, yuksak ongli, mustaqil fikrlay oladigan, xulq- 
    atvori bilan o ‘zgalarga ibrat b o ‘ladigan bilimli, komil inson etib 
    tarbiyalashdek m uhim masalalarni hal qilishi lozim.
    Yoshlarimizda bolalikdan boshlab sog‘lom e’tiqod va yuksak 
    dunyoqarashni shakllantira olsak, ular m a’naviyati boy, mustaqil 
    fikrli va oliyjanob shaxslar bo ‘lib ulg‘ayadi. Mafkuraviy dunyoqarash 
    va milliy g‘oyalar shunday e’tiqod asosida shakllanadi. Milliy istiqlol 
    g‘oyasini yoshlar ongi va qalbiga singdirishda milliy urf-odat va 
    an ’analarimizning, oila va mahallalarning, ayniqsa, ta ’lim-tarbiya 
    beruvchi m uassasalarning o ‘rni ju d a salmoqli b o ‘lib, bu ham
    pedagogika fani oldiga ulug‘vor vazifalarni qo‘yadi. Qanday usullar, 
    vositalar va yo ‘llar bilan ta ’lim -tarbiya jarayonini boshqarish 
    lozimligini pedagogika belgilab beradi.

    Download 57.48 Mb.
    1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   43




    Download 57.48 Mb.
    Pdf ko'rish