• Vassatusinlar.
  • 4.YOg‘och materiallarning sortamenti. Fanera. Materiallarning fizik va mexanik xossalari. Kamchilik va nuqsonlarini bartaraf qilish usullari. YOg‘och materiallarining sortamenti
  • Reja: Kirish I bob Yog‘och qurilmalarining turlari va ishlatilish soxalari




    Download 1.47 Mb.
    bet11/15
    Sana26.10.2022
    Hajmi1.47 Mb.
    #28165
    1   ...   7   8   9   10   11   12   13   14   15
    Bog'liq
    Reja Kirish I bob Yog‘och qurilmalarining turlari va ishlatilis

    Plastmassa tushamalarda asosan to‘lqinsimon poliefir shishaplastik
    to‘shama ishlatiladi. Salkiligi va ulanish joylari sonini kamaytirish uchun
    to‘lqinsimon to‘shamalar ikkidan ortik tayanchga ega bo‘lib, uzuluksiz to‘sin
    shaklida ishlaydigan qilib joylashtiriladi. To‘lkinsimon listlarni metall yoki
    temirbeton vassatusinlarga boltlar yordamida, yog‘och vassatusinlarga esa burama
    mixlar yordamida maxkamlanadi.
    Boltlar va burama mixlarning yug‘onligi 6 mm dan kam bo‘lmasligi,
    zanglamaydigan po‘latdan tayyorlanganlarini ishlatish tavsiya etiladi. To‘lqinlar
    o‘lchami 200/54 dan 115/28 gacha bo‘lgan to‘shamalar uchun bolt va burama
    mixlar xar ikkinchi to‘lkinda, kichik o‘lchamlilarida esa xar uchinchi tulkinda
    joylashtirilishi kerak.
    Suv utkazmasligini taminlash uchun choklar oralig‘i tasmasimon tikin
    yordamida zichlanadi, bolt va burama mix kalpokchalari tagiga yumshok
    yostikchalar o‘rnatiladi. Tomlarda to‘shamalarning ustma-ust tushish uzunligi
    150=200 mm dan kam bo‘lmasligi kerak. To‘lkinsimon to‘shamalarni
    mustaxkamlikka tekshirishda xisobiy eni 1,0 m bulgan ko‘p oralikli andoza to‘sin
    asosida olib boriladi.
    Vassatusinlar. Vassatusinlar ustkidan tushayotgan yukni kabul kilib, uni
    joylashgan yotgan konstruksiyalar: tusinlar, fermalar, ramalar va ravoklarga
    uzatish uchun xizmat qiladi. Vassatusinlarning bir necha turlari mavjud bulib ular
    muxandislik talablariga kura tanlanadi. YAxlit chorkirra kesimli yoki tik birikkan
    kush taxtadan tayyorlangan uzuluksiz vassatusinlar talab etilgan koidaga asosan
    xisoblanadi. Uzlukli vassatusinlar tayachlarda ulanadi. Materialni sarfiga kura
    uzlukli vassatusinlarga nisbatan uloi tayanchda joylashmagan uzlukli va uzuksiz
    juftlangan vassatusinlar afzal xisoblanadi, ammo ularni yasash murakkab. Uloi
    tayanchda joylashmagan vassatusinlar kuprok yoyik yuk taosir etuvchikavatlararo
    va tom yopmalarida kullaniladi; ulanish joylari oralatib joylashtiriladi (bir oralik
    tashlab keyingisida ikkita ulok).
    Ulanish joyi bilan tayanch orasidagi masofa ikki variantda olinadi. Birinchi
    variantga asosan x=0,15l, bunda tayanch va oralik momentlar uzaro teng bo‘ladi:
    M=Mpr=ql2/16
    (3.1.)
    Uzulukli vassatusin salkiligini (13.10) bo‘yicha topiluvchi kiymatini 40%ni
    tashkil kiladi. Ikkinchi mukobilga asosan x=0,21l, bunda barcha oraliklarda bir xil
    salkilikka erishiladi. Bu turdagi vassatusinlar asosiy mezon salkilik bulgan xollarda
    qabul qilinadi. Bir xil salkilik mukobilidagi vassatusinlar uchun eng katta
    momentlar

    Mop=ql2/12; Mpr=ql

    Vassatusinlarning ulanish joylarida kiya tekislik bo‘yicha uyib biriktirish
    kullaniladi va bitta bolt yordamida maxkamlab kuyiladi. CHorkirralarning
    uzunliklari chegaralanganligi sababli ulab uzaytirilgan vassatusinlar ularga tayanch
    vazifasini utovchi ostki konstruksiyalarning kadami B=4,0 m gacha bulganda
    kullaniladi. Bu xolda kullanadigan taxta yoki chorkira uzunligi 2x + V dan kichik
    bulishi zarur.
    Uzuluksiz vassatusinlar ikkita taxtani mixlar yordamida jips biriktirib xosil
    kilinadi. Bunday vassatusinlar taxtalarining uloi bir xil salkilik mukobiliga asosan
    olinadi, ya’ni x=0,21l. Bir oralikda fakatgina bir ulok joylashadi, ushbu ulok
    M
    op=Mpr=ql2/16
    (3.1.)
    M
    op=ql2/12; Mpr=ql2/16
    (3.2)
    uchun koplama bulib ikkinchi uzluksiz taxta xizmat kiladi. Bunday vassatusinlarda
    uzunrok element bulmaydi, xammasining uzunligi "V"ga teng. Ulangan joylari
    momentining eng kichik kiymatli kesimga urnatiladi, tayanchdan ulokkacha bulgan
    masofa X=(0,15+0,21)V. Ulangan joyda bitta uzluksiz taxtaning mavjudligi
    kesimga tushayotgan zurikishni kabul kilishga kifoya kiladi. Eng katta moment
    xosil bulgan kesimlarda chok kuyilmaydi, uzuluksiz vassatusinlar uzgarmas
    kesimli tusin deb karaladi. Birinchi oralik va ikkinchi tayanchda momentlar
    kattaligi sababli uchinchi taxta bilan kuchaytiriladi. Ulanuvchi taxtaning uchlari
    uzuluksiz taxtaga mixlar yordamida biriktiriladi.
    Xar bir taxta uchiga kokiladigan mixlar soni ngv, kundalang kuch taosiridan
    aniklanadi:
    bu erda X
    gv
    - tayanch ukidan mixlar qoqish maydoni markazigacha bulgan
    masofa; Tgv - bir kirkimli bitta mixning yuk kutarish kobiliyati.
    Ulangan joydagi xisoblangan mixlardan tashkari, taxtalar 0,5 m kadam bilan
    konstruktiv ravishda uzaro kushimcha mixlanadi.
    Sanoatda tayyorlanadigan yirik ulchamli tushama va osma devor panellari bir
    katlamli (isitilmaydigan) va uch katlamli (isitilgan) bulishi mumkin. Bir katlamli
    to‘shamalar rama shaklidagi kobirg‘a va uning bir tomoniga koplangan tekis yoki
    to‘lqinsimon listlardan tashkil topadi. Tuzilishi va xisobi jixatdan ular tushama va
    vassa- to‘singa mos keladi.
    Uch katlamli tushamalar (yoki osma devor panellari) mustaxkam sirtki
    koplamalardan tashkil topib, ularning oralarida engil yaxlit tuldirgich yoki
    kobirg‘ali panjara joylashadi. Ular tashki yukni kabul kilish bilan birga xonalarni
    tashki issik-sovukdan asraydi. Uch katlamli konstruksiyalarda ishlatiladigan asosiy
    materiallar: koplama uchun - shishaplastiklar, suvga chidamli faneraa, asbestsement listlar, alyuminiy kotishmalari, zanglamaydigan pulat tunuka; o‘rta katlam
    uchun - yog‘och, turli katakplastlar, ko‘pikplastlar, mineral momiklar; biriktirish
    esa elim yordamida va turli mexanik usullarda bajariladi.
    Konstruksiyada turli jinsli material yoki ishlatilganligi sababli, xarorat va
    namlik ta’siridan katlamlararo birikmalarda ichki kuchlanishlar xosil bo‘ladi.
    Ularni e’tiboriga olish va xisobiy yuklaridan xosil bulgan kuchlanishlarga kushish
    kerak. Tushamalarning ishonchli ishlashi kuprok birikmalarning karshilik ko‘rsata
    olish qobiliyatiga bog‘lik. Koplama va o‘rta katlam materiallarning chizikli
    kengayish koeffitsientlari mos kelgan xolda yoki o‘rta katlam ashyo yumshok
    materialdan bulsa, birikmada urinma kuchlanish katta bo‘lmaydi va unda elimli
    birikma qo‘llanilishi mumkin. Aks xolda mustaxkamlikni ta’minlash maksadida
    elimli mexanik yoki mexanik birikmalar qo‘llaniladi. Uchkatlamli tushamalar uz
    belgilariga ko‘ra kuyidagicha turlanadi: nur o‘tkazish xossasi bo‘yicha-yoruglik
    o‘tkazuvchan va yorug‘lik o‘tkazmaydigan; tuzilishi jixatidan-yaxlit o‘rta katlamli
    va kobirg‘ali; xaroratdan ximoyalash jixatidan: isitgich katlamsiz va isitgich
    katlamli, shakliga karab - tekis va fazoviy.
    n
    gv=ql2/32XgvTgv
    , (3.3)
    Buylama kobirg‘alar orasidagi masofa v=0,05l bulsa I-tur serkobirg‘a
    tushama katoriga, v>0,05l bulsa II-tur siyrak kobirg‘ali tushamalar qatoriga
    kiradi. Agar kobirg‘alar fakat kontur buylab kuyilib, koplamalar orasi kuyma
    kupikplast bilan to‘ldirilsa bunday to‘shama III-tur, kobirg‘alarsiz bo‘lib, yaxlit
    o‘rta katlam tayyorlansa, IV-tur to‘shamalar guruxiga mansub bo‘ladi.
    To‘shama va osma devorlarni mustaxkamlik va bikrlikka xisoblanayotgan
    paytda ularning keltirilgan geometrik ko‘rsatgichlarni e’tiborga olish kerak. Issik
    to‘shamalar uchun teplotexnik xisob bo‘yicha isitgichning qalinligini loyixalash
    tarjibasiga asoslanib, avvaldan koplamalarning kalinliklari va ularning joylashish
    tartibi belgilanadi.
    Tushama va osma devorlar statik jixatdan bir oralikli, ikki cheti bilan erkin
    tayangan tusindir.
    Tushama xisobini, faneraa koplamali konstruksiya misolida kurib chikamiz.
    Tushamaning ulchamlarini 6 x 1,5 m deb olamiz (13.2-rasm). Odatda, tushama
    balandligi oralikning 1/30 + 1/40 kismini tashkil etadi. Faneraa sirtki katlami
    tolalarining yunalishi tushama buyiga mos kelishi kerak, bunda fanera koplamani
    uzunasiga kiya tekislik usulida elimlash, uning mustaxkamligidan tulik foydalanish
    imkoniyatini yaratadi.
    Buylama kobirg‘alar soni, asosan, sirtki koplamaning egilishiga
    mustaxkamligiga bog‘lik. Agar kabul kilganimizdek, koplama faneraadan bulsa,
    uni yirik kuch taosiridan tolalarga kundalang egilishga oralii buylama kobirg‘a
    kadamiga teng tusin sifatida xisoblash zarur, yirik yuk (ishchining anjomlari bilan
    og‘irligi) 1,2 kN ga teng.
    Bunda yiik kuchning taosiri eni 100 sm bulgan oralikka tarkaladi deb
    xisoblanadi .
    Elimlangan faneraali konstruksiyalar ularda kullanilgan yog‘och va
    faneraaning elastiklik modullari xar xilligini eotiborga olgan xolda xisoblanadi.
    Buning uchun keltirilgan geometrik kursatgichlar xisoblab topiladi. Kaysi kismda
    kuchlanish tekshirilayotgan bulsa, geometrik kursatkichlar shu materialga keltirib
    xisoblanadi.
    4.YOg‘och materiallarning sortamenti. Fanera.
    Materiallarning fizik va mexanik xossalari. Kamchilik va nuqsonlarini
    bartaraf qilish usullari. YOg‘och materiallarining sortamenti

    Ma’lumki, yog‘och materiallari qurilishda turli qurilmalar tayyorlashda keng
    qo‘llaniladi va asosan ikki xil ko‘rinishda bo‘ladi.
    1. YUmoloq yog‘och materiallari.
    2. Tilingan yog‘och materiallari.

    Download 1.47 Mb.
    1   ...   7   8   9   10   11   12   13   14   15




    Download 1.47 Mb.

    Bosh sahifa
    Aloqalar

        Bosh sahifa



    Reja: Kirish I bob Yog‘och qurilmalarining turlari va ishlatilish soxalari

    Download 1.47 Mb.