• Joyning iqlim sharoitini belgilash oynasi
  • VIBOB. YO‘L TO’SHAMASINI LOYIHALASH JARAYONINI AVTOMATLASHTIRISH




    Download 184.52 Kb.
    bet26/40
    Sana25.03.2024
    Hajmi184.52 Kb.
    #176891
    1   ...   22   23   24   25   26   27   28   29   ...   40
    Bog'liq
    Toshkent davlat transport universiteti r. M. Xudayqulov, B. D. S-hozir.org (1)

    VIBOB. YO‘L TO’SHAMASINI LOYIHALASH JARAYONINI AVTOMATLASHTIRISH


    6.1. Nobikr yo‘l to‘shamasini konstruksiyasini tuzish tamoyillari.
    CREDO-ROAD tizimida yo‘l tushamasini loyihalash asosini qattiqmas turdagi optimal yo‘l tushamasini xisoblash dasturi tashkil qilib, bu dasturning mezoni sifatida yo‘l tushamasini qurish bahosining eng kam bo‘lishi hisoblanadi:

    S = ,
    Bu yerda n- yo‘l tushamasi tuzilmasidagi qatlamlar soni;


    hi -i qatlam qalinligi;
    si- i qatlam qurilish bahosi, sum/sm m2.

    Loyihalanayotgan yo‘l to’shamasi tarkibiga umumiy holda 9 tagacha konstruktiv qatlamlar kiritilishi mumkin:

    6.1-rasm.Yo‘lto’shamasituzilmasi
    Ulardan har biri uchun hmin minimaldan hmax maksimalgacha qatlam qalinligi chegarasi, ularning qadamini o‘zgarishida 1 sm konstruktiv qatlam qalinligi bahosi, qatlam kodi, shu bilan birga yo‘l poyi tuprog‘i belgilanadi. Berilgan kod asosida ma’lumotlar bazasidan qatlamlar materiallari va yo‘l poyi tuprog‘ining mos keladigan mustaxkamlik xarakteristikalari avtamatik ravishda tanlab olinadi: elastiklik moduli, egilganda chuzilishga qarshiligi va ichki ishqalanish va tishlashish burchagi.
    Qurilish bahosi minimal bo‘lishi talablarini bajarishda yo‘l tushamasi tuzilmasi quyidagi 4 ta texnik cheklashlarga mos kelishi lozim:

    1. yo‘l tushamasi chuziluvchan egilishga cheklash shartidan


    Eobщ/ Etr Kpr;


    1. yo‘l poyi tuprog‘ida va bog‘lanmagan yoki kam bog‘langan materiallarning surilishga ustivorligini ta’minlash:


    Tdop / Emax Kpr;


    1. yo‘l tushamasining yaxlit qatlamlarini egilganda talab etiladigan mustaxkamligini ta’minlash:


    Rpi / Rmax


    1. yo‘l tushamasining sovuqqa ustivorligini ta’minlash


    hi Nmor;


    bu yerda Kpr yo‘l tushumasi mustaxkamlik koeffitsienti, avtomobil yo‘li toifasidan va yo‘l tushamasi turidan kelib chiqib talab qilinadigan ishonchlilik darajasini hisobga olgan holda belgilanadi.

    Dasturda optimal yo‘l tushamasini loyihalash uchun birinchi 3 ta cheklashlar hisobga olinadi. Bizning Respublikamiz quruq issiq iqlim sharoiti bo‘lganligi uchun 4 shartga tekshirish talab etilmaydi.

    6.2-rasm.Joyning iqlim sharoitini belgilash oynasi
    «Proektirovanie avtodorogi» menyusida «Dorojnaya odejda» punktini faollashtirgandan keyin ekranda quyidagi darajadagi menyu paydo bo‘ladi. Unda «Raschet dorojnoy odejdы» qatori belgilanadi, shundan sung yangi menyu paydo bo‘ladi. Undan hohlagan punktni belgilab hisoblash nomi suraladi, bunda kirish, vaqtinchalik, chiqish fayllari guruhi identifikatsiya qilinadi. «Enter» tugmachasini bosgandan sung ekranda hosil bo‘lgan surovga hisoblashlar yangi nomini yoki mavjudlaridan birini belgilash mumkin. Oxirgi holda ish tanlangan hisoblash buyicha davom etadi.

    Quyidagi rasmlarda «Dorojnaya odejda» menyusi va «Raschet dorojnoy odejdы nejestkogo tipa» kichik menyulari keltirilgan:


    Hisoblash ma’lumotlarni kiritish va ularga tuzatma kiritishdan boshlanadi. Agar, hisoblashga yangi nom berilgan bo‘lsa, ma’lumotlarni kiritish zarur bo‘ladi. Mavjud hisoblashni nomini belgilaganimizda ekranda surov paydo bo‘ladi:

    Bu nom bilan ma’lumotlar mavjud.


    Hisoblash nomini o‘zgartirasizmi?
    HA/YO‘Q
    «YO‘Q» javobini berganda, mavjud ma’lumotlarga tuzatma kiritiladi; «HA» javobini berganda mavjud ma’lumotlar yangi nom bilan tuzatiladi.
    Ma’lumotlarni kiritishda 3 ta jadvalni to‘lg‘izish kerak bo‘ladi: «Obщie svedeniya», «Xarakteristiki sloev konstruksii» va «Dannыe po nagruzke ili transportnomu potoku».
    «Obщie svedeniya» jadvalida quyidagi ma’lumotlar kiritiladi: yo‘l to‘shamasi turi, yo‘l toifasi, joy namlik bo‘yicha turi, grunt nisbiy namligigiga tuzatma (MQN 46-2008 asosida), ta’mirlash oralig‘i davri davomiyligi, harakat jadalligi o‘rtacha yillik o‘sishi, hisobiy yuk turi, yo‘l iqlim mintaqasi raqami, harakat jadalligi bo‘yicha ma’lumotlarni berish usuli, qatlamlar qalinligini o‘zgarishi alomati, hisoblash turi.
    «Xarakteristiki sloev konstruksii» jadvalida xar qaysi qatlam uchun materiallar kodi, maksimal va minimal qalinligi, qalinlikni o‘zgarish qadami, 1 sm qalinlikdagi qatlamni qurish bahosi. Yo‘l poyi tuprog‘i uchun faqatgina uning kodi kiritiladi. Gruntlar va materiallar kodlari va xarakteristikalari CREDO katalogida baxmat.txt faylida joylashgan. Bu ma’lumotlardan «F3» tugmachasini bosib bazani chaqirishimiz hisoblash jarayonida foydalanishimiz mumkin. Jadvalni to‘lg‘izishda qatlamlar materiallarini belgilashning quyidagi tartibni saqlash tavsiya etiladi:
    1 va 2 qatlam - har xil markadagi asfaltbetonlar (1 dan 29 gacha kodlar);
    3 va 4 qatlamlar - chaqiqtosh, shag‘al va boshqa organik yopishqoqlar bilan ishlov berilgan materiallar (30 dan 33 gacha kodlar);
    5 va 6 qatlamlar - chaqiqtosh, shag‘al va boshqa noorganik yopishqoqlar bilan ishlov berilgan materiallar (34 dan 49 gacha va 65 dan 199 gacha kodlar);
    7 va 8 qatlamlar - qumlar, qum-shag‘al qorishmasi (50 dan 64 gacha kodlar);
    gruntlar - 200-299 kodlar.
    Agar loyihalanayotgan yo‘l to‘shamasi tarkibida qatlamlar soni 9 tadan kam bo‘lganhollarda ham yuqoridagi tavsiyalar mavjud qatlamlar uchun joriy etilishi kerak. Tulg‘izilmagan qatlamlar hisoblashlarda hisobga olinmaydi. Jadvaldan chiqib ketayotganda asfaltbeton qatlamlarini xarakteristikasiga tuzatishlar kiritish zarurati haqida surov paydo bo‘ladi. Beriladigan javob bo‘yicha keyingi hisoblashlar davom ettiriladi.
    Agar «Obщie svedeniya» jadvalini to‘lg‘izganimizda transport oqimi xaqida ma’lumotlar ma’lum deb kiritgan bo‘lsak, u holda «Dannыe po nagruzke ili transportnomu potoku» jadvalini tulg‘izamiz. Agar ma’lumotlar noma’lum deb kiritgan bo‘lsak, u holda jadvalga hisobiy avtomobilga keltirilgan harakat jadalligini yoki talab qilinadigan elastiklik modulini kiritamiz.
    Hamma ma’lumotlar kiritilgach «Raschet dorojnoy odejdы» punktini faollashtirishmiz talab etiladi. Hisoblash ekranda diagramma ko‘rinishida aks etadi. Agar avtomatik o‘zgartirish topshirilgan bo‘lsa, qatlamlar qalinligining o‘zgarishi qatlam maksimal qalinligigacha yoki talab qilingan mustaxkamlik ko‘rsatkichigacha etguncha davom etadi. Mustahkamlik talablariga javob beruvchi xamma variantlardan eng kam bahoga quriladigani tanlab olinadi.
    Hisoblashlarni tugatib bo‘lgach menyuning «Vыvod rezultatov raschetov» punktini faollashtirish natijasida ekranda boshlang‘ich ma’lumotlarni va hisoblashlar natijalarini ko‘rishimiz, agar zarurat bo‘lsa bosmaga chiqarishimiz mumkin.
    Ruxsat etarli chuziluv egilishga mustaxkamlik ko‘rsatkichlari quyidagi formula buyicha aniqlaniladi:
    Pu=(Eob-EtrKpr)/(EtrKpr)
    Yo‘l poyi gruntlarini va bog‘lanmagan yoki kam bog‘langan materiallardan iborat qatlamlarni surilishga mustahkamligini aniqlash quyidagi tenglik orqali aniqlaniladi:

    Ps=(Tdop/Kpr-Ta)/(Tdop/Kpr)


    Yaxlit qatlamlar chuzilishga mustaxkamligini hisoblashda mustaxkamlik ko‘rsatkichlari quyidagi formula yordamida aniqlaniladi:
    Pr=(Rri/Kpr-Rmax)/(Rri/Kpr)
    Mustaxkamlik ko‘rsatkichining salbiy miqdori shuni ko‘rsatadiki, mazkur hisoblash turi buyicha mustaxkamlik shartlari bajarilmayapti va bu xolatda yo‘l tushamasiga tuzatma kiritish yoki o‘zgartirish zarur. Bu esa bir yoki bir necha qatlam qalinligini oshirish yoki boshqa mustaxkamroq materialdan qatlam tanlash bilan amalga oshirilishi mumkin. Yo‘l tushamasi tuzilmasi yo‘l uzunligi bo‘yicha bitta yoki bir necha ko‘rinishda bo‘lishi mumkin. Bu haqda boshqa tizimlarga ma’lumotlarni o‘zatish uchun «Konstruksiya proektiruemoy dorojnoy odejdы» punktini faollashtirganimizdan keyin ekranda aks etadigan «Opisanie proektiruemoy dorojnoy odejdы» jadvalini to‘lg‘izish zarurdir. Yo‘l to‘shamasining har qaysi qatlami uchun jadvalga quyidagilar kiritiladi: qatlam qalinligi, materiali, kengaytirish qiymati, yotqizish yon qiyaligi, pastki va ustki qatlam uchun kundalang nishablik.Yo‘l to‘shamasi avtomobil yo‘lining eng muhim tashkil qiluvchi elementlaridan hisoblanib, uning holati ma’lum bir darajada harakat tezligi va xavfsizligiga ta’sir qiladi. Zamonaviy yo‘l to‘shamasi murakkab muhandislik tuzilmasi hisoblanib, bir nechta turli xil fizik‑mexanik xususiyatlarga ega bo‘lgan yo‘l qurilish materiallaridan iborat qatlamlardan tashkil topadi.

    Download 184.52 Kb.
    1   ...   22   23   24   25   26   27   28   29   ...   40




    Download 184.52 Kb.

    Bosh sahifa
    Aloqalar

        Bosh sahifa



    VIBOB. YO‘L TO’SHAMASINI LOYIHALASH JARAYONINI AVTOMATLASHTIRISH

    Download 184.52 Kb.