• REJA: 1.
  • To’xtasinov Faryozbek




    Download 0.66 Mb.
    Pdf ko'rish
    bet1/5
    Sana23.11.2022
    Hajmi0.66 Mb.
    #31426
      1   2   3   4   5
    Bog'liq
    1-maruza, Fizika fanidan mustaqil ish


    FIZIKA II 
    MUSTAQIL ISH 
    Muhammad Al-Xorazmiy nomidagi 
    Toshkent Axborot texnologiyalari Universiteti
    PHY011 - guruh talabasi 
    To’xtasinov Faryozbek 
    MUSTAQIL ISH 
    2020 


    - 2 - 
    MAVZU: Tovush chastotasi va tarkibi. 
    REJA: 
    1. Tovush. 
     
    2. Tovush chastotasi. 

    3. Tovush tarkibi. 
     
    Xulosa. 
     
     


    - 3 - 
    TOVUSH: 
    Tovush bizning quloqlarimizga hech qachon bir ondayoq yetib kelmaydi. Biz 
    uni eshitgunimizcha, u o‘z manbasidan boshlab qandaydir masofada yo‘l bosib o‘tadi. 
    Tovush tezligi sharoitga qarab tez o‘zgarishi mumkin. Masalan haroratga bog‘liq 
    ravishda. 
    Barchamiz olis-olislarda chaqnagan 
    chaqmoqning yarq etib butun osmonni yoritib 
    yuborganini ko‘p kuzatganmiz va albatta 
    ko‘pchiligimiz uning o‘zini (yani yorug‘ligini) 
    shu zahotiyoq ko‘rganimiz, lekin gumburlagan 
    vahimali tovushini ancha kech eshitganimizga 
    allaqachon, bolalik chog‘larimizdayoq e’tibor 
    berganmiz. 
    1-rasm Masalan, chaqmoq bizdan 5 km narida chaqqan 
    deb tasavvur qilaylik. Bu holatda undan chaqnagan yorug‘lik tahminan 1/60000 
    soniyada ko‘zlarimizga yetib keladi, deyarli shu zahotiyoq biz uni ko‘ramiz. Ammo 
    uning tovushi shu 5 km masofani 3 soniyada 1 km dan bosib o‘tib, tahminan 15 
    soniyadan keyin quloqlarimizga yetib keladi.
    Kechikishni qisqa masofalarda ham sezish mumkin. Masalan, 100 metr narida 
    urilayotgan bolg‘a zarblarining tovushi zarbaning o‘zida soniyaning uchdan biriga 
    kech qolib eshitiladi. Havodagi tovush tezligi harorat ortishi bilan tezlashadi. Quruq 
    havoda va 0 ºС haroratda tovush tezligi 331.5 metr/soniyani, 20 ºC haroratda esa
    343,1 metr/soniyani tashkil qiladi. Balandlik ortishi bilan tovush tezligi kamayadi. 
    Chunki balandlik ortishi bilan atmosfera havosi zichligi tobora siyraklashib boradi. 
    Suyuqliklarda va qattiq jismlarda tovush yana ham tezroq tarqaladi. Dengiz 
    sharoitida uzoqdagi portlash ovozi ikki marotaba eshitiladi: birinchisi suvdan tarqalgan 
    tovush to‘lqinlari hisobiga, ikkinchisi esa havodan keladi. 

    Download 0.66 Mb.
      1   2   3   4   5




    Download 0.66 Mb.
    Pdf ko'rish