• 2.3. Texnologik jarayonni identifikatsiyalash
  • 2.4. Dasturiy-texnik kontrollerlar to’g’risida qisqacha ma’lumotlar va tasnifi
  • 1 sho’rtan gaz kimyo majmuasi ishlash texnologik jarayoni bayoni




    Download 0.7 Mb.
    bet3/6
    Sana24.03.2017
    Hajmi0.7 Mb.
    1   2   3   4   5   6

    W(p) =


    Endi boshqarish tizimi uchun rostlagich tanlayman, proportsional –integral rostlagich tanlayman, uning o’tish funktsiyasi

    W(p) = kp 1/ Tp p

    c:\windows\temp\finereader10\media\image1.jpeg

    Rasm.5 Qurilmaning o’tish funktsiya chizmasi.

    Rostlagichning Kr va Tp koffitsientlarini qiymatini aniqlash maqsadida boshqaruv tizimining kompyutor modelini tuzaman (Rasm 5) .

    Rasm 6.Tizimning MATLAB dasturidagi modeli

    Roslgichning sozlash koeffitsientlari (Tp va Kr ) siymatini aniqlash uchun tizimning MATLAB dasturidagi modeli yordamida bir necha o’tish chizmalarini olamiz va ular orasidan eng muqobilini (optimalini) tanlayman (Rasm. 6) va roslagich koeffitsientlarining qiymatlarini texnologik tizimda turadigan rostlagich koffitsient kritaman Kr= 0, 85

    To =4.2


    Rasm. 7. Avtomatik boshqarish tizimada o’tish jarayoning chizmasi.

    Rostlagichlarni taxlili.

    Maksimal turgun sharoitdagi PI- regulyatorining kursatkichlarini tanlash.





















    PI- regulyatori kursatkichlarini xisobi:

    Kp = b2 q 0.1; Ti 1.98

    Rasm. 8 a) b)

    Rasm 8-a. Boshkarish kanalida maksimal max turgun sharoitdagi PI- regulyatorining utish tavsifi.

    Rasm 8-b. Tebranish kanalida maksimal max turgun sharoitdagi PI- regulyatorining utish tavsifi.

    Treg q 12.5c, %, %,

    Sunish topshiriklaridagi PI- regulyatorning sozlash kursatkichlarini tanlash.

    Bu usul PR- regulyatorining sunish topshiriklaridagi Kp va Ti koeffitsentlarini topish bilan yakunlanadi.

    Kp va Ti koeffitsentlarining katta kursatkichlarini tanlaymiz:

    Kp q 0,138; Ti q 2

    - olingan regulyator

    Rasm 9


    Jarayonda kuchsiz sunish amalga oshguniga kadar koeffitsentini kamaytirib boramiz:

    Kr q 0,138 Ti q 0.4



    Rasm 10

    Kr koeffitsentini kamaytiramiz

    Kr q 0,08 Ti q 0.4



    Rasm.11

    tp =13sek, %,%,

    TSigler va Nikols metodidagi kechikishlar bilane jarayon optimal boshkarish (OB) uchun regulyatorning sozlah kursatkichlari aniklanadi.



    Regulyatorning uzatish funktsiyasi:



    , bu yerda

    ;

    .

    1. rasmdagi kritik chastotani xisoblash uchun nomogrammani aniklash lozim:

    PI- regulyatorining sozlash kursatkichlarini xisoblaymiz:





    a) b)


    12 rasm. a Boshkarish kanalida TSiglera va Nikolsa metodlarining utish tavsifi.

    12 rasm. b Tebranish kanalida TSiglera va Nikolsa metodlarining utish tavsifi.

    tp q 6sek, %, %,

    CHastotaning soxalari aniklanadi, aysiki teskari bog’lanish tizimning koordinatili invariantliligini va sezgirlikning ma’lum asosiy tushunchalarini qamrab olgan tebranish ko’rsatkichlariga jiddiy ta’sir ko’rsatadi.



    Teskari bog’lanish sezgirlikni kamaytiradi, faqat qaysiki kuchlanish yuqori bo’lgan chastotaning shu intervallaridagina. /W0*WP/ ortishi tebranish koordinatasidagi konturning invariantliligini ta’minlaydi va shu bilan bir vaqtning o’zida to’g’ri kanalidagi ta’sir ko’rsatkichlarini xususiyatlarini va ta’sir etish orasini yumshatadi.

    Kerakli chastotaning intervallarini topamiz:

    a) kechikmaydigan ob’ektlar uchun:







    h砂w砂펴焑真㱸眭؈ğ砂ඐ

    rasm. 13 Kechikmaydigan ob’ektlar uchun ACHX

    Rostlogi taxlillarii ko’rsatadiki , rostlagich to’g’ri tanlangan va koeffitsienlarni tanlash otimal bajarilgan.

    2.3. Texnologik jarayonni identifikatsiyalash

    Bu amaliyotda identifikatsiya masalasi optimizatsiya masalasi bilan birgalikda asosiy masala xisoblanadi. Umumiy xolda bu masalaning xammasi uchun aniq bir maqsadda yoyo’naltirilgan modelni ko’rish kerak bo’ladi.

    Bu modelni ko’rish jarayonida identifikatsiyalashdan maqsad eng axamiyatli xisoblanadi.

    Identifikatsiya bu o’tkazilayotgan tajriba ma’lumotlaridan foydalanib, jarayonning matematik modelini tuzish tushiniladi.

    Boshqarish tizimini modellashtirish quydagilarni o’z ichiga oladi.


    1. Tajribaviy-statik usul

    2. Analitik usul

    3. Tajribaviy-analitik usul

    Tajribaviy –analitik usulni ikki turi bo’lib, aktiv va passiv tajriba usulidir. Passiv tajribada tajriba ma’lumotlari texnologik jarayonlaridan. Labaratoriya analizlaridan, avtomatlashtirish ko’rsatkichi va xokazolardan olinadi.

    Aktiv eksperement - oldindan tuzilgan dastur yordamida ishlab turgan apparada щtkaziladi Apparatda ishlab chiqarish jarayoni ketayotganu

    Uchun, chiqish qiymati ko’rsatkichi texnologiyada ko’satilgan qiymatdan 25% ortiq bo’lishi mumkin. SHu qiymat kattaligidan kelib chiqib boshqa kirish qiymatlarini o’zgarish chegarasini aniqlayman.

    Rasm14


    U=a0 a1x1 a2x2 a3x3 a11 x12 a22x22 a33x32 a12x1x2 a13x1x3 a23x2x3 ……………

    X1(T)=900 -950

    X2(P)=500 - 550

    X3(q)= 1 - 2

    O’zgarish interval (x1=900-950); (x2=500-550); (x3=1-2);

    Tajriba markzi x1=925; x2= 525; x3=1.5.

    Tajriba o’tkazish dasturi



    J-3



    V naturalnom masshtabe

    V bezrazmernom vide

    Ueks

    T

    R

    T

    X1

    X2

    X3




    1

    900

    500

    1

    -1

    -1

    -1

    140

    2

    950

    500

    1

    1

    -1

    -1

    150

    3

    900

    550

    1

    -1

    1

    -1

    145

    4

    950

    550

    1

    1

    1

    -1

    160

    5

    900

    500

    2

    -1

    -1

    1

    139

    6

    950

    500

    2

    1

    -1

    1

    160

    7

    900

    550

    2

    -1

    1

    1

    142

    8

    950

    550

    2

    1

    1

    1

    160

    Ueks= a0 a1x1 a2x2 a3x3

    _______________________________________________

    a0; a1; a2; a3 =?

    ao==1198/8=149.5 == -64/8= -8



    a1=0.875 a2=--8



    ==18/8=2.25 ==6/8=0.75

    A2= 2.25 a3=0.5

    um=149.5-8x1 2.25x2 05x3

    ________________________

    Um-uob=u=ℰ(3-5%)

    Model u=a0=6.125

    Agar Um-uob=u≤ℰ bo’lsa model jarayonni aniq akslantirayapti deb xisoblayman.

    Modelning koeffitsienlarini ishonchlilik darajasini Styudent kriteryasi bilan tekshiraman.

    .

    =

    Regresion tenglama koeffitsentlarini Styudent kriteriyasi bo’yicha xaqiqiyligini tekshiramiz.

    Buning uchun ==



    ==0.63 =0.79

    ==0.29

    Styudent kriteriyasi bo’yicha regression tenglama koeffitsentlarini xaqiqiyligini tekshiramiz.



    ==515

    === 27.5

    == 7.8

    == 2.6

    Styudent kriteriyasi jadvaldan , r=0.27 aniqlik bo’yicha ozodlik xadi f=2 bo’lganda =5.6 ga teng bo’ladi. Bundan ko’rinib turibdiki, , , , ,- koeffitsentlari - kam bo’lgani uchun regressiya tenglamsiga uncha ta’sir ko’rsatmaydi. SHu sababli ularni tashlab yubordim.

    Tenglama =149.5-8x1 2.25x2 05x3

    Xisoblangan tenglama adekvatligini fisher tenglamasi orqali tekshiramiz.



    F=

    = =0.43

    l- regressiya tenglamasi koeffitsentlari soni =3



    U xolda F==2

    Fisher jadvalidan r=0.05, =3, =2, (f1, f2)=17.1

    F<(f1, f2) 2<17.1 demak regressiya tenglamasi adekvatdir.

    Tenglamadan yordamida jarayonni tizimli boshqarishtashkil etish mumkin, yaniy agar xarorat o’zgarsa bosim va suv zarrachalarini sarfini xam proportsional o’zgaratirish mumkin.



    2.4. Dasturiy-texnik kontrollerlar to’g’risida

    qisqacha ma’lumotlar va tasnifi

    Kibernetika fanining asoschisi, amerikalik matematik N.Viner XVIII asr soatlar asri, XIX asr bug’ mashinalari asri, hozirgi payt esa aloqa va boshqarish asri deb ta’kidlagan edi. «Zamonamiz texnikasi murakkab kompleks tizimlardan foydalanish bilan tavsiflanib, ularda inson diqqati va xotirasi erisha olmaydigan tezlik va aniqlik bilan muvofiqlashtirish, boshqarish va tartibga solishni talab qiluvchi juda ko’p sonli va xilma xil moddiy, energetik va axborot oqimlari chirmashib ketgan. Boshqarishning bunday masalalarini amalga oshirish hisoblash texnikasi negizida faqat avtomatlashtirishning texnik vositalaridan foydalanibgina bo’lishi mumkin. Sanoat avtomatlashtirishi kompyuter tizimlarining texnologik jarayonlarni avtomatlashtirilgan boshqarish tizimlari (TJABT) rivojlanishini uchta yirik bosqichga ajratish mumkin.

    Kompyuter (ing . computer - hisoblayman), EHM (Elektron Hisoblash Mashinasi) - oldindan berilgan dastur (programma) boʻyicha ishlaydigan avtomatik qurilma. Elektron hisoblash mashinasi (EHM) bilan bir xildagi atama.
    Bu bosqichlarda boshqarish tizimlari markazlashgan tuzilishga ega bo’lib, ko’pincha real vaqt rejimida yetarlicha tezkorlik va ishlashni ta’minlay olmasdi. O’sha vaqtdagi kompyuterlar element bazasi va dasturiy ta’minoti mukammal bo’lmagani sababli ishonchliligi past edi, shu sababli ko’pincha ishdan chiqar edi. Mikroelektronikadagi muvaffaqiyatlar, mikroprotsessorlarning paydo bo’lishi 80-yillarning boshlarida boshqarish tizimining tuzilish texnikasida inqilobiy o’zgarishlarni amalga oshirdi, sanoat ishlab chiqaradigan kompyuterlashtirishning va avtomatlashtirishning mutlaqo yangi texnik vositalarini yaratishning uchinchi bosqichini ochib berdi. Mikroprotsessorlar avtomatlashtirish va nazoratning ayrim vositalari tarkibiga kira boshladi. Ayrim qurilmalar o’rtasida ma’lumotlarni raqamli uzatish hisoblash tarmog’ini boshqarish tizimlarini qurishga asos qildi. Ma’lumotlarga ishlov berishning ayrim qurilmalari orasidagi raqamli aloqani ko’zda tutuvchi yangi tuzilishdagi texnologik jarayonni boshqarish tizimi markazlashtirilmagan - MTJABT yoki taqsimlangan - TTJABT degan nomni oldi.

    Zamonaviy TJABT ni yaratishda jahon integratsiyasi va texnik yechimlarni unifikatsiyalash kuzatilmoqda. Ishlab chiqaruvchi firmalar o’z imkoniyatlarini boshqalardan yaxshiroq qila olishlariga qaratmoqdalar, boshqa sohalarda eng yaxshi jahon yutuqlarini o’zlashtirib, shu bilan tizimli integratorlar bo’lib qolmoqdalar. Zamonaviy boshqarish tizimlarining asosiy talabi- bu tizimning ochiqligidir. Agar tizim uchun foydalaniladigan ma’lumotlar formatlari va tadbirlar (protseduralar) interfeysi aniqlangan va tavsiflangan bo’lsa, bunday tizim ochiq deb hisoblanadi, bu esa unga «tashqi» mustaqil ishlab chiqilgan komponentlarni ulash imkonini beradi. IBM PC arxitekturasi avtomatlashtirish sohasida yetakchi o’rinni egallaydi.

    Keyingi yillarda avtomatlashtirishning texnik vositalari bozori tubdan o’zgardi. Avtomatlashtirish vositalari va tizimlarini ishlab chiqaruvchi juda ko’p firmalar yaratildi. Mashhur asbobsozlik zavodlari ishlab chiqarayotgan mahsulotlari nomenklaturasini o’zgartirdi. Avtomatlashtirishning texnik vositalari bozorida ishlovchi tizimli integratorlar- ko’pgina ma’sul firmalar paydo bo’ldi. 90-yillarning boshidan avtomatlashtirishning texnik vositalarini ishlab chiqaruvchi yetakchi xorijiy firmalar o’z vakolatxonalari, firmalari, qo’shma korxonalari, firma dilerlari orqali ko’p mamlakatlariga o’z mahsulotlarini keng joriy qila boshladilar.

    Zamonaviy boshqaruv texnikasi bozorining jadal rivoj va tez harakati avtomatlashtirishning texnik vositalarining zamonaviy holatini aks ettiruvchi adabiyotlar paydo bo’lishini talab etadi. Hozirgi vaqtda firmalarni avtomatlashtirish vositalari to’g’risidagi zamonaviy tarqoq xarakterga ega va asosan davriy matbuotda yoki I global INTERNET tarmog’ida zavodlar va ishlab chiqaruvchilarning saytlarida yoki maxsus axborot portallarida, masalan, www.asupt.ru, www.mka.ru, www.industrialauto.ru da taqdim etilgan.

    Hozirgi paytda ko’pchilik texnologik jarayonlarni avtomatlashtirish universal mikroprotsessorli kontroller vositalari negizida amalga oshirilmoqda, ularni dasturiy-texnik majmua (DTM) deb ataladi.

    Dasturiy-texnik majmualar avtomatlashtirishning mikroprotsessorli vositalari yig’indisidan (mikroprotsessorli kontrollerlar, ob’ekt bilan aloqani o’rnatuvchi moslamalari OAO’M), operatorning displeyli pultlari va turli vazifalarni bajaruvchi serverlar, sanoat tarmoqlaridan iborat bo’lib, ular kontrollerlarning dasturiy ta’minotining va operator displeyli pultlarining sanab o’tilgan komponentlarini bog’lashga imkon beradi. DTM birinchi navbatda, sanoatning eng xilma-xil sohalarida turli axborot quvvatiga ega (o’nlab kiruvchi-chiquvchi signallardan yuz mingtasigacha) texnologik jarayonlarning taqsimlangan boshqarish tizimlarini yaratish uchun mo’ljallangan.

    DTM ni XX asr oxirlarida bir qator xorijiy firmalar (Honeywell, Faxboro, Yokogawa va boshqalar.) seriyalab ishlab chiqara boshladi. 1980-1990 yillarda Rossiyada ishlab chiqarilgan DTM lar paydo bo’ladi.

    Rossiya (ruscha. Россия), Rossiya Federatsiyasi (ruscha. Российская Федерация) - Yevropaning sharqida, Osiyoning shimolida joylashgan mamlakat. Maydoni jihatidan dunyoda eng katta mamlakat. Quruqlikdagi chegarasi 22125,3 km, dengiz chegarasi 38807,5 km. R.

    Kichik o’lchamli va tez ishlovchi mikrokontrollerlarni yaratish uchun element asosining yaxshilanishi, boshqaruvchi hisoblash tarmoqlari puxtaligining ortishi, sanoat kontrollerlari va operatorlar stantsiyalari uchun samarali dasturiy ta’minotning ishlab chiqilishi DTM ning keng tarqalishiga ko’p jihatdan imkoniyat yaratdi. Hozirgi paytda Rossiya bozorida, shu yerda va xorijda ishlab chiqilgan yuzdan ortiq DTM tarqalgan. Rossiyada ishlab chiqilganlar orasida Kvint, Sorgan, KRUG, Kruiz, Dirijer, Texnokant, Dekant, DTM lari ajralib turadi.

    DTM ni ishlab chiqishda asos qilib qo’yiladigan umumlashtirish, bir xillashtirish va agregatlashtirish tamoyillari majmuaning barcha elementlarini, kontrollerlarni, OAO’M, operatorning displeyli pultlarini, interfeyslarni va tarmoq almashuvi protokollarini va boshqalarni ham hisobga olganda, to’la muvofiqligicha erishishga imkon beradi. Bunday yondashuv TJABT ni loyihalash va montaj qilishga, ishga tushirish-sozlash ishlarini o’tkazishga ketadigan vaqtni ancha kamaytirishga imkon beradi.

    Barcha universal mikroprotsessorli DTM lar sinflarga ajratilib, ularning har biri bajariladigan vazifalarning ma’lum to’plamiga va boshqarish ob’ekti to’g’risida olinayotgan va ishlov berilayotgan axborotning tegishli hajmiga mo’ljallangan.



    Download 0.7 Mb.
    1   2   3   4   5   6




    Download 0.7 Mb.

    Bosh sahifa
    Aloqalar

        Bosh sahifa



    1 sho’rtan gaz kimyo majmuasi ishlash texnologik jarayoni bayoni

    Download 0.7 Mb.