• 7 - sinf
  • 8 - sinf
  • 9 - sinf
  • Fonetik materiallar
  • 6 - sinf
  • 9 sinflar toshkent – 2010




    Download 1.03 Mb.
    bet3/5
    Sana10.04.2017
    Hajmi1.03 Mb.
    1   2   3   4   5

    Fonetik materiallar


    • yordamchi so‘zlar (artikllar, predloglar, bog‘lovchilar, ba’zi bir olmoshlar) va jumlalarda urg‘u;

    • qo‘shma gaplarda ohang.

    Ikkinchi bosqich. Bu bosqich (7-9 sinflar)da o‘qish, tinglab tushunish, gapirish va yozuvni maqsad maqomida egallash davom ettiriladi. Ikkinchi bosqichda o‘quvchilar o‘z nutqlarida ayrim qiyinchiliklarga duch kelishlari mumkin, ya’ni ularda o‘rganilgan so‘z va iboralarni grammatik qonun-qoidalarga asosan qo‘llash muammosi vujudga keladi. Bu esa o‘quvchilardan til materiallarini tartibga tushirish, umumlashtirish va ularni zarur bo‘lgan joyda qo‘llash malakasini talab qiladi. O‘qilgan va tinglangan matnlar asosida nutq ko‘nikmalari rivojlantiriladi. Nutqning hamma turlarida mustaqil ishga katta ahamiyat berilgan holda o‘quvchilarning ijodiy qobiliyatlari rivojlantiriladi.

    Yuqori sinflarda tarjima ona tili va ingliz tilidagi lingvistik tushunchalarning ifodalanish usullarini taqqoslash maqsadida ishlatiladi. Masalan, ingliz tilida kelasi zamon qanday ifodalanadi va bu ona tilida qanday amalga oshiriladi va h.k. Shunday qilib, birinchi va ikkinchi bosqichlarda o‘rganiladigan bu ikki tarjima usuli o‘quvchining ingliz tilidan bilimini mustahkamlaydi. Nihoyat 9- sinfga kelib o‘quvchilar bu ikki alohida-alohida ko‘nikmalarni birlashtiradilar va quyidagi ikki turdagi tarjima ko‘nikmalarini rivojlantiradilar. Birinchisi ingliz tilidagi matnlarni ingliz tilidan ona tiliga aniq-ravon tarjima qilish, ikkinchisi ingliz tilidagi matnlarni tinglash yoki o‘qish va mazmunini ona tilida bayon etish.



    Ikkinchi bosqichda o‘quvchilarga quyidagi bilim, ko‘nikma va malakalarga ega bo‘ladilar.
    7 - sinf

    • O‘zbekiston, Buyuk Britaniya va AQShning jug‘rofiy xaritasi, uning hududlar (grafliklar, shtatlari, viloyatlari)ga bo‘linishi hamda dunyoga mashhur shaharlarini;
      Viloyat - maʼmuriy-hududiy birlik. Oʻrta asrlardan maʼlum. Sharqning ayrim mamlakatlari (Afgʻoniston, Turkiya va boshqa), shuningdek Oʻrta Osiyo xonliklari viloyatlarga boʻlingan. 1924-yil shoʻrolar oʻtkazgan milliy-davlat chegaralanishi arafasida Turkiston ASSR 6 V.


    • kiyim-kechaklar va kundalik xarid mollarini sotib olish haqidagi ma’lumotlarni;

    • O‘zbekiston, Buyuk Britaniya va AQSh yoshlarining nimalarga qiziqishlarini;

    • bo‘sh vaqt (ta’til, sayohat va turizm) larini qanday o‘tkazishlarini;

    • sport turlari, musobaqa va olimpiada haqidagi ma’lumotlarni.



    8 - sinf

    • atrof-muhit muammolaridan voqif bo‘lishi;

    • siyosiy arboblar, davlat rahbarlarini;

    • fan va madaniyat sohasi bo‘yicha mashhur kishilar (yozuvchi va shoirlari) ning ismi-shariflari hamda ularning mashhur asarlarini;
      Arbob (arab.- xo‘jayin, ega so‘zining ko‘pligi) - 1) ijtimoiy-siyo-siy va boshqa faoliyati bilan xalqqa tanilgan, el orasida obro‘ qozongan mashhur shaxslar - jamoat va davlat A.lari (mas, Ali-sher Navoiy); 2) fan va san’atda o‘z ijo-diy mehnatlari bilan tanilgan shaxslar - fan va san’at A.
      Asar (arab. - iz, qodsiq) - 1) bi-ror narsadan qolgan yoki undan darak beruvchi belgi; nishon, iz; 2) Muhammad (sav) dan qolgan barcha sunnatlar; 3) olim, yozuvchi, rassom, bastakor va boshqa ijodining mahsuli.


    • O‘zbekiston, Buyuk Britaniya va AQShning muzeylari, teatr va kinolari haqidagi ma’lumotlarni;

    • O‘zbekiston, Buyuk Britaniya va AQSh davlatlarida chop etiladigan gazeta, jurnallar nomlari, tele-radio dasturlar yuzasidan ma’lumotlarni;

    • bayramlari va urf-odatlarini.
    9 - sinf

    • ingliz tilida so‘zlashadigan mamlakatlarning davlat tizimi, siyosiy partiyalari, saylovlar, bayroq va gerbini;
      Siyosat (arab. سياسة (siyasa) - ot tarbiyalash, ot boqish) - davlatni boshqarish sanʼati. Siyosat biror guruh, jamiyatni boshqarish jarayonidir. Ushbu jarayonda tegishli guruh vakillari ham qatnashishadi.


    • fan va madaniyati haqidagi ayrim tushunchalarni;

    • ta’lim tizimi haqidagi ma’lumotlarni;

    • iqtisodiyotini mamlakatimiz iqtisodiyoti bilan solishtirib o‘rganish;

    xatlar (norasmiy) tabriknoma, taklifnoma, yozish va telefonda qanday gaplashish.

    Ingliz tilidan har bir sinfda o‘rganiladigan mavzular taqsimoti va grammatik materiallar

    5-sinf (102 soat)

    Mavzu

    Grammatika

    Nutq faoliyati turlari

    Coat

    1. Tanishuv:

    - salomlashuv:

    salomlashish, hol-ahvol so‘rash, xayrlashishni ayta olish;

    o‘zini va boshqa birovni tanishtirish.




    • Alifbo;

    harflarning talaffuzi;

    • harf birikmalari;

    • harf birikmalarining o‘qilishi;

    • Kishilik olmoshi;

    • “to be” fe’li oddiy hozirgi zamon birlikda;

    eg. I am ... .

    • Ko‘rsatish olmoshi: “this”;

    eg. This is ... .



    Tinglab tushunish:

    • mavzular bo‘yicha berilgan savol va ma’lumotlarni tushunish;

    • matnning asosiy g‘oyasini (mazmunini) tinglab tushuna olish;

    • matndan kerakli, qiziqtiruvchi ma’lumotni ajratib olish;

    • tovushlarni farqlay

    16

    2. O‘zi haqida:

    -ism;


    -yosh;

    -adres;


    -ona shahri;

    o‘zi hamda o‘rtog‘i haqida qisqacha ma’lumot bera olish; (Masalan: yashash joyi, kimligi va boshqalar).




    • maxsus so‘roq gaplar;

    • egalik sifatlari: my, your;

    eg. – What’s your name? – My name is... ;

    • Kishilik olmoshlari: he, she, you;

    • “to be” hozirgi zamon ko‘plikda;

    eg. – Where are you from? – I’m from ...

    • Sanoq sonlar (12 gacha);

    – How old are you? – I’m twelve.

    – What’s your address? – I live at ...

    noaniq artikl;


    olish va ularni yozuvda ifodalash;

    • sinfda qo‘llaniladigan iboralarni tushunish.

    • ma’lumotlarni tekshirib ko‘rish malakasiga ega bo‘lish;

    Gapirish:

    o‘zi yoqtirgan yoki yoqtirmagan narsalar yuzasidan fikrlarini ifoda eta olish. savollarga javob bera olish, savollar bera olish va iltimos bilan murojaat qila olish;

    5

    3. Oila:

    - oila a’zolari

    o‘zining (yoki do‘stining) oilasi haqida ma’lumot bera olish;

    - yashash joylari

    manzili, xonasi.


    takrorlash. (maxsus so‘roq gap, sanoq son);

    eg. How old is your sister?

    • egalik sifatlari: his/her.

    • Have/has got plurals.

    eg. – Have you got any brothers? –Yes, I have. (– Yes I’ve got.)

    • there are cardinal number.

    eg. – How many people are there in your family? – There are 8 in my family.

    – What’s your father’s job? – He is a doctor.



    • -er, -or ot yasovchi suffikslar;

    • sifatlar: beautiful, nice, strong, etc.

    “to be”oddiy hozirgi zamonda.

    • tanish mavzular bo‘yicha 3-4 luqmadan iborat qisqa suhbatlarda (dialog) va 5-6 jumlalardan iborat monologda ishtirok etish;

    • salomlashish, xayrlashish, uzr so‘rash va

    11

    4.Maktab:

    -sinfda qo‘llaniladigan iboralar;

    -o‘qituvchining ko‘rsatmalarini tushunib bajara olish;

    -bir-biriga murojaat qilib, biror ish-harakatni qilish, qilmaslik to‘g‘risida ko‘rsatmalar berish;

    -ularni tushunish va bajarish;

    -o‘quv fanlari

    o‘quv fanlarining qaysi birini yoqtirish yoki yoqtirmasligi haqida o‘z fikrini ifoda etish;

    - sinf xonasi va o‘quv qurollari:

    sinf xonasini, uning jihozlari, hajmi va rangini tasvirlash;

    o‘quv qurollarining kimga taalluqligini aniqlash, ularning nomlarini o‘z nutqida qo‘llash;

    - maktab hovlisi va binosi:

    maktab binosi, uning qismlari, hovlisi va kutubxonasini tasvirlay olish.



    otlarning ko‘plik shakli.

    buyruq mayli;



    eg. Stand up. Open your books, etc.

    • modal fe’l: must;

    eg. You mustn’t draw on the wall.

    • o‘rin predloglari: on, at;

    eg. Write the date on the blackboard.

    • likes, dislikes.

    eg. I like... . I don’t like... .

    umumiy so‘roq gaplar



    eg. Do you like ...?

    • kishilik olmoshlari: we, they;

    • Payt predloglari: on, at, in.

    eg. We have English on Monday. We are free at 4 o’clock.

    I go to school in the morning.



    • tartib sonlar: (-th suffiksi)

    • Aniq artikl. eg. The first lesson is Maths. The second...

    • There is/are qurilmasi.

    • shaxssiz gaplar; eg. – What time is it? – It is 9 o’clock.

    • kishilik olmoshi: it;

    • egalik olmoshlari: our, their;

    • sifatlar: big, large, small, light;

    eg. Our classroom is large and light.

    • „Ruxsat berish“ma’nosidagi“can” modal fe’li.

    eg. Can I use your pen?

    • egalik olmoshlari: mine, his/hers, its, yours.

    eg. – Is this yours? – Yes, it is.

    • maxsus so‘roq gap (Whose).

    eg. – Whose pen is it? – Mine.

    o‘rin predloglari: in, on, at.



    kimnidir tug‘ilgan kuni bilan tabriklashda xushmuomalalik iboralarini qo‘llay olish malakasiga ega bo‘lish.

    O‘qish

    • alifboni o‘rganish;

    • harf birikmalari;

    • yangi so‘zlarning ma’nosini anglash uchun darslik, lug‘atlar va qo‘shimcha materiallardan foydalana olish;

    • matndan kerakli, qiziqtiruvchi ma’lumotni ajratib olish uchun o‘qish;

    • tanish kontekstda berilgan alohida so‘zlarni anglay olish;

    • qisqa iboralarni tushunganligini ko‘rsata olish;

    • 100 tagacha so‘zni o‘z ichiga olgan qisqa, tanish bo‘lgan matn yoki dialogni o‘qib, mazmunini tushuna olish.

    Yozuv

    • so‘zlarni alfavit tartibida yoza olish;

    • 5-6 so‘zdan iborat bo‘lgan lug‘at-diktant yoza olish;

    • oddiy xabarlarni ko‘chirib yozish va so‘zlar bilan nuqtalar o‘rnini to‘ldira olish;

    16

    5. Sevimli mashg‘ulot:

    o‘zi (yoki do‘sti) ning kundalik faoliyati to‘g‘risida suhbatlashish.



    • oddiy hozirgi zamon;

    • fe’llarning 3-shaxs birlikdagi shakllari: -s, -es;

    payt ravishlari: always, never, usually,often, sometimes.

    • bosh harflar va nuqtalarni qo‘llagan holda oddiy gaplarni yoza olish;

    • oddiy so‘zlarni va o‘rganilgan grammatik hodisalarni tarjima qila olish:

    • o‘rganilgan grammatik hodisa yoki namunalar asosida oddiy gaplar tuza olish.

    • xotiradagi so‘zlarni to‘g‘ri yoza olish;

    «va», «lekin» bog‘lovchilarini nutqda qo‘llay olish;

    10

    6.Men yoqtirgan narsalar:

    o‘zi (do‘sti yoki oila a’zolari) ning yoqtirgan, yoqtirmagan narsalari, sevimli mashg‘uloti va u (lar)ni qiziqtirgan narsalar haqida suhbatlashish.



    • gerund;

    eg. I like reading. I don’t like writing. My friend likes playing the piano.

    She doesn’t like reading.



    namunalar asosida dialoglar tuza olish;

    • oddiy jadvallar tuzish va ularni yozma tasvirlab bera olish.

    8

    7. Hayvonlar:

    -uy va sevimli hayvonlar;

    o‘zi (yoki do‘sti) ning uy hayvonlariga nisbatan bo‘lgan munosabatlarini ko‘rsata olish;

    -o‘zining sevimli hayvonlari, ularning ko‘rinishi va ranglari haqida suhbatlashish;

    -yovvoyi hayvonlar;

    hayvonot bog‘idagi yovvoyi hayvonlar haqida, ularning yashash joylari, O‘zbekiston va ingliz tilida so‘zlashadigan mamlakatlardagi hayvonlar haqida suhbatlashish.



    • (to be) fe`li, hozirgi noaniq zamonni Simple Present tense so‘roq gap, alternativ va tasdiq, maxsus so‘rov gaplar;

    • “and” va “but”bog‘lovchilarining ishlatilishi;

    • “likes” va “dislikes” dan keyin keladigan otlarning ko‘plikda ishlatilishi;

    eg. I like cats and dogs. I like dogs but I don’t like pigs.

    • Ob’ekt kelishigidagi kishilik olmoshlari;

    eg. My friend likes rabbits but I don’t like them.

    • Ravishlar: happily, softly, noisily, loudly, etc.

    eg. My dog barks loudly.

    • sifatlar: (ranglar);

    • hozirgi davomli zamon;

    eg. Look at the tiger. It is sleeping.

    • sanoq sonlar;

    • -teen, -ty son yasovchi suffiks;

    eg. This camel is fifty years old.




    10

    8. Yil fasllari:

    -fasllar;

    yil fasllarini tasvirlash;

    -oylar;


    yil fasllariga bo‘lingan oylarning bir-biridan farqi, oylar va kunlar haqida suhbatlashish;

    -ob-havo;

    ob-havo to‘g‘risida suhbatlashish;

    ob-havoga bo‘lgan o‘z munosabati va uning fasllarga xos o‘zgarish sababini ko‘rsatgan holda ifoda eta olish.




    • -tartib sonlar;

    • -shaxssiz gaplar;

    eg. It is summer. It’s very hot in summer in Uzbekistan.

    • “there is/are”qurilmasini takrorlash.

    eg. There are four seasons in a year. There are 12 months in a year.

    • 31 gacha bo‘lgan tartib sonlar.

    eg. December is the first month of winter and twelfth month of the year.

    • -th tartib son yasovchi suffiksi;

    • hozirgi davomli zamon;

    • eg. it’s raining.

    • I feel adj.

    • eg. (happy, sad, hot, cold, tired)

    I like noun, because ... .

    eg. I like summer because it’s hot. etc.

    • payt predlogi: on eg.I like noun, because ... ;

    eg. I like “Spring

    10

    Mustaqil ish

    4

    Takrorlash

    4

    Nazorat ishi

    8


    6-sinf (102 soat)




    Grammatika

    Nutq faoliyati turlari

    soat

    1. Tarjimai hol:

    - tarjimai hol;

    -o‘zi (yoki do‘sti) ning tarjimai holi haqida gapirish;

    -tug‘ilgan kun;

    -o‘zi (yoki do‘stlari) ning tug‘ilgan kuni to‘g‘risida gapira olish;

    -qarindosh-urug‘;

    -o‘zi (yoki do‘sti) ning qarindoshlari haqida suhbatlashish;

    -uy ro‘zg‘or ishlari;

    o‘z onasiga uy ishlarini bajarishda beradigan yordami;

    - to‘g‘risida gapirish, uy yumushlarini bajarishga oid savol-javoblarda ishtirok etish.



    • I was born in ... (namuna sifatida);

    • oddiy o‘tgan zamon. (live), (in 199_, last year) To‘g‘ri fe’llar;

    eg. We lived in Navoi street last year.

    • “to be” fe’li.

    eg. How old is he/are you? My birthday is (on) the ... .

    • a lot of countable nouns.

    eg. I have a lot of relatives.

    • oddiy hozirgi zamon;

    eg. What does your uncle do?

    • oddiy hozirgi zamon;

    eg. – What do you do? – I’d like to be ... because ... .

    • “It takes me ... to... .”, “How long does it take ... to... .” iboralari;

    • Predloglar: before, after;

    eg. What do you do after classes?

    • predloglar: next to, behind, in front of, under;

    • alternativ so‘roq gaplar;

    eg. – Is this a study or a living room?

    – It’s a study.



    • Sifatlar: (ranglar).

    eg. What colour is the table?

    • buyruq gaplarning inkor formasi;

    eg. Don’t sit on my table.

    • alternativ so‘roq gaplar;

    eg. Is your TV big or small?

    There is / are qurilmasi.



    Tinglab tushunish:

    • kerakli, qiziqtiruvchi ma’lumotni matndan ajratib olish uchun tinglash;

    • 150 tagacha so‘zni o‘z ichiga olgan, tanish so‘zlardan iborat xabar va dialoglarni tinglab, asosiy mazmunini tushuna olish;

    • matnni tinglab yangi so‘zlarni o‘ziga belgilab qo‘ya olish;

    • ma’lumotlarni tekshirib ko‘rish uchun tinglash malakasiga ega bo‘lish.

    Gapirish:

      • o‘qigan yoki tinglagan matnlari yuzasidan ma’lum bir vazifalar asosida savollarga javob berish, gapira olish;

    18

    2. Uy:

    -uy va uning xonalari;

    -o‘zi yashaydigan uy va uning xonalarini tasvirlay olish;

    -shu mavzu yuzasidan sinfdoshlari bilan suhbatlashish;

    - uy jihozlari:

    jihozlarning rangi, shakli, materiali, soni, xonaning qaerida joylashganligi yuzasidan suhbatlashish.

    -biror ishni bajarishni ta’qiqlashga oid ko‘rsatma berish:

    - mening kechagi ish kunim;

    -bir kun oldin qilgan ish faoliyati yuzasidan suhbatlashish.




    • oddiy o‘tgan zamon;

    • o‘tgan zamon noto‘g‘ri fe’llari (oddiy so‘zlar): be – was/were, go – went, buy – bought, give –gave va h.k.




    • asosiy mavzuga oid qisqa suhbatlarda ishtirok etish, oddiy so‘zlar bilan o‘z fikr va tuyg‘ularini 4-5 ta gap bilan mantiqan to‘g‘ri ifoda eta olish;

    • guruhlarda, juftliklarda ishlash jarayonida savollar bera olish, o‘z fikrlarini bildira olish;

    • suhbatdoshiga o‘tilgan mavzu yuzasidan qisqa ravishda o‘z fikrini gapirib bera olish;

    O‘qish:

    so‘zlarning ma’nosini tushunish uchun ikki tilli lug‘atlar yoki darslik oxirida beriladigan lug‘atdan foydalana olish;



    28

    3. Oziq-ovqatlar va taom:

    -oziq-ovqat magazinida;

    -bozorda;

    -bir kun oldin xarid qilgan narsalari (oziq-ovqat meva-sabzavotlar va ichimliklar);

    -ularning og‘irligi, narxlari va miqdori to‘g‘risida suhbatlashish;

    -yoqimli ishtaha;

    -taom keltirishni so‘rash, taklif qilish, rahmat aytish va taomning mazasini maqtay olish;

    nonushta, tushlik va kechki ovqatlanish va taom turlari haqida gapirish;

    -taom tayyorlash;

    O‘zbekiston va AQSh, Buyuk Britaniyadagi taomlardan birini qanday tayyorlash va ovqatlanishda ishlatiladigan idishlar to‘g‘risida suhbatlashish.



    - oddiy o‘tgan zamon;

    - sanoq sonlar;



    eg. – how much does it cost? – it costs 50 soums.

    400 grams of sugar, please.



    • a lot of uncountable nouns;

    • miqdor: a box of, a packet of, a bottle of, a jar of much, many, some, any, no each; other;

    • sanaladigan va sanalmaydigan otlar;

    • “should” maslahat berish ma’nosida;

    • buyruq gaplar (bo‘lishli va inkor);

    eg. fry the eggs. don’t add much salt.

    some, any, a little, a few;



    • o‘qishga oid matnlar yoki qisqa hikoyalarni tanlab olib, mustaqil ravishda o‘qiy olish va o‘qish yuzasidan berilgan topshiriqni bajara olish;

    • ma’lumotlarni tekshirib ko‘rish uchun matnni o‘qiy olish;

    • 150 tagacha so‘zni o‘z ichiga olgan bosma yoki qo‘lyozma holdagi matnlarni hamda hikoyalarni o‘qib mazmunini tushuna olish;

    • matnning asosiy joylarini yoki tafsilotini anglay olish;

    • kontekst yoki kalit so‘zlardan foydalangan holda notanish so‘z ma’nolarini anglab olishni o‘rganish;

    Yozuv:

    3-4 ta o‘zaro bog‘langan gaplarni yoddan, kengroq yoza olish;



    20

    4. O‘zbekiston va AQSh, Buyuk Britaniyaning geografiyasi:

    -geografik joylashishi;

    O‘zbekiston va AQSh, Buyuk Britaniyaning jo‘g‘rofiy jihatdan joylashgan o‘rni, ularga chegaradosh mamlakatlar haqida fikr almashish;

    - yer maydoni va aholisi;

    O‘zbekiston va AQSh, Buyuk Britaniya yer maydoni, aholisi to‘g‘risida gapirish ularga oid diagrammalar tuzish va uni sharhlab bera olish;

    - tabiat va iqlimi;

    O‘zbekiston va AQSh, Buyuk Britaniya tabiati, iqlimi haqida gapirish;

    -ko‘pi bilan uchta hududning tabiati va iqlimini taqqoslab xulosa chiqarish;

    -daryo, ko‘l, dengiz, va tog‘lar;

    O‘zbekiston va AQSh, Buyuk Britaniya daryo, ko‘l va tog‘lari to‘g‘risida gaplashib, ularni bir-birlari bilan taqqoslash.





    • predloglar: in, on;

    • oddiy hozirgi zamon;

    • to be washed, to be situated (nutq namunasi sifatida);

    sifatlarning qiyosiy va orttirma darajalari;

    eg. uzbekistan is larger than great britain.



    • sifatlarning orttirma darajalari oldidan aniq artiklning ishlatilishi;

    sifatlarning qiyosiy va orttirma darajalari;

    daryo, tog‘, ko‘l, okean, dengizlar nomi oldidan aniq artiklning ishlatilishi;



    • qisqa diktantlar yoza olish;

    • gaplarni to‘g‘ri ko‘chirib yoza olish;

    • o‘rganilgan grammatik hodisa yoki namunalar asosida oddiy gaplar yoza olish;

    • muloqotni amalga oshirish uchun do‘stga xat, oddiy xabarlarni yoza olish;

    • oddiy so‘zlarni va o‘rganilgan grammatik hodisalarni tarjima qila olish;

    • tili o‘rganilayotgan mamlakatda qabul qilingan nutqiy etiket formulalaridan foydalanib istaklar bildira olish;

    • namunaviy matndagi so‘z va so‘z birikmalarini boshqa so‘z va so‘z birikmalari bilan almashtirgan holda o‘zgartirib yoza olish;

    • o‘qilgan yoki tinglagan matnlari asosida ma’lum bir vazifani yozma bajara olish;

    • namunalar asosida dialoglar tuza olish;

    • oddiy jadvallar tuzish, ularni to‘ldirish va yozma ravishda tasvirlab bera olish;

    • so‘zni to‘g‘ri yozganligini tekshirish, unutilgan yoki notanish so‘zlarni topish uchun ikki tilli lug‘atdan foydalana olish;




    20

    Mustaqil ish

    4

    Takrorlash

    4

    Nazorat ishi

    8


    7-sinf (102 soat)

    Mavzu

    Grammatika

    Nutq faoliyati turlari

    Coat

    1. Qishloq va shaharlar:

    -poytaxt;

    -O‘zbekiston va AQSh, Buyuk Britaniyadagi mashhur shaharlar va diqqatga sazovor joylar haqida suhbatlashish;

    -diqqatga sazovor joylar;

    manzilga qanday borishni so‘rash yoki ko‘rsatmalar berish;

    -qishloq;

    -o‘zi yashayotgan qishloq yoki shahar xaqida ma’lumot bera olish.


    sifat darajalari;

    yo‘llanma berish maqsadidagi buyruq gaplar;

    eg. go along the road and turn right.


    • umumiy so‘roq gaplar.

    eg. can you tell me how to get to the flower shop, park, etc.

    predloglar: next to, opposite, in front of, go along, turn right (left), the building on the right, as far as, until you get to;



    Tinglab tushunish:

    • o‘tgan va kelasi zamondagi voqealarni o‘z ichiga olgan parchalar, shuningdek qisqa tasviriy hikoyalarni tinglab tushuna olish;

    • matnning asosiy g‘oyasini (mazmunini) tinglab tushuna olish;

    • ma’lumotlarni tekshirib ko‘rish uchun tinglash.

    • o‘rta tezlikka yaqin bo‘lgan va ovozga tabiiy shovqin

    15

    2. Sog‘liq:

    - insonning tashqi qiyofasi va tana a’zolari;

    o‘zining (yoki do‘stining) tashqi qiyofasi haqida gaplasha olish;

    tana a’zolari to‘g‘risida gaplashish;

    - shifokor huzurida;

    -sog‘ligi haqida shifokorga murojaat qila olish;

    -shifokorga borishdan maqsadini aytish, kasallik belgilarini tushuntirib bera olish;


    • oddiy hozirgi zamon;

    • jismoniy qobiliyat vazifasidagi “can” modal fe’li;

    eg. can you show me your ear, nose, etc.

    • jismoniy qobiliyat vazifasidagi “can” modal fe’li;

    eg. – can you move your leg? – i can’t move it. i can’t walk. etc.

    • ruxsat berish vazifasidagi “can”modal fe’li;

    eg. – can i take a tablet? – yes, you can.

    • have got (kasalliklar bilan);

    eg. – how long have you had a pain in your arm?

    – i’ve had it since monday (for two days).



    • noto‘g‘ri fe’llarning sifatdosh 2 shakli;

    eg. go – went – been, have – had – had, take – took – taken, etc.

    berilgan, kam miqdordagi notanish so‘zlardan iborat matnlarni tinglab tushuna olish;

    Gapirish:

    • dialogik va monologik nutqlarda ishtirok eta olish;

    • bahs-munozara yurita olish;

    • voqea-hodisalarni gapirib bera olish.

    • mavzular yuzasidan qisqa suhbatlarda qatnashish.

    • turli holat, guruh va juftliklarda kommunikativ vazifalarni bajarishda fikrlar almasha olish;

    fikr va tuyg‘ularni ifoda yetish va ularning sababini tushuntirib bera olish.

    10

    3. Kiyimlar:

    -kiyimlar ;

    turli xil kiyimlar (ust, bosh, oyoq kiyimlar), ularning ranglari, o‘lchamlari hamda materiali haqida suhbatlasha olish;

    -milliy kiyimlar;

    O‘zbek va AQSh, Buyuk Britaniyaliklarga xos bo‘lgan milliy kiyimlar, ularning ko‘rinishi, farqlari, ranglari, materiallari haqida suhbatlashish;

    -xarid;


    sotib olmoqchi bo‘lgan kiyimlar haqida sotuvchi bilan muloqatda bo‘lib ularning narxini, o‘lchamini so‘ray olish.

    • tasdiq so‘roq gaplar;

    eg. – it’s lovely, isn’t it? – yes, it is.

    • faqat ko‘plik shaklda ishlatiladigan otlar.

    eg. trousers, pants, jeans, glasses, etc.

    • oddiy hozirgi zamon.

    • yaqin kelajak ish harakatini bildiruvchi “to be going to do smth” iborasi;
      Harakat - borliqnint ajralmas xususiyati boʻlgan oʻzgaruvchanlikni (q. Barqarorlik va oʻzgaruvchanlik) ifodalovchi falsafiy kategoriya. H. tushunchasi imkoniyatlarning voqelikka aylanishini, roʻy berayotgan hodisalarni, olamning betoʻxtov yangilanib borishini aks ettiradi.
      eg. i’m going to buy a new dress.

    • “that”, “because” bog‘lovchili qo‘shma gaplar;

    eg. I think that it suits you / it fits you, etc.

    • noaniq olmoshlar: one, some, any;

    eg. -i’m going to buy a shirt. can you show me the one over there?

    – have you got brown shoes? – yes, i’ve got some.



    • ‘too’ („ham“ va „keragidan ortiq“ ma’nosida).

    • so‘z yasash (noun noun); (verb ing)

    • ravishlarning gapdagi o‘rni;

    so that. eg. – why did you go there? – so that I could buy a new pen;

    O‘qish:

    • ikki tilli yoki darslik oxirida beriladigan lug‘atlardan foydalana olish;

    • taxminan 200 ta so‘zdan iborat tasviriy xarakterdagi hikoyalarni, yozma materiallarni o‘qib, mazmunini tushuna olish;

    • soddalashtirilgan va mustaqil o‘qishga mo‘ljallangan materiallar (ko‘rsatma, hikoya va axborot beruvchi ma’lumotlar) ni o‘qiy olish;

    • grafik va jadvallarni o‘qib, ma’lumotlarni ajrata olish;

    18

    4. Sport:

    - sport turlari;

    bir-birlari bilan umumiy va milliy sport turlari va ularga nisbatan bo‘lgan qiziqishlari haqida suhbatlashish;

    - musobaqalar;

    maktab, tuman, viloyat va respublika miqyosida o‘tkaziladigan sport musobaqalari haqida suhbatlashish;

    -olimpiada;

    olimpiada o‘yinlari, g‘olib bo‘lgan mashhur sportchilar va komandalar haqida muloqot qila olish.


    • sifatlarning orttirma darajasi;

    eg. The most popular sport in Uzbekistan is Kurash.
    Kurash - sport turi, belgilangan qoidaga muvofiq ikki sportchining yakkama-yakka olishuvi. Kurashish sanʼati koʻp xalqlarda qadim zamonlardan buyon maʼlum. K. ayniqsa Yunonistonda keng tarqalib, qad. olimpiada musobaqalaridan doimiy oʻrin olib kelgan.


    • sifatlarning qiyosiy darajasi: than, as...as

    • sifatlar: «favourite, popular, etc.»;

    eg. Running is a popular track sport. High jump is my favourite sport.

    • do va play

    • So do I. I do too. I don’t either. I do. I don’t.

    • hozirgi tugallangan zamon;

    eg. Have you ever played tennis?

    – Have you ever seen basketball matches? – Yes (no I haven’t). – I saw ...



    • Oddiy kelasi zamon;

    • eg. Will you go to see the football match next week?

    • very fast, very helpful

    • to be going to do smth. eg. When is the next championship (going to be)? Who is going to play next week?

    Oddiy o‘tgan zamon;

    eg. Irali was second in the First World Kurash Championship in 1999. 56 countries took part in this chamrionship.

    • matnning asosiy g‘oyasini (mazmunini) tushunish uchun o‘qiy olish.

    • namunalar yordamida o‘qilgan matn mazmunining qisqacha bayonini (og‘zaki yoki yozma shaklda) bera olish;

    • matnni umumiy ma’lumot olish uchun o‘qiy olish;

    • kerakli, qiziqtiruvchi ma’lumotni matndan ajratib olish uchun o‘qiy olish;

    zavq olish uchun matnlarni o‘qiy olish.

    18

    5. O‘zbekiston va AQSh, Buyuk Britaniyaning ma’muriy bo‘linishi;

    - viloyatlar;

    -tumanlar;

    -xududlar;

    O‘zbekiston va AQSh, Buyuk Britaniya ma’muriy bo‘linishi haqida suhbatlashish;


    • There is/are qurilmasi. eg. There are 15 regions in Uzbekistan.

    • oddiy hozirgi zamon;

    • eg. The UK has four parts: England, Scotland, Wales and Northern Ireland.

    • hozirgi zamon majhul nisbati;

    • eg. Ireland is devided into two parts: North and South.

    Yozuv:

    • o‘zi to‘g‘risida ma’lumot, his-tuyg‘u va fikrlarni ifoda qilish uchun o‘zaro bog‘langan gaplarni yoza olish;

    • tugallanmagan gaplarni o‘rganilgan

    15

    6. Bo‘sh vaqt:

    - ta’tilda;

    O‘quvchilar yaqinlashib kelayotgan ta’tilda qilmoqchi bo‘lgan ishlarining rejalari haqida gaplashish, ta’tilni qanday o‘tkazish to‘g‘risida taklif va maslahatlar bera olish;

    - sayohat va turizm;

    O‘zbekistondagi mashhur joylarga, tabiat qo‘yniga qilgan sayohatlari to‘g‘risida gapirish, keyingi yil uchun sayohat rejalarini tuzish, qaysi transportda sayohat qilishni afzal ko‘rishi va qiziqarli turistik voqealar haqida suhbatlashish;


    • maslahat berish uchun “should” ning ishlatilishi;

    • eg. You should visit the tulip fields/Bukhara, etc.

    • to be going to do smth.

    eg. – What are you going to do during your summer holidays?

    – I’m going to visit my grandparents.

    – I’m going to the mountains to have a rest.


    • re- , un - old qo‘shimchalari;

    • Predloglar: by bus by air, on foot, etc.;

    eg. – How can I get to Samarkand? – It’s easier by air.

    • Oddiy hozirgi zamon;

    • eg. – What do you do in your free time?

    – I work on the computer. – I play video games. – I do kurash, etc.

    • Oddiy o‘tgan zamon;

    • eg. – What did you do in your free time last week?

    – I went to Shakhrisabz to see the historical places.

    • used to;

    • I would (l’d) rather (do);

    • too tired to do;

    • could you ..., would you ... ;

    • who, which, whom, where bog‘lovchili qo‘shma gaplar;

    grammatik hodisalar yoki mazmunan mos so‘zlar bilan to‘ldira olish va ularni yakunlay olish;

    • o‘qigan yoki tinglagan matnlari asosida ma’lum bir vazifani yozma bajara olish;

    • o‘rganilgan grammatik hodisa yoki namunalar asosida gaplar yoza olish;

    • yangi kontekstlarda grammatikaning asosiy elementlarini ishlatib, to‘g‘ri so‘z tartibini qo‘llay olish;

    • tinish belgilari va til qurilmalaridan to‘g‘ri foydalangan holda fikrlarni to‘g‘ri ifoda eta olish;

    • tili o‘rganilayotgan mamlakatda qabul qilingan nutqiy etiket formulalaridan foydalanib istaklar bildira olish;

    • qisqa tasviriy xarakterdagi matnlar yoza olish;

    • matndagi ma’lumotlarni turkumlarga ajratib yoza olish;

    • namunalar asosida dialoglar tuza olish;

    jadvallar tuzish, ularni to‘ldirish va yozma ravishda tasvirlab bera olish;

    10

    Mustaqil ish

    4

    Takrorlash

    4

    Nazorat ishi

    8


    8-sinf (102 soat)

    Mavzu

    Grammatika

    Nutq faoliyati turlari

    Coat

    1. O‘zbekiston va AQSh, Buyuk Britaniyaning san’ati, mashhur kishilari:

    - san’ati;

    O‘zbekiston va AQSh, Buyuk Britaniyadagi ba’zi san’at turlari haqida gaplashish;

    -O‘z qiziqishlarini (sababini ko‘rsatgan holda) ifoda eta olish, o‘zbek va ingliz musiqasi, adabiyotini taqqoslash;

    -O‘zbekiston va AQSh, Buyuk Britaniyadagi zamonaviy kino va pesalarning mazmunini muhokama qilish, muzeylarni tasvirlash;

    -haykaltaroshlik; shuningdek, rassomchilik haqida soddaroq atamalar ishtirokida fikrlar almashish;

    -mashhur kishilari;

    A.Temur, M.Ulug‘bek, A.Navoiy,

    V. Shekspir kabi tarixiy shaxslar to‘g‘risida ma’lumot berish va ularning ishlari to‘g‘risida o‘z fikrlarini ma’lum darajada bayon qila olish;


    oddiy o‘tgan zamon;

    eg. Some years ago Uzbek music was not so modern.

    • O‘tgan zamon majhul nisbati.

    eg. “Hamlet” was written by Shakespeare.

    • Tugallangan o‘tgan zamon. (before, after, when, by)

    eg. After Shakespeare had written “Hamlet” he moved from Stratford

    to London.

    London, Katta London - Buyuk Britaniya poytaxti, mamlakatning muhim siyosiy, iqtisodiy va madaniy markazi. Temza daryosining quyi oqimida, Shim. dengizdan 64 km masofada, London havzasi deb ataluvchi tekislikning markaziy qismida joylashgan.



    • istak mayli (hozirgi yoki kelasi zamon);

    eg. If I were him I would be worried.

    • Would you like to ... .

    • I’d like to ... .

    • Sorry, I can’t.

    • A big man with long hair ...

    • It makes me happy (sifat)

    • It makes me dance (fe’l)

    • O‘zlashtirma gap: buyruqlar e.g. He told her to say her alphabet. He asked her to say it. He ordered her to do it.

    • o‘tgan zamon majhul nisbati;

    eg. The State museum of Fine Arts was founded in 1918. Works of art were added to the collection.

    could be/might be /perphaps/may be qiyoslash: It looks like New Year decorations.



    • oddiy o‘tgan zamon;

    eg. A.Temur was a great statesman.

    • tugallangan o‘tgan zamon;

    eg. Ulugbek observed about 3000 stars. Nobody had done that before

    that time.



    Tinglab tushunish:

    • tabiiy sharoitdagi nutq xususiyatlari (ikkilanish, gapni boshlashda qo‘llaniladigan “xo‘p, yaxshi, demak“ kirish so‘zlari va h.k.) ishtirok etgan dialog va monologlarni tinglab tushuna olish;

    • ma’lumotlarni tekshirib ko‘rish uchun tinglash.

    • o‘rta tezlikka yaqin bo‘lgan va ovozga tabiiy shovqin berilgan, kam miqdordagi notanish so‘zlardan o‘z ichiga olgan matnlarni tinglab tushuna olish;

    • kerakli, qiziqtiruvchi ma’lumotni matndan ajratib olish uchun tinglash;

    • o‘tgan va kelasi zamondagi voqealarni o‘z ichiga olgan parchalar, shuningdek, qisqa tasviriy hikoyalarni mazmunini tinglab tushuna olish;

    Gapirish:

    • matndan batafsil ma’lumot olish va asosiy g‘oyasini gapirib berish uchun tinglab tushunish;

    • turli holat, guruh va juftliklarda kommunikativ

    29

    2. Bayram va urf-odatlari:

    O‘zbekiston va AQSh, Buyuk Britaniya bayram va urf-odatlari yuzasidan ma’lumotga ega bo‘lish, suhbatlashish;



    • There is/are qurilmasi;

    • oddiy hozirgi zamon;

    • voqealarni oldindan aytishda “will” ning ishlatilishi;

    eg. There will be regular rockets to other planets.

    • o‘tgan zamon modal fe’llari (could, might), maybe, perhaps hozirgi zamon;

    • eg. There might be life on Mars. There could be green people on Mars. Maybe there are Martians. Perhaps Mars has water. There may be humanoids.

    • May (ehtimollik),

    • too; very often; pobably; certainly;

    e.g. You’re probably right.

    • Much (pozitsion).

    • sifatlarning qiyosiy va orttirma darajalari;

    • hozirgi tugallangan zamon (natijani tasvirlashda);

    eg. The Aral Sea has shrunk. The desert has increased.

    • o‘tgan zamon majhul nisbati (jarayonni tasvirlash);

    • eg. Water was diverted. Dams were built.

    vazifalarni bajarishda fikrlar almasha olish;

    • bahs - mulohazalar yurita olish;

    • o‘tgan va kelasi zamondagi voqea-hodisalarni gapirib bera olish;

    • mavzular yuzasidan qisqa suhbatlarda qatnashish, fikr muloxazalarini tushuntirib bera olish;

    dialogik va monologik nutqlarda ishtirok eta olish;

    18

    3. –Olam

    -Atrof muhit muammolari;

    atrof muhit muammolari to‘g‘risida fikr almashish, bu muammolarning kelib chiqish sababini gapirib bera olish va o‘z fikrini asoslash. Boshqa mamlakatlarning shunga o‘xshash atrof-muhit muammolarini taqqoslay olish;


    • oddiy hozirgi zamon;

    • hozirgi va o‘tgan zamon majhul nisbatlari;

    • oddiy o‘tgan zamon;

    • holat va payt ravishlari.

    • So‘z yasash: celebrate tion celebration

    • sanalar;

    • sifatlovchilar: all of; some of; lots of; plenty of; most of; none of;

    a bit of

    • Both of all

    • As a result; for

    eg. I went there for a party.

    It is hunted for its skin.



    • to‘g‘ri talaffuz va intonatsiya bilan gapira olish.

    • mavzular yuzasidan fikr va tuyg‘ularini ifoda etish va ularni tushuntirib bera olish;

    • o‘qilgan matnlar yuzasidan dialogik va monologik nutqlarda ishtirok eta olish malakasini egallay olish;

    O‘qish:

    • taxminan 250 ta so‘zdan iborat tasviriy xarakterdagi hikoyalarni o‘z ichiga olgan turli yozma materiallarni o‘qib tushuna olish;




    13

    4.Ommaviy axborot vositalari:

    - matbuot (gazeta va jurnallar);

    gazeta va jurnallardan olingan parchalarni o‘qib tushuna olish va ularning asosiy mazmuni haqida suhbatlashish; O‘zbekiston va AQSh, Buyuk Britaniyadagi gazeta va jurnallarni taqkoslab ularning farqlarini muhokama qilish, internet tushunchasi.

    -televidenie va radio;

    O‘zbekiston va AQSh, Buyuk Britaniya televideniya va radiosi haqida suhbatlashish, ularning kanal va dasturlarida beriladigan, yangiliklar, ijobiy yoki salbiy ma’lumotlarni muhokama qilish, teleradio dasturlariga qiziqqan mavzularni kiritish haqida taklif berish;


    • Zamonlarni takrorlash;

    • ko‘chirma va o‘zlashtirma gaplar: he said he reads .....; he said he was ....; he said that he was ...

    • same as ... different from ...

    axborotda ko‘chirma va o‘zlashtirma gaplarning ishlatilishi;

    eg. The president gave a speech at the opening of the new city hall. He said he was happy the new building was ready. «I congratulate you on finishing this excellent building ahead of time.

    • tugallangan hozirgi zamon va oddiy o‘tgan zamonni o‘zlashtirma gapda ishlatish;

    • e.g. He said he had enjoyed the film.

    tugallangan o‘tgan zamon: After I had ... I did ... ;

    Ingliz tilining AQSh va Britaniya variantidagi farqlar;



    • soddalashtirilgan va mustaqil o‘qishga mo‘ljallangan materiallar (ko‘rsatma, hikoya va axborot beruvchi ma’lumotlar) ni o‘qiy olish;

    • turli xil fikrlarni o‘z ichiga olgan matnlarning mazmunini, murakkab gap va yangi so‘zlarni o‘z ichiga olgan tanish mavzudagi matnlarni tushuna olish;

    • grafik va jadvallarni o‘qib, ma’lumotlarni ajrata olish;

    • matnni batafsil ma’lumot olish uchun o‘qiy olish;

    • ikki tilli yoki darslik oxirida beriladigan lug‘atlardan foydalana olish;

    • mustaqil o‘qishga mo‘ljallangan hikoyalarni va axborot beruvchi ma’lumotlarni o‘qiy olish;

    • namunalar yordamida o‘qilgan matn mazmunining qisqacha bayonini (og‘zaki yoki yozma shaklda) bera olish;

    • kerakli ma’lumotlarni olish uchun matnni o‘qib tushunish;

    Yozuv:

    • o‘qigan, tinglagan matnlari yoki ko‘rgan-eshitgan voqealari asosida ma’lum bir vazifani yozma bajara olish;

    • o‘zi to‘g‘risida ma’lumot, his-tuyg‘u va fikrlarni ifoda qilish uchun o‘zaro bog‘langan gaplarni yoza olish;

    • tinish belgilari va til qurilmalaridan to‘g‘ri foydalangan holda fikrlarni to‘g‘ri ifoda eta olish;

    • yozuvda hozirgi, o‘tgan va kelasi zamon voqea-hodisalarini tasvirlay olish;

    • oddiy so‘zlar, o‘rganilgan grammatik hodisalar va qisqa matnlarni tarjima qila olish;

    • tugallanmagan gaplarni o‘rganilgan grammatik hodisalar yoki mazmunan mos so‘zlar bilan to‘ldira olish va ularni yakunlay olish;

    • qisqa tasviriy xarakterdagi matnlarni yoza olish;

    • olingan ma’lumotlar asosida qisqa hisobotlar yoza olish;

    • ko‘chirma va o‘zlashtirma gaplar yoza olish;

    • ko‘rsatma, yo‘llanma va takliflar yoza olish;

    • namunalar asosida dialoglar tuza olish;

    o‘rganilgan grammatik hodisalar va qisqa matnlarni tarjima qilish;

    26

    Mustaqil ish

    4

    Takrorlash

    4

    Nazorat ishi

    8


    9-sinf (102 soat)


    Mavzu

    Grammatika

    Nutq faoliyati turlari

    Coat

    1. O‘zbekiston va AQSh, Buyuk Britaniyaning davlat tizimi:

    - davlat tizimi;

    bu mamlakatlarning davlat tizimi to‘g‘risida ma’lumotga ega bo‘lish, ularning bayrog‘i, gerbi, konstitutsiyasi haqida boshlang‘ich ma’lumotga ega bo‘lish;

    Konstitutsiya (lot. constitutio - tuzilish, tuzuk) - davlatning asosiy qonuni. U davlat tuzilishini, hokimiyat va boshqaruv organlari tizimini, ularning vakolati hamda shakllantirilish tartibi, saylov tizimi, fuqarolarning huquq va erkinliklari, shuningdek, sud tizimini belgilab beradi. K.

    - boshqaruv idoralari;

    AQSh, Buyuk Britaniya va O‘zbekistondagi qonun chiqaruvchi hamda ijro etuvchi tashkilotlar haqida ma’lumotlarga ega bo‘lish;

    - ta’lim tizimi;

    O‘zbekiston va AQSh, Buyuk Britaniyadagi ta’lim tizimini o‘rganish va ularni taqqoslash, har bir tizimning o‘ziga xos xususiyatlari to‘g‘risida o‘z fikrlarini ifoda eta olish;

    O‘zbekiston va AQSh, Buyuk Britaniyadagi dars jadvali va o‘quv fanlarini taqqoslash, darslarning qancha davom etishi va vaqti haqida suhbatlashish;



    • oddiy hozirgi zamon;

    • oddiy o‘tgan zamon;

    • o‘tgan zamon majhul nisbati;

    • hozirgi tugallangan zamon;

    • o‘tilgan grammatik materiallarni takrorlash;

    • o‘tilgan grammatik materiallarni takrorlash;

    • Who, which, where, whom bog‘lovchili murakkab gaplar;

    • murakkab to‘ldiruvchi: I want you to ... ;

    eg. I want you to help me

    Tinglab tushunish:

    • har xil fikrlar ifoda etilgan turli tipdagi nutqni tinglab tushuna olish;

    • multimediya, audio-video lavhalar asosiy mazmunini tushunish;

    • matnning asosiy g‘oyasini (mazmunini) tinglab tushuna olish;

    • kerakli, qiziqtiruvchi ma’lumotni matndan ajratib olish uchun tinglab tushunish;

    • matnni batafsil ma’lumot olish uchun tinglab tushunish.

    • ma’lumotlarni tekshirib ko‘rish uchun tinglash.

    • tanish va tarkibida qisman notanish bo‘lgan materiallarni tinglash, turli muomalalar hamda his-hayajonli gaplarni tushunish;

    telefondagi suhbatni tushunish va savollarga javob berib, muloqotda ishtirok eta olish;

    28

    2. Men yoqtirgan kasb.

    O‘zbekiston va AQSh, Buyuk Britaniyadagi kasblar, o‘zi orzu qilgan va sevgan kasbi to‘g‘risida gapirish, nima uchun litsey yoki kollejni tanlaganligini ayta olish, o‘zining kelgusidagi orzu va rejalari haqida fikrlarini bayon etish, AQSh, Buyuk Britaniyada va O‘zbekiston maktablarida mavjud tashhis yo‘nalishlari, psixologlar ish jarayonlariga doir ma’lumotlar almashish.



    • oddiy hozirgi zamon;

    • Wish/hope;

    • Istak mayli (3);

    • I would like to be ... .

    I hope to... . ;

    eg. I hope to study at University. I hope to travel to foreign countries.

    • I hope to succeed;

    • Hozirgi tugallangan zamon;

    eg. Cotton production has increased from ... tons in 1990 to... tons in 1999.

    • o‘tilgan grammatik materiallarni takrorlash;

    Gapirish:

    • ommaviy axborot vositalarida berilgan matnlarni gapirib bera olish;

    • turli holat, guruh va juftliklarda kommunikativ vazifalarni bajarishda fikrlar almasha olish;

    oldindan tayyorlanmagan mavzular bo‘yicha suhbat qila olish (m-n.: maktabga tashrif buyuruvchilar bilan suhbat qura olish);





    3. Iqtisodiyot:

    - sanoat;

    O‘zbekiston va AQSh, Buyuk Britaniyaning asosiy iqtisodiy tarmog‘i bo‘lgan sanoat to‘g‘risida suhbatlashish; O‘zbekiston va AQSh, Buyuk Britaniyaning iqtisodini rivojlantirish uchun qanday sanoat maxsulotlari foydali ekanligini muhokama qilish. Ular uchun yana qanday maxsulotlarni ishlab chiqarish kerakligi to‘g‘risida o‘z takliflarini berish;

    -Maishiy xizmat;

    Maishiy xizmat turlari to‘g‘risida suhbatlashish;


    • hozirgi davomli zamon; eg. The financial services sector such as banks and insurance is growing.

    • “to have smth done (to get smth done)” iborasi.

    eg. I have my hair cut very often.

    • oddiy hozirgi zamon;

    • sifat darajalari;

    • hozirgi tugallangan zamon;

    • hozirgi davomli zamon;

    • “to be worth ... ing” iborasi;

    • oddiy o‘tgan zamon;

    • oddiy hozirgi zamon;

    • sifat darajalari;

    • hozirgi tugallangan zamon;

    • hozirgi davomli zamon;

    o‘tilgan grammatik materiallarni takrorlash;

    • talaffuz va ohang me’yorlariga rioya etgan xolda gapira olish;

    • audio-video tasma, CD, multimediya, fonogramma, ovozli film lavhalari orqali eshitgan matnlar asosiy mazmunini hikoya qilib bera olish.

    o‘qish, turli vazifalarga ko‘ra dialogik va monologik nutqlarda ishtirok eta olish;

    O‘qish:

    • 0,5 bet, 20-30 foizgacha o‘rganilmagan so‘zlarni o‘z ichiga olgan matnlarning asosiy mazmunini o‘qib tushuna olish;

    • matnni umumiy ma’lumot olish uchun o‘qiy olish;

    • matnning asosiy g‘oyasini (mazmunini) tushunib o‘qish;

    • ma’lumotlarni tekshirib ko‘rish uchun matnni o‘qiy olish;

    • 10 daqiqada 350 so‘zdan iborat matnni o‘qiy olish;

    • video tasma, CD, multimediya film lavhalaridagi matnni o‘qiy olish;

    • o‘qish orqali leksik va grammatik materiallarni takrorlash hamda ularni nutqda qo‘llay olish.

    17

    4. Aloqa tizimi:

    e’lon, reklama yozish bo‘yicha o‘quvchilarni o‘rganayotgan tilida tushunishga yo‘naltirish; o‘rtoqlariga tashakkurnoma va taklifnomalar yo‘llash yoki o‘ziga zarur bo‘lgan narsani xat orqali so‘rash;

    maktab devoriy gazetasiga oddiy maqola yozish, maktab hayotida uchrab turadigan voqealarni ifodalovchi e’lonlar yozish va yechish uchun krassvordlar taklif qilish.

    - aloqa bo‘limida;

    aloqa bo‘limi xodimi bilan konvertga manzilni qanday yozish va o‘rtog‘iga qanday qilib sovg‘a jo‘natish to‘g‘risida savol-javob qilish;

    -telefonda;

    telefon orqali kerakli manzilga qanday qilib yetib borishni so‘rash, tushunilmagan fikrni qaytarib aytishni so‘rash, o‘rtog‘i bilan uchrashuv belgilash, o‘rtog‘ini biror yerga taklif qilish, kundalik voqealar to‘g‘risida suhbat qurish va boshqalar;

    -internet, elektron pochta;

    internet, elektron pochta tizimi ma’lumotlar berish, ularning ishlash prinsipi haqida ingliz tilida tanishtirish;


    • ko‘chirma va o‘zlashtirma gaplar;

    eg. Please give him a message. Tell him I can’t come..., etc.

    He says he didn’t see her..., etc.



    • o‘tilgan grammatik materiallarni takrorlash;

    • “to be worth seeing” iborasi;

    • “It takes me ... to ... .” iborasi;

    See somebody doing ...

    • See somebody do ...

    Yozuv:

    • o‘qilgan yoki eshitilgan matndan gapirib berish uchun reja yoki tezis yoza olish;

    • xat (norasmiy), e-mail, eslatma, xabar, hisobot, maqola va kundaliklarni yozishning usul va shakllarini to‘g‘ri qo‘llay olish;

    • o‘tilgan va erkin mavzular asosida diktant, insho yoza olish;

    • xorijiy tildan ona tiliga, ona tilidan xorijiy tilga 100-120 so‘zli o‘rta qiyinlikdagi matnlarni yozma ravishda tarjima qila olish.

    • tinish belgilari va til qurilmalaridan to‘g‘ri foydalangan holda fikrlarni aniq va to‘g‘ri yozma ravishda ifoda eta olish;

    • 5-8 sinflar davomida o‘rganilgan yozuv texnikasini yanada rivojlantirish malakasiga ega bo‘lish;

    • o‘zgalarning fikrlarini taqqoslash va ularning fikrlaridan xulosalar chiqarib, o‘z fikrini yoza olish;

    o‘tilgan va erkin mavzular asosida diktant, insho yoza olish;

    21

    Mustaqil ish

    4

    Takrorlash

    4

    Nazorat ishi

    8



    Ingliz tili fanidan ko‘rgazmali va ko‘rsatmali materiallar

    1. Ingliz tili fanidan 5-9-sinflar bo‘yicha mavzular kesimida 35 ta slayd.

    2. “O‘zbekiston va AQSh, Buyuk Britaniyaning mashhur yozuvchi va siyosiy arboblari” haqida plakatlar 10 ta.

    3. Ingliz tili grammatikasi bo‘yicha plakatlar 15 ta.

    3. 6,7,8-sinflar bo‘yicha elektron darsliklar.

    4. 5,6,7,8,9-sinflar bo‘yicha o‘quv filmlar.

    5. 5,6,7,8,9-sinflar bo‘yicha darslik kassetalari.

    Nemis tili fanidan

    Davlat ta’lim standarti

    O‘quvchi nemis tilini o‘rganish jarayonida quyidagi bilim, malaka, ko‘nikmalarni egallashi shart:



    • nemis tilidagi matnlarni (10 daqiqada 350 ta so‘z) ifodali o‘qiy olish;

    • sodda mazmundagi matnlarni tushunish;

    • matnlarda ifodalangan turli darajadagi axborotlarni tushunish;

    • 100-120 ta so‘zdan iborat bo‘lgan o‘rtacha murakkablikdagi matnni nemis tilidan ona tiliga va ona tilidan nemis tilga tarjima qila olish;

    • o‘qish kitobiga tayangan holda og‘zaki nutq ko‘nikmalariga ega bo‘lish;

    • kommunikativ maqsadlarga yo‘naltirilgan og‘zaki muloqot ko‘nikmalariga ega bo‘lish;

    • dialogik va monologik nutq ko‘nikmalariga ega bo‘lish;

    • suhbatdoshining nutqini tushuna olish;

    • yozib olingan nutqni tushuna olish;

    • matndan dialog ko‘chira olish;

    • o‘qilgan yoki eshitilgan matnga tayangan holda reja tuzish yoki tezis yoza olish;

    • tabriknoma va maktub yoza olish.


    Nemis tilini

    o‘qitishning maqsad va vazifalari
    Ta’lim maqsadlari ijtimoiy buyurtma-topshiriq bo‘lib, har tomonlama rivojlangan shaxsni shakllantirish va tarbiyalashga qaratiladi.

    Nemis tilini o‘qitishning asosiy maqsadi o‘quvchilarda kommunikativ va lingvomamlakatshunoslik imkoniyatlarini shakllantirishdir. O‘quvchilar nemis tilini maktabda, tarbiyaviy, amaliy, ta’limiy va rivojlantiruvchi maqsadlarda o‘rganadilar.



    Tarbiyaviy maqsad

    Tarbiyaviy maqsad xorijiy tildagi matnlarning mazmunini o‘rgatish yo‘li bilan amalga oshiriladi. Tarbiyaviy maqsadni amalga oshirishga mo‘ljallangan matnlar esa darslik, qo‘llanma va boshqa adabiyotlarda o‘z ifodasini topadi.

    O‘quvchilarning bilish faolligini oshirish quyidagi maqsadlarni o‘z ichiga oladi.


    • Har tomonlama rivojlangan, yuksak ma’naviyatli, iymon- ehtiqodli, irodali, vatanparvar, mustaqil fikrlovchi shaxsni shakllantirish.

    • O‘quvchilarga g‘oyaviy-siyosiy tarbiya berish, xalqlar o‘rtasidagi o‘zaro tushunish tuyg‘ularini rivojlantirish, ularda aqliy mehnat malaka va ko‘nikmalarini hosil qilish.

    • O‘z yurti va tili o‘rganilayotgan mamlakatning xalqi, uning milliy urf-odati hamda qadriyatlariga hurmat bilan do‘stona qarashlik, dunyoga qiyosiy munosabatda bo‘lish sifatlarni shakllantirish.

    • O‘quvchilarga vatanparvarlik va axloqiy poklik, mehnatsevarlik tuyg‘ularini singdirish.

    Ta’limiy maqsad

    Ta’limiy maqsad nemis tilini o‘rgatish jarayonida o‘quvchilarning tafakkurini mantiqiy o‘stirish va shu tilni o‘zlashtirish orqali ona tilidan egallagan bilimlarini rivojlantirish tushuniladi. Ona tili va nemis tili o‘rtasidagi o‘xshashlik hamda farqlarni bilib olish o‘quvchilarning bilim saviyalarini yanada oshiradi. Ta’limiy maqsadning vazifasi o‘quvchilarning bilim olishiga yordam berishi, ularda mustaqil faoliyat ko‘nikmalarini rivojlantirishi, o‘zlashtirilgan bilimlarni kundalik turmush amaliyoti bilan bog‘lashi va ularni mustahkamlashi, boshqa fanlar bilan uyg‘unlashtirishdan iborat. Ta’limiy maqsad quyidagilarni o‘z ichiga oladi.



    • Nemis tilini o‘rganish jarayonida fanlararo bog‘lanish orqali mamlakatimiz va tili o‘rganiladigan mamlakatning geografiyasi, tarixi, adabiyoti, san’ati, fan va madaniyati bilan tanishtirish, milliy o‘zligi va milliy madaniyatlar yerishgan yutuqlarini chuqur anglash, umuminsoniy madaniyat rivojini anglab yetish.

    • O‘quvchilarda mamlakatimiz va tili o‘rganiladigan mamlakatning geografiyasi, iqlimi, o‘zlarini o‘rab turgan atrof-muhit haqida ma’lumot bera olish ko‘nikmalarini shakllantirish.

    • Ona tili va boshqa fanlar bo‘yicha egallangan bilimlar hamda qo‘shimcha manbaalar asosida mavzular bo‘yicha nemis tilida mustaqil ravishda qiyosiy ma’lumot bera olish malakalarini rivojlantirish.

    • O‘quvchilarni filologik va umumiy dunyoqarashini, mantiqiy hamda tanqidiy fikrlarini rivojlantirish.

    Amaliy maqsad

    Amaliy maqsad tarbiyaviy, ta’limiy va rivojlantiruvchi maqsadlarni shakllantirish orqali amalga oshiriladi. Nemis tilini amaliy egallash, o‘zgalarning nemis tilidagi og‘zaki va yozma nutqlarini ushbu dasturda qayd etilgan talablar doirasida tushunishdan iborat bo‘lib, quyidagi maqsadlarni o‘z ichiga oladi.



    • Mavzu bo‘yicha o‘z fikrini nemis tilida bayon etish malaka va ko‘nikmalarni shakllantirish hamda ularni rivojlantirish.

    • Kishilar orasidagi bevosita muloqot malakalarini o‘qish, tinglab tushunish jarayonida olgan bilimlari orqali amaliy jihatdan qo‘llash ko‘nikmalarini shakllantirish.

    • Tilni amaliy bilish nutq faoliyati qo‘nikmalari, shuningdek, gapirish hamda yozuv orqali egallagan bilim, ko‘nikma, malakalarini mustahkamlash va takomillashtirish.

    • Nutqning to‘rt faoliyati talablari asosini mavzu bo‘yicha o‘z fikrini mustaqil ravishda amaliy jihatdan qo‘llay olish ko‘nikma va malakalarini shakllantirish va rivojlantirish.


    Rivojlantiruvchi maqsad

    O‘quvchini har tomonlama yetuk shaxs bo‘lib yetishishini, ya’ni uning dunyoqarashini, estetik didini, mustaqil fikrlashini, xotirasini, aqliy mehnat qilish madaniyatini, kishilar bilan qiladigan muloqot madaniyatini, mustaqil bilim olish malaka va ko‘nikmalarini vujudga keltirishni ko‘zda tutadi va quyidagi maqsadlar amalga oshiriladi;



    • O‘quvchi shaxsining aqliy, hissiy va motivatsion (ichki turtki) xususiyatlarini rivojlantirish.

    • O‘quvchilarda dars jarayonida va darsdan tashqari vaqtlarda mustaqil o‘qib o‘rganish ko‘nikmalarini shakllantirish.

    • O‘quvchilarda mustaqil o‘rgangan manbalar va materiallar asosida shaxsiy fikrlarini bayon qilish sifatlarini rivojlantirish.

    • Muloqotning yangi holatlarida til bo‘yicha egallagan ko‘nikma va malakalarini tahlil qilish, bir tizimga solish, taqqoslash, umumlashtirish va ijodkorona qo‘llashni rivojlantirish.

    • O‘quvchilarning til va kommunikativ muloqot bo‘yicha hozirjavobligini, mustaqil fikrlay olish qobiliyatini shakllantirish hamda rivojlantirish.

    • Nemis tili sohasida egallagan bilim, ko‘nikma va malakalari asosida keyinchalik ish faoliyatida o‘z bilimini oshirishda mustaqil qo‘llash malakalarini rivojlantirish.

    Nemis tilini o‘qitishning amaliy, ta’limiy, tarbiyaviy va rivojlantiruvchi maqsadlari nafaqat dars jarayonida, balki darsdan tashqarida olib boriladigan ish (og‘zaki nutqni o‘rgatish, qo‘shimcha adabiyotlarni o‘qish, turli o‘yinlar o‘ynash, olimpiada va musobaqalarda qatnashish) larda ham o‘z ifodasini topadi.

    Yuqoridagi maqsadlarni amalga oshirish uchun quyidagi uchta vazifani belgilash maqsadga muvofiqdir:



    • til o‘qitish bilan bog‘liq bo‘lgan vazifalar;

    • til o‘rganish bilan bog‘liq bo‘lgan vazifalar;

    • o‘quvchilarning egallagan malaka va ko‘nikmalarini nazorat qilish bilan bog‘liq bo‘lgan vazifalar.

    Amaliy maqsadning mohiyati nemis tilini muloqot vositasi sifatida foydalanishni o‘rgatishdan iborat bo‘lib, u nutq faoliyatining o‘qish, tinglab tushunish, gapirish va yozuv kabi turlariga xos bo‘lgan ko‘nikmalarni rivojlantirish va takomillashtirishni taqozo etadi.

    Nutq faoliyatining to‘rt turi bo‘yicha 5-9-sinflarda o‘quvchilar o‘zlashtirishi lozim bo‘lgan zaruriy bilim, ko‘nikma va malakalar


    Til bo‘yicha bilim, malaka va ko‘nikmaning shakllanishi:

    • talaffuz, ohang, grafika;

    • nutqning leksik tomoni: produktiv o‘zlashtirish uchun 1000 leksik birlik, shu jumladan, og‘zaki nutqni rivojlantirish uchun zarur bo‘lgan sonlar;

    • olmoshlar, predloglar, bog‘lovchilar;

    • o‘quvchilarning potensial lug‘atini kengaytirish uchun zarur bo‘lgan vositalar;

    • nutqning grammatik tomoni;

    • produktiv hamda retseptiv o‘zlashtirishga mo‘ljallangan grammatik material;

    • sintaksis; (sodda va qo‘shma gaplar)

    • morfologiya (so‘z turkumlari: ot, artikl, sifat (sifat darajalari), ravish, fe’l (fe’l tushunchasi, bog‘lanish, tuzilishi va oddiy hamda murakkab zamon formalari).


    O‘quvchilarni tayyorgarlik darajasiga qo‘yiladigan zaruriy talablar

    5-sinf

    Tinglab tushunish

    O‘quvchilar quyidagi bilimlarga ega bo‘lishlari zarur:

    • mavzular bo‘yicha berilgan savol va ma’lumotlarni tushunish;

    • matnning asosiy g‘oyasini (mazmunini) tinglab tushuna olish;

    • matndan kerakli, qiziqtiruvchi ma’lumotni ajratib olish;

    • ma’lumotlarni tekshirib ko‘rish uchun tinglash;

    • sof nemis tilida o‘rta tezlik bilan tasmaga yozilgan (100 ta so‘zgacha bo‘lgan) matn, dialog yoki monologlarni tinglab tushunish;

    • tovushlarni farqlay olish va ularni yozuvda ifodalash;

    quyidagi ko‘nikmaga ega bo‘lishi lozim:

    • tovushlarni farqlay olish va ularni yozuvda ifodalash;

    • sinfda qo‘llaniladigan iboralarni tushunish.

    quyidagi malakalarga ega bo‘lishlari lozim:

    • mavzular bo‘yicha berilgan savol va ma’lumotlarni tushuna olish;

    • matnning asosiy g‘oyasini (mazmunini) tinglash malakasiga ega bo‘lish;

    • matndan kerakli, qiziqtiruvchi ma’lumotni ajrata olish;

    • ma’lumotlarni tekshirib ko‘rish malakasiga ega bo‘lish;

    • tovushlarni farqlash yozuvda to‘g‘ri ifodalay olish;

    Gapirish

    O‘quvchilar quyidagi bilimlarga ega bo‘lishlari zarur:

    • oila, sinf xonasi va boshqalarni tasvirlay olish;

    • o‘zi yoqtirgan yoki yoqtirmagan narsalar yuzasidan fikrlarini ifoda eta olish.

    quyidagi ko‘nikmalarga ega bo‘lishi lozim:

    • savollarga javob bera olish, savollar bera olish va iltimos bilan murojaat qila olish;

    • tanish mavzular bo‘yicha 3-4 luqmadan iborat qisqa suhbatlarda (dialog) va 5-6 jumlalardan iborat monologda ishtirok etish;

    • o‘qigan yoki tinglagan matnlari yuzasidan savollarga javob berish va gapira olish;

    quyidagi malakalarga ega bo‘lishlari lozim:

    • guruhlarda, juftliklarda ishlash jarayonida savollar bera olish;

    • salomlashish, xayrlashish, uzr so‘rash va kimnidir tug‘ilgan kuni bilan tabriklashda xushmuomalalik iboralarini qo‘llay olish malakasiga ega bo‘lish;

    O‘qish

    O‘quvchilar quyidagi bilimlarga ega bo‘lishlari zarur:

    • alifboni o‘rganish;

    • harf birikmalari;

    • yangi so‘zlarning ma’nosini anglash uchun darslik, lug‘atlar va qo‘shimcha materiallardan foydalana olish;

    • matnni umumiy ma’lumot olish uchun o‘qiy olish;

    • matnning asosiy g‘oyasini (mazmunini) tushunish uchun o‘qiy olish;

    • matndan kerakli, qiziqtiruvchi ma’lumotni ajratib olish uchun o‘qiy olish;

    quyidagi ko‘nikmalarga ega bo‘lishi lozim:

    • tanish kontekstda berilgan alohida so‘zlarni anglay olish;

    • qisqa iboralarni tushunganligini ko‘rsata olish;

    • 100 tagacha so‘zni o‘z ichiga olgan qisqa, tanish bo‘lgan matn yoki dialogni o‘qib, mazmunini tushuna olish.

    quyidagi malakalarga ega bo‘lishlari lozim:

    • tanish so‘zlarni ovoz chiqarib o‘qish orqali tovushni yozuv bilan solishtira olish;

    • yangi so‘zlarning ma’nosini anglash uchun darslik, lug‘atlar va qo‘shimcha materiallardan foydalana olish.

    Yozuv

    O‘quvchilar quyidagi bilimlarga ega bo‘lishlari zarur:

    • so‘zlarni alfavit tartibida yoza olish;

    • aniq va noaniq artikllar;

    • 5-6 so‘zdan iborat bo‘lgan lug‘at-diktant yoza olish;

    • oddiy xabarlarni ko‘chirib yozish va so‘zlar bilan nuqtalar o‘rnini to‘ldira olish;

    • bosh harflar va nuqtalarni qo‘llagan holda oddiy gaplarni yoza olish;

    quyidagi ko‘nikmaga ega bo‘lishi lozim:

    • oddiy so‘zlarni va o‘rganilgan grammatik hodisalarni tarjima qila olish:

    • oddiy xabarlarni ko‘chirib yozish va so‘zlar bilan nuqtalar o‘rnini to‘ldira olish ko‘nikmalariga ega bo‘lish;

    • o‘rganilgan grammatik hodisa yoki namunalar asosida oddiy gaplar tuza olish.


    quyidagi malakalarga ega bo‘lishlari lozim:

    • xotiradagi so‘zlarni to‘g‘ri yoza olish;

    • «va», «lekin» bog‘lovchilarini nutqda qo‘llay olish;

    • namunalar asosida dialoglar tuza olish;

    • oddiy jadvallar tuzish va ularni yozma tasvirlab bera olish;

    • tili o‘rganilayotgan mamlakatda qabul qilingan nutqiy etiket formulalaridan foydalanib, istaklar bildira olish.

    6- sinf

    Tinglab tushunish

    O‘quvchilar quyidagi bilimlarga ega bo‘lishlari zarur:

    • tinglanayotgan matnning muhim joylarini o‘ziga belgilab qo‘ya olish;

    • kerakli, qiziqtiruvchi ma’lumotni matndan ajratib olish uchun tinglash;

    • ma’lumotlarni tekshirib ko‘rish uchun matnni tinglash.

    quyidagi ko‘nikmaga ega bo‘lishi lozim:

    • tanish so‘zlardan iborat bo‘lib, 150 tagacha so‘zni o‘z ichiga olgan xabar va dialoglarni tinglab, asosiy mazmunini tushuna olish;

    • matnning asosiy g‘oyasini (mazmunini) tinglab tushunish;

    quyidagi malakalarga ega bo‘lishlari lozim:

    • matnni tinglib yangi so‘zlarni o‘ziga belgilab qo‘ya olish;

    • kerakli, qiziqtiruvchi ma’lumotni taqlid qilish uchun tinglash;

    • ma’lumotlarni tekshirib ko‘rish uchun tinglash malakasiga ega bo‘lish.

    Gapirish

    O‘quvchilar quyidagi bilimlarga ega bo‘lishlari zarur:

    • o‘qigan yoki tinglagan matnlari yuzasidan ma’lum bir vazifalar asosida savollarga javob berish, gapira olish;

    • etiket xarakterdagi qisqa dialoglarda, so‘rov-dialog (intervyu), dialog suhbatlarda ishtirok eta olish.

    quyidagi ko‘nikmaga ega bo‘lishi lozim:

    • asosiy mavzuga oid qisqa suhbatlarda ishtirok etish, oddiy so‘zlar bilan o‘z fikr va tuyg‘ularini 4-5 ta gap bilan mantiqan to‘g‘ri ifoda eta olish;

    • guruhlarda, juftliklarda ishlash jarayonida savollar bera olish, o‘z fikrlarini bildira olish.

    quyidagi malakalarga ega bo‘lishlari lozim:

    • suhbatdoshiga o‘tilgan mavzu yuzasidan qisqa ravishda o‘z fikrini gapirib bera olish;

    O‘qish

    O‘quvchilar quyidagi bilimlarga ega bo‘lishlari zarur:

    • so‘zlarning ma’nosini tushunish uchun ikki tilli lug‘atlar yoki darslik oxirida beriladigan lug‘atdan foydalana olish;

    • o‘qishga oid matnlar yoki qisqa hikoyalarni tanlab olib, mustaqil ravishda o‘qiy olish va o‘qish yuzasidan berilgan topshiriqni bajara olish;

    • matnning asosiy g‘oyasini (mazmunini) tushunish uchun o‘qiy olish;

    • matnni umumiy ma’lumot olish uchun o‘qiy olish;

    • ma’lumotlarni tekshirib ko‘rish uchun matnni o‘qiy olish;

    • matnni batafsil ma’lumot olish uchun o‘qiy olish;

    quyidagi ko‘nikmaga ega bo‘lishi lozim:

    • 150 tagacha so‘zni o‘z ichiga olgan bosma yoki qo‘lyozma holdagi matnlarni hamda hikoyalarni o‘qib mazmunini tushuna olish.

    • matndan kerakli, qiziqtiruvchi ma’lumotni ajratib olish uchun o‘qiy olish;

    quyidagi malakalarga ega bo‘lishlari lozim:

    • matnning asosiy joylarini yoki tafsilotini anglay olish;

    • ma’naviy ozuqa olish uchun matnlarni o‘qiy olish;

    • kontekst yoki kalit so‘zlardan foydalangan holda notanish so‘z ma’nolarini anglab olishni o‘rganish;

    • ma’lumotlarni tekshirib ko‘rish uchun matnni o‘qiy olish;

    Yozuv

    O‘quvchilar quyidagi bilimlarga ega bo‘lishlari zarur:

    • 3-4 ta o‘zaro bog‘langan gaplarni yoddan, kengroq yoza olish;

    • qisqa diktantlar yoza olish;

    • gapning uyushiq bo‘laklarida vergulni ishlata olish;

    • gaplarni to‘g‘ri ko‘chirib yoza olish;

    • tugallanmagan gaplarni o‘rganilgan grammatik hodisalar yoki mazmunan mos so‘zlar bilan to‘ldirib yakunlay olish;

    • o‘rganilgan grammatik hodisa yoki namunalar asosida oddiy gaplar yoza olish;

    • muloqotni amalga oshirish uchun do‘stga xat, oddiy xabarlarni yoza olish;

    • oddiy so‘zlarni va o‘rganilgan grammatik hodisalarni tarjima qila olish.

    • tili o‘rganilayotgan mamlakatda qabul qilingan nutqiy etiket formulalaridan foydalanib istaklar bildira olish;

    • oddiy so‘zlarni va o‘rganilgan grammatik hodisalarni tarjima qila olish malakasiga ega bo‘lish.

    quyidagi ko‘nikmalarga ega bo‘lishi lozim:

    • namunaviy matndagi so‘z va so‘z birikmalarini boshqa so‘z va so‘z birikmalari bilan almashtirgan holda o‘zgartirib yoza olish;

    • so‘zni to‘g‘ri yozganligini tekshirish, unutilgan yoki notanish so‘zlarni topish uchun ikki tilli lug‘atdan foydalana olish;

    • o‘qigan yoki tinglagan matnlari asosida ma’lum bir vazifani yozma bajara olish.

    • namunalar asosida dialoglar tuza olish;

    • oddiy jadvallar tuzish, ularni to‘ldirish va yozma ravishda tasvirlab bera olish;

    • tili o‘rganilayotgan mamlakatda qabul qilingan nutqiy etiket formulalaridan foydalanib istaklar bildira olish.

    quyidagi malakalarga ega bo‘lishlari lozim:

    • so‘zni to‘g‘ri yozganligini tekshirish, unutilgan yoki notanish so‘zlarni topish uchun ikki tilli lug‘atdan foydalana olish;

    • o‘rganilgan grammatik hodisa yoki namunalar asosida oddiy gaplar yoza olish;

    • ko‘rsatma va yo‘llanmalar yoza olish;

    • muloqotni amalga oshirish uchun do‘stiga xat, oddiy xabarlarni yoza olish;

    • olingan ma’lumotlar asosida qisqa hisobotlarni yoza olish;

    • namunalar asosida dialoglar tuza olish;


    7-sinf

    Tinglab tushunish

    O‘quvchilar quyidagi bilimlarga ega bo‘lishlari zarur:

    • o‘tgan va kelasi zamondagi voqealarni o‘z ichiga olgan parchalar, shuningdek qisqa tasviriy hikoyalarni tinglab tushuna olish;

    • matnning asosiy g‘oyasini (mazmunini) tinglab tushuna olish;

    • kerakli, qiziqtiruvchi ma’lumotni matndan ajratib olish uchun tinglash;

    • ma’lumotlarni tekshirib ko‘rish uchun tinglash.

    quyidagi ko‘nikmalarga ega bo‘lishi lozim:

    • o‘rta tezlikka yaqin bo‘lgan va ovozga tabiiy shovqin berilgan, kam miqdordagi notanish so‘zlardan iborat matnlarni tinglab tushuna olish;

    • matnning asosiy g‘oyasini (mazmunini) tinglab tushuna olish;

    • matndan batafsil ma’lumot olish uchun tinglash.

    quyidagi malakalarga ega bo‘lishlari lozim:

    • o‘rta tezlikka yaqin bo‘lgan va ovozga tabiiy shovqin berilgan so‘zlardan iborat matnlarni tinglab tushunish malakasini egallash;

    • matndagi asosiy g‘oyani (mazmunni) tinglab tushuna olish malakasiga ega bo‘lish;

    • berilgan ma’lumotlarni tekshirib ko‘rish uchun tinglash malakasiga ega bo‘lish.

    Gapirish

    O‘quvchilar quyidagi bilimlarga ega bo‘lishlari zarur:

    • dialogik va monologik nutqlarda ishtirok eta olish;

    • turli holat, guruh va juftliklarda kommunikativ vazifalarni bajarishda fikrlar almasha olish;

    • bahs-munozara yurita olish;

    • voqea-hodisalarni gapirib bera olish.

    quyidagi ko‘nikmaga ega bo‘lishi lozim:

    • mavzular yuzasidan qisqa suhbatlarda qatnashish.

    • turli holat, guruh va juftliklarda kommunikativ vazifalarni bajarishda fikrlar almasha olish;

    • bahs-munozara yuritish ko‘nikmalarini egallash;

    • o‘tgan va kelasi zamondagi voqea-hodisalarni fikrlab gapirish.

    quyidagi malakaga ega bo‘lishlari lozim:

    • fikr va tuyg‘ularni ifoda etish va ularning sababini tushuntirib bera olish.

    • dialogik va monologik nutqlarda ishtirok eta olish;

    • guruh va juftliklarda kommunikativ vazifalarni bajarishda fikrlar almasha olish malakasini ega bo‘lish.

    O‘qish

    O‘quvchilar quyidagi bilimlarga ega bo‘lishlari zarur:

    • ikki tilli yoki darslik oxirida beriladigan lug‘atlardan foydalana olish;

    • taxminan 200 ta so‘zdan iborat tasviriy xarakterdagi hikoyalarni, yozma materiallarni o‘qib, mazmunini tushuna olish;

    • soddalashtirilgan va mustaqil o‘qishga mo‘ljallangan materiallar (ko‘rsatma, hikoya va axborot beruvchi ma’lumotlar) ni o‘qiy olish;

    • grafik va jadvallarni o‘qib, ma’lumotlarni ajrata olish;

    • matnning asosiy g‘oyasini (mazmunini) tushunish uchun o‘qiy olish.

    quyidagi ko‘nikmaga ega bo‘lishi lozim:

    • namunalar yordamida o‘qilgan matn mazmunining qisqacha bayonini (og‘zaki yoki yozma shaklda) bera olish;

    • ikki tilli yoki darslik oxirida beriladigan lug‘atlardan foydalana olish;

    • grafik va jadvallarni o‘qib, ma’lumotlarni ajrata olish;

    • matnni umumiy ma’lumot olish uchun o‘qiy olish;

    quyidagi malakaga ega bo‘lishlari lozim:

    • matnni umumiy ma’lumot olish uchun o‘qiy olish;

    • matnning asosiy g‘oyasini (mazmunini) tushunish uchun o‘qiy olish;

    • matnni batafsil ma’lumot olish uchun o‘qiy olish;

    • kerakli, qiziqtiruvchi ma’lumotni matndan ajratib olish uchun o‘qiy olish;

    • zavq olish uchun matnlarni o‘qiy olish.

    Yozuv

    O‘quvchilar quyidagi bilimlarga ega bo‘lishlari zarur:

    • o‘zi to‘g‘risida ma’lumot, his-tuyg‘u va fikrlarni ifoda qilish uchun o‘zaro bog‘langan gaplarni yoza olish;

    • tugallanmagan gaplarni o‘rganilgan grammatik hodisalar yoki mazmunan mos so‘zlar bilan to‘ldira olish va ularni yakunlay olish;

    • o‘qigan yoki tinglagan matnlari asosida ma’lum bir vazifani yozma bajara olish;

    • o‘rganilgan grammatik hodisa yoki namunalar asosida gaplar yoza olish;

    • yangi kontekstlarda grammatikaning asosiy elementlarini ishlatib, to‘g‘ri so‘z tartibini qo‘llay olish;

    • oddiy so‘zlar, o‘rganilgan grammatik hodisalar va qisqa matnlarni tarjima qila olish.

    quyidagi ko‘nikmaga ega bo‘lishi lozim:

    • tinish belgilari va til qurilmalaridan to‘g‘ri foydalangan holda fikrlarni to‘g‘ri ifoda eta olish;

    • o‘rganilgan grammatik hodisa yoki namunalar asosida gaplar yoza olish;

    • tili o‘rganilayotgan mamlakatda qabul qilingan nutqiy etiket formulalaridan foydalanib istaklar bildira olish;

    • tugallanmagan gaplarni o‘rganilgan grammatik hodisalar yoki mazmunan mos so‘zlar bilan to‘ldira olish va ularni yakunlay olish;

    quyidagi malakalarga ega bo‘lishlari lozim:

    • qisqa tasviriy xarakterdagi matnlar yoza olish;

    • matndagi ma’lumotlarni turkumlarga ajratib yoza olish;

    • ko‘rsatma, yo‘llanma va takliflar yoza olish;

    • olingan ma’lumotlar asosida qisqa hisobotlar yoza olish;

    • namunalar asosida dialoglar tuza olish;

    • jadvallar tuzish, ularni to‘ldirish va yozma ravishda tasvirlab bera olish;

    • turli mazmundagi xatlar yoza olish;


    8-sinf

    Tinglab tushunish

    O‘quvchilar quyidagi bilimlarga ega bo‘lishlari zarur:

    • tabiiy sharoitdagi nutq xususiyatlari (ikkilanish, gapni boshlashda qo‘llaniladigan “xo‘p, yaxshi, demak“ kirish so‘zlari va h.k.) ishtirok etgan dialog va monologlarni tinglab tushuna olish;

    • matnning asosiy g‘oyasini (mazmunini) tinglab tushuna olish;

    • kerakli, qiziqtiruvchi ma’lumotni matndan ajratib olish uchun tinglash;

    • ma’lumotlarni tekshirib ko‘rish uchun tinglash.

    quyidagi ko‘nikmaga ega bo‘lishi lozim:

    • o‘rta tezlikka yaqin bo‘lgan va ovozga tabiiy shovqin berilgan, kam miqdordagi notanish so‘zlardan o‘z ichiga olgan matnlarni tinglab tushuna olish;

    • matnni batafsil ma’lumot olish uchun tinglash;

    • kerakli, qiziqtiruvchi ma’lumotni matndan ajratib olish uchun tinglash;

    quyidagi malakalarga ega bo‘lishlari lozim:

    • o‘tgan va kelasi zamondagi voqealarni o‘z ichiga olgan parchalar, shuningdek, qisqa tasviriy hikoyalarni mazmunini tinglab tushuna olish;

    • matndan batafsil ma’lumot olish va asosiy g‘oyasini gapirib berish uchun tinglab tushunish;

    • matndan kerakli, qiziqtiruvchi ma’lumotni ajratib olish va o‘z fikrini bildirish uchun tinglab tushunish.



    Gapirish

    O‘quvchilar quyidagi bilimlarga ega bo‘lishlari zarur:

    • turli holat, guruh va juftliklarda kommunikativ vazifalarni bajarishda fikrlar almasha olish;

    • bahs- mulohazalar yurita olish;

    • o‘tgan va kelasi zamondagi voqea-hodisalarni gapirib bera olish;

    quyidagi ko‘nikmaga ega bo‘lishi lozim:

    • mavzular yuzasidan qisqa suhbatlarda qatnashish, fikr muloxazalarini tushuntirib bera olish;

    • dialogik va monologik nutqlarda ishtirok eta olish;

    • to‘g‘ri talaffuz va intonatsiya bilan gapira olish.

    quyidagi malakalarga ega bo‘lishlari lozim:

    • mavzular yuzasidan fikr va tuyg‘ularini ifoda etish va ularni tushintirib bera olish;

    • o‘qilgan matnlar yuzasidan dialogik va monologik nutqlarda ishtirok eta olish malakasini egallay olish;

    O‘qish

    O‘quvchilar quyidagi bilimlarga ega bo‘lishlari zarur:

    • taxminan 250 ta so‘zdan iborat tasviriy xarakterdagi hikoyalarni o‘z ichiga olgan turli yozma materiallarni o‘qib tushuna olish;

    • soddalashtirilgan va mustaqil o‘qishga mo‘ljallangan materiallar (ko‘rsatma, hikoya va axborot beruvchi ma’lumotlar) ni o‘qiy olish;

    • turli xil fikrlarni o‘z ichiga olgan matnlarning mazmunini, murakkab gap va yangi so‘zlarni o‘z ichiga olgan tanish mavzudagi matnlarni tushuna olish;

    • grafik va jadvallarni o‘qib, ma’lumotlarni ajrata olish;

    • matnning asosiy g‘oyasini (mazmunini) tushunish uchun o‘qiy olish;

    • matnni batafsil ma’lumot olish uchun o‘qiy olish;

    quyidagi ko‘nikmaga ega bo‘lishi lozim:

    • ikki tilli yoki darslik oxirida beriladigan lug‘atlardan foydalana olish;

    • mustaqil o‘qishga mo‘ljallangan hikoyalarni va axborot beruvchi ma’lumotlarni o‘qiy olish;

    • namunalar yordamida o‘qilgan matn mazmunining qisqacha bayonini (og‘zaki yoki yozma shaklda) bera olish;

    • matnni umumiy ma’lumot olish uchun o‘qiy olish;

    • kerakli, qiziqtiruvchi ma’lumotni matndan ajratib olish uchun o‘qiy olish.

    quyidagi malakalarga ega bo‘lishlari lozim:

    • murakkab gap va yangi so‘zlarni o‘z ichiga olgan tanish mavzudagi matnlarni o‘qib tushuna olish;

    • kerakli ma’lumotlarni olish uchun matnni o‘qib tushunish;

    • ma’lumotlarni tekshirib ko‘rish uchun matnni o‘qiy olish;



    Yozuv

    O‘quvchilar quyidagi bilimlarga ega bo‘lishlari zarur:

    • o‘qigan, tinglagan matnlari yoki ko‘rgan-eshitgan voqealari asosida ma’lum bir vazifani yozma bajara olish;

    • o‘zi to‘g‘risida ma’lumot, his-tuyg‘u va fikrlarni ifoda qilish uchun o‘zaro bog‘langan gaplarni yoza olish;

    • tinish belgilari va til qurilmalaridan to‘g‘ri foydalangan holda fikrlarni to‘g‘ri ifoda eta olish;

    • yozuvda hozirgi, o‘tgan va kelasi zamon voqea-hodisalarini tasvirlay olish;

    • matndagi ma’lumotlarni turkumlarga ajratib yoza olish;

    • matndagi ma’lumotlarni turkumlarga ajratib yoza olish;

    • oddiy so‘zlar, o‘rganilgan grammatik hodisalar va qisqa matnlarni tarjima qila olish;

    quyidagi ko‘nikmaga ega bo‘lishi lozim:

    • mavzuni tanishtirish, rivojlantirish va unga xulosa qilish orqali fikrlarni ketma-ket joylashtirish, tashkil etish va taqdim eta olish;

    • tugallanmagan gaplarni o‘rganilgan grammatik hodisalar yoki mazmunan mos so‘zlar bilan to‘ldira olish va ularni yakunlay olish;

    • qisqa tasviriy xarakterdagi matnlarni yoza olish;

    • olingan ma’lumotlar asosida qisqa hisobotlar yoza olish;

    • yangi kontekstlarda grammatikaning asosiy elementlarini ishlatib, to‘g‘ri so‘z tartibini qo‘llay olish.

    quyidagi malakalarga ega bo‘lishlari lozim:

    • xulosa qilish orqali fikrlarni ketma-ket joylashtirish malakasini egallay olish;

    • ko‘chirma va o‘zlashtirma gaplar yoza olish;

    • o‘rganilgan grammatik hodisa yoki namunalar asosida gaplar yoza olish;

    • ko‘rsatma, yo‘llanma va takliflar yoza olish;

    • namunalar asosida dialoglar tuza olish;

    • tili o‘rganilayotgan mamlakatda qabul qilingan nutqiy etiket formulalaridan foydalanib, istaklar bildira olish;

    • o‘rganilgan grammatik hodisalar va qisqa matnlarni tarjima qilish;


    9-sinf

    Tinglab tushunish

    O‘quvchilar quyidagi bilimlarga ega bo‘lishlari zarur:

    • har xil fikrlar ifoda etilgan turli tipdagi nutqni tinglab tushuna olish;

    • multimediya, audio-video lavhalar asosiy mazmunini tushunish;

    • matnning asosiy g‘oyasini (mazmunini) tinglab tushuna olish;

    • kerakli, qiziqtiruvchi ma’lumotni matndan ajratib olish uchun tinglab tushunish;

    • matnni batafsil ma’lumot olish uchun tinglab tushunish.


    quyidagi ko‘nikmaga ega bo‘lishi lozim:

    • telefondagi suhbatdoshinini tinglab tushunish;

    • matnni batafsil ma’lumot olish uchun tinglab tushunish;

    • ma’lumotlarni tekshirib ko‘rish uchun tinglash.

    quyidagi malakalarga ega bo‘lishlari lozim:

    • tanish va tarkibida qisman notanish bo‘lgan materiallarni tinglash, turli muomalalar hamda his-hayajonli gaplarni tushunish;

    • telefondagi suhbatni tushunish va savollarga javob berib, muloqotda ishtirok eta olish;

    • qiziqtiruvchi ma’lumotni matndan ajratib olish malakasiga ega bo‘lish.

    Gapirish

    O‘quvchilar quyidagi bilimlarga ega bo‘lishlari zarur:

    • ommaviy axborot vositalarida berilgan matnlarni gapirib bera olish;

    • turli holat, guruh va juftliklarda kommunikativ vazifalarni bajarishda fikrlar almasha olish;

    • mavzu bo‘yicha bahslarda, taqdimotlarda ijobiy yoki salbiy mazmundagi shaxsiy fikrlarini erkin bayon etish.

    quyidagi ko‘nikmaga ega bo‘lishi lozim:

    • oldindan tayyorlanmagan mavzular bo‘yicha suhbat qila olish (m-n.: maktabga tashrif buyuruvchilar bilan suhbat qura olish);

    • talaffuz va ohang me’yorlariga rioya etgan xolda gapira olish;

    • audio-video tasma, CD, multimediya, fonogramma, ovozli film lavhalari orqali eshitgan matnlar asosiy mazmunini hikoya qilib bera olish.

    quyidagi malakalarga ega bo‘lishlari lozim:

    • o‘qish, turli vazifalarga ko‘ra dialogik va monologik nutqlarda ishtirok eta olish;

    • audio-video tasma, CD, multimediya, fonogramma, ovozli film lavhalari orqali eshitilgan matnlarni asosiy mazmuni bo‘yicha o‘z fikrini bildirish malakasiga ega bo‘lish;

    • guruh va juftliklarda kommunikativ vazifalarni bajarishda fikrlar almasha olish malakasiga ega bo‘lish.


    O‘qish

    O‘quvchilar quyidagi bilimlarga ega bo‘lishlari zarur:

    • 0,5 bet, 20-30 foizgacha o‘rganilmagan so‘zlarni o‘z ichiga olgan matnlarning asosiy mazmunini o‘qib tushuna olish;

    • matnni umumiy ma’lumot olish uchun o‘qiy olish;

    • matnning asosiy g‘oyasini (mazmunini) tushunib o‘qish;

    • ma’lumotlarni tekshirib ko‘rish uchun matnni o‘qiy olish;

    quyidagi ko‘nikmaga ega bo‘lishi lozim:

    • 10 daqiqada 350 so‘zdan iborat matnni o‘qiy olish;

    • notanish mavzudagi matnlarni o‘qiy olish;

    • matndan batafsil ma’lumot olish uchun o‘qish;

    • video tasma, CD, multimediya film lavhalaridagi matnni o‘qiy olish;

    • o‘qish orqali leksik va grammatik materiallarni takrorlash hamda ularni nutqda qo‘llay olish.

    quyidagi malakalarga ega bo‘lishlari lozim:

    • matnlarni o‘qiy olish;

    • ommaviy axborot vositalarida berilgan matnlarni o‘qiy olish;

    • notanish mavzudagi matnlarni tushunib o‘qiy olish;

    • kerakli, qiziqtiruvchi ma’lumotni matndan ajratib olish malakasiga ega bo‘lish.

    Yozuv

    O‘quvchilar quyidagi bilimlarga ega bo‘lishlari zarur:

    • o‘qilgan yoki eshitilgan matndan gapirib berish uchun reja yoki tezis yoza olish;

    • tuzilgan reja yoki tezislarning mazmunini yoritib bera olish;

    • xat (norasmiy), e-mail, eslatma, xabar, hisobot, maqola va kundaliklarni yozishning usul va shakllarini to‘g‘ri qo‘llay olish;

    • o‘tilgan va erkin mavzular asosida diktant, insho yoza olish;

    • xorijiy tildan ona tiliga, ona tilidan xorijiy tilga 100-120 so‘zli o‘rta qiyinlikdagi matnlarni yozma ravishda tarjima qila olish.

    quyidagi ko‘nikmaga ega bo‘lishi lozim:

    • tinish belgilari va til qurilmalaridan to‘g‘ri foydalangan holda fikrlarni aniq va to‘g‘ri yozma ravishda ifoda eta olish;

    • xat (norasmiy), e-mail, eslatma, xabar, hisobot, maqola va kundaliklarni yozishning usul va shakllarini to‘g‘ri qo‘llay olish ko‘nikmasiga ega bo‘lish.

    quyidagi malakalarga ega bo‘lishlari lozim:

    • 5-8 sinflar davomida o‘rganilgan yozuv texnikasini yanada rivojlantirish malakasiga ega bo‘lish;

    • o‘zgalarning fikrlarini taqqoslash va ularning fikrlaridan xulosalar chiqarib, o‘z fikrini yoza olish;

    • o‘tilgan va erkin mavzular asosida diktant, insho yoza olish;

    • yozilgan ishni tekshirish, yo‘l qo‘yilgan xatolarni to‘g‘irlab qaytadan yoza olish;

    • berilgan to‘liq matnning mazmunini qisqacha yozish yoki yozib olingan qisqa ma’lumotni to‘liq yozma holda yorita olish.


    Nemis tili fanidan o‘quv dasturi

    Uqtirish xati

    Nemis tilini o‘qitishning maqsadlari jamiyat va davlat manfaatlaridan kelib chiqqan holda belgilanadi, shuning uchun ham nemis tilini o‘qitishga mo‘ljallangan o‘quv dasturi jamiyat va davlat manfaatlari va talablariga mos kelmog‘i hamda javob bermog‘i lozim.

    Mustaqil Respublikamizning jahon hamjamiyatida tutgan o‘rni tobora o‘sib, xalqaro aloqalar, savdo-sotiq, turizm va mamlakatlar o‘rtasidagi madaniy hamda iqtisodiy aloqalar rivojlanib, mustahkamlanib borayotgan bir paytda uning kelajagini yaratuvchi yoshlarga xorijiy tillarni puxta o‘rgatish va xorijliklar bilan muloqot davomida o‘ziga taaluqli masalalarni erkin muhokama qila olish, umuman og‘zaki yoki yozma shaklda muloqot qilishni o‘rgatish hozirgi kunning eng muhim vazifalaridan biridir.

    Umumiy o‘rta ta’lim maktablarining 5-9 sinflarida nemis tilini o‘qitish ikki bosqichga bo‘linadi:



    Birinchi bosqich – nutq faoliyatini ta’minlaydigan ko‘pgina malaka va ko‘nikmalarning asosi nemis tilini o‘qitishning birinchi bosqichi (5-6 sinflar)da shakllantiriladi. Ta’limning dastlabki ikki yili davomida o‘quvchilar tinglab tushunish va gapirish (og‘zaki nutq) ni o‘rganishadi, bunda o‘qish va yozuv o‘qitish vositasi bo‘lib xizmat qiladi. E’tibor, avvalo, o‘rganilayotgan tilning fonetik xususiyatlariga qaratiladi. Talaffuz, ayniqsa, ohangni to‘liq o‘zlashtirish, urg‘uni to‘g‘ri qo‘yish ustida olib boriladigan mashqlar ikkinchi bosqichda ham davom ettiriladi. Birinchi bosqichning ta’limiy vazifasi o‘rganilishi lozim bo‘lgan grammatik hamda leksik materiallarni o‘zlashtirib, xotirada saqlash va ularni namuna asosida qayta tinglab, takrorlashni taqazo etadi.

    Tarjima muhim ko‘nikma bo‘lib, muntazam ravishda shakllantirib borilishi kerak.



    Birinchi bosqichda so‘zlarni tarjima qilish juda foydalidir. So‘zlarni tarjima qilayotganda nemis tili va ona tilidagi, yoki ona tili va nemis tilidagi so‘zlar o‘rtasida nomutanosibliklar yuzaga kelishi kuzatiladi. Shu yo‘sinda o‘quvchilarda tarjima so‘zni emas, balki ma’noni fahmlash degan tushuncha shakllanadi.

    Birinchi bosqichda o‘quvchilarga quyidagi bilim, ko‘nikma va malakalarga ega bo‘ladilar.

    5-sinf

    • nemis tilida gaplashadigan mamlakatlarning nomlarini;

    • nemis tilida sevib kuylanadigan qo‘shiq va she’rlarni;

    • nemis tilida salomlashish, tanishish, tanishtirish, xayrlashish, minnatdorchilik bildirish, kechirim so‘rash, iltimos qilish va hol-ahvol so‘rashda qo‘llaniladigan kommunikativ iboralarni;

    • nemis tilida so‘zlashadigan mamlakatlarning uy va yovvoyi hayvonlarini;

    • nemis tilida so‘zlashadigan mamlakatlarda qo‘llaniladigan ismlarni;

    • nemis tilida o‘quv qurollari va o‘quv predmetlarining nomlarini.
    Fonetik materiallar

    • alfavit;

    • unli va undosh tovushlarni nutq jarayonida farqlash va ularni talaffuz qilish;

    • unli tovushlarning qisqa va cho‘ziq talaffuz qilinishi;

    • undoshlarning jarangli va jarangsizligi;

    • yordamchi so‘zlarning mustaqil so‘zlar bilan qo‘shilib o‘qilishi;

    • darak, so‘roq va undov gaplarda ohang;

    • so‘zlarda urg‘u;

    • gaplarning ma’noli guruhlarga to‘g‘ri bo‘linishi;

    • orfoepiyaning asosiy qoidalari;

    • diftong va triftonglar.
    6 - sinf

    • nemis tilida so‘zlashadigan mamlakatlarning milliy taomlari va salqin ichimliklarning nomlarini, ovqatlanish va ovqatlanishda qo‘llaniladigan iboralarni;

    • meva va sabzavotlarning nomlarini;

    • ba’zi bir milliy ovqatlarni pishirish usullarini;

    • taomlarni tanlash va ularga pul to‘lashda qo‘llaniladigan iboralarni qo‘llay olish;

    • nemis tilida so‘zlashadigan mamlakatlarning poytaxtining nomi va u haqidagi asosiy ma’lumotlarni;

    • O‘zbekiston va Germaniyaning yer maydoni va aholisi haqidagi qisqacha ma’lumotni;
      Germaniya Germaniya (nem. Deutschland), Germaniya Federativ Respublikasi (nem. Bundesrepublik Deutschland) - Markaziy Yevropadagi davlat. Shimoliy Boltiq dengizlari sohilida joylashadi. Maydoni 357 ming km2. Aholisi 81,084 million kishi (30. Sentyabr 2014)


    • tabiatini;

    • yaqin qarindoshi yoki do‘stini tug‘ilgan kuni bilan tabriklashni;

    • maktabda o‘qitiladigan o‘quv fanlari nomlarini.


    Download 1.03 Mb.
    1   2   3   4   5




    Download 1.03 Mb.

    Bosh sahifa
    Aloqalar

        Bosh sahifa



    9 sinflar toshkent – 2010

    Download 1.03 Mb.