• Bioreaktorlar.
  • Jadval №2. Biotexnologiya jarayonlarining sistematizatsiyasi




    Download 4.64 Mb.
    bet14/107
    Sana01.07.2021
    Hajmi4.64 Mb.
    #15319
    1   ...   10   11   12   13   14   15   16   17   ...   107
    Jadval №2. Biotexnologiya jarayonlarining sistematizatsiyasi.

    Bioob'ekt harakteristikasi bo'yicha

    Jarayonlarning spetsifikligi va umumiyligi bo'yicha

    Bioob'ektlar soni bo'yicha

    Jarayonni olib borish sharoiti bo'yicha

    Ishlab chiqarish tehnologik bosqichlari bo'yicha

    Mahsulot bo'yicha

    Ohirgi mahsulotni hosil bo'lish mehanizmi bo'yicha

    Jarayonni boshqaruviga ko'ra


    Biotexnologik jarayon tipiga ko'ra

    1. Plazmidalar, faglar, o'simlik va hayvonlar viruslari

    2. Prokariot hujayralar

    3. Eukariot hujayralar

    4. Biomolekulalar (fermentlar, nuklein kislotalar va boshqalar)




    1. Umumiy

    2. Mahsus (mikroorganizmlar biotexnologiyasi, fitobiotexnologiya, zoobiotexnologiya)

    1. Bitta

    2. Ikki yoki undan ortiq

    1.Sterillanmagan

    2.Sterillangan

    3.Aerob

    4.Anaerob

    5.Ustki

    6.Ichki


    7.Davriy

    8.Yarim uzluksiz

    9.Uzluksiz

    10.Qattiq fazali

    11.Gaz fazali

    12.Bir bosqichli

    13.Ikki bosqichli

    14.Ko'p bosqichli



    1.Qurilma va ozuqa muhitini tayyorlash

    2.Qurilma, ozuqa muhiti va havoni sterillash

    3. Bioob'ektni ekish va o'stirish

    4. Ajratish, tozalash, quritish, sterillash

    5.Mahsulotni qadoqlash


    1. Biomassa

    2.Birlamchi metabolitlar

    3.Ikkilamchi metabolitlar


    1. Biosintez

    2.Biotransformatsiya




    1.Boshqariladigan

    2.Boshqarilmaydigan



    1.Oddiy

    2.Qo'shma

    3.Izchil

    4.Bir necha bosqichli




    Dastlabki kul'tura (5-10ml)



    Kolbada (200-1000ml) chayqatish



    Bioreaktor (10-100 litr)



    Sanoat bioreaktori (1000 litr va undan katta)



    Biomassa olish





    Tarkibida mahsulot saqlagan kul'tural suyuqlik

    Hujayralar



    Hujayra devorini buzish



    Ekstraktsiya



    Mahsulotni tozalash

    Mahsulotni tozalash

    4-rasm. Sanoatda fermentatsiya jarayonining umumiy shemasi



    Bioreaktorlar. Biotexnologik jarayonning asosiy elementlaridan biri-bioreaktor ya'ni fermenter. Bioreaktorning vazifasi-mikroorganizmlar, hujayra va to'qimalarni o'stirish uchun optimal sharoit yaratish.

    Mikroorganizm hujayralarini shiddat bilan aralashtirish mumkin. Ularni kerakli aeratsiya bilan ta'minlasa ham bo'ladi. Sut emizuvchilar, hasharotlar va o'simlik hujayralari esa mehanik ta'sirlarga chidamsizroq (o'stirish usulidan qat'iy nazar).

    Bioreaktorda ma'lum bir jarayon olib borilayotganda undagi komponentlar geterogen sistema ko'rinishida bo'ladi. Bunday sistema hujayralar suspenziyasi va gazlardan iborat. Bunday sistemada fazalararo issiqlik va massa almashinuvini ta'minlash zarur. Shundagina produtsentlarni o'stirish, shuningdek, mahsulot biosintezi uchun optimal sharoit yaratilgan bo'ladi. Albatta bunda sterillikka va jarayonning iqtisodiy jihatdan tejamkorligiga ahamiyat berish lozim.

    Bioreaktorlarning 3ta asosiy guruhi mavjud:



    1. Aralashtirgichli bioreaktorlar

    2. Barbotajli kolonnalar

    3. Tashqi va ichki sirkulyatsiyali erlift biorektorlar

    5-rasm. Turli tipdagi bioreaktorlarning soddalashtirilgan shemasi:

    A-aralashtirgichli bioreaktor; B-barbotajli kolonna; C- ichki sirkulyatsiyali erlift bioreaktor; D- tashqi sirkulyatsiyali erlift bioreaktor. Strelkalar-kul'tural muhitni oqim yo'nalishi.

    1-motor, 2-gazni chiqishi, 3-kul'tural muhit, 4-parraklar, 5-havo berish joyi, 6-gazni chiqishi, 7- kul'tural muhit, 8- havo berish joyi, 9-gazni chiqishi, 10-kul'tural muhit, 11-markaziy quvur, 12-havo berish joyi, 13-gazni chiqishi, 14-gaz-suyuqlikli separator, 15-kul'tural muhit, 16-havo oqimining yo'nalishi, 17-havo oqimining yo'nalishi, 18-havo berish joyi





    Download 4.64 Mb.
    1   ...   10   11   12   13   14   15   16   17   ...   107




    Download 4.64 Mb.

    Bosh sahifa
    Aloqalar

        Bosh sahifa



    Jadval №2. Biotexnologiya jarayonlarining sistematizatsiyasi

    Download 4.64 Mb.