AZƏRBAYCANIN NƏQLİYYAT SEKTORUNUN ƏSAS GÖSTƏRİCİLƏRİ




Download 0.53 Mb.
bet2/4
Sana24.03.2017
Hajmi0.53 Mb.
1   2   3   4

AZƏRBAYCANIN NƏQLİYYAT SEKTORUNUN ƏSAS GÖSTƏRİCİLƏRİ :
Nəqliyyat sektorunda yük daşınması (min ton)

 

2000

2003

2004

2005

2006

2007

2008

Cəmi

80180

110001

117314

128328

145596

167533

183093

o cümlədən:

dəmir yolu

15876

20345

20671

26522

30205

28276

27432

dəniz

8779

13272

13209

13680

13506

10173

11898

aviasiya

37

52

75

74

75

52

43

boru kəməri

15054

17262

18145

18534

27426

47409

55731

neft kəməri

11774

11283

11589

11692

19947

39999

44383

qaz kəməri

3280

5979

6556

6842

7479

7410

11348

avtomobil

40434

59070

65214

69518

74384

81623

87989


Nəqliyyat sektorunda yük dövriyyəsi (milyon ton-km)

 

2000

2003

2004

2005

2006

2007

2008

Cəmi

15948

22291

23283

26534

43294

78007

88607

o cümlədən:

dəmir yolu

5770

7719

7536

9628

11059

10375

10021

dəniz

5192

6555

6771

7521

8043

5989

6076

aviasiya

102

204

315

310

291

204

129

boru kəməri

1371

1572

1696

1539

15679

52305

62434

neft kəməri

646

649

655

624

14690

50892

58759

qaz kəməri

725

923

1041

914

989

1413

3675

avtomobil

3513

6241

6965

7536

8222

9134

9947


Nəqliyyat sektorunda sərnişin daşınması (min sərnişin)

 

2000

2003

2004

2005

2006

2007

2008

Cəmi

871484

920988

954079

1000278

1063347

1148328

1242161

o cümlədən:

dəmir yolu

4250

4736

5241

5492

5824

6598

6394

dəniz

12

13

20

17

17

14

14

aviasiya

701

867

1094

1211

1332

1526

1396

tramvay

2427

453

-

-

-

-

-

trolleybus

3431

2301

1102

696

105

-

-

metropoliten

117364

127052

136898

146952

161096

175689

200412

avtomobil

743301

785566

809725

845910

894973

964501

1033945

avtobus

720881

763608

786515

821122

867926

933889

1000194

taksi

22420

21958

23210

24788

27047

30612

33751

Nəqliyyat sektorunda sərnişin dövriyyəsi (milyon sərnişin-km)

 

2000

2003

2004

2005

2006

2007

2008

Cəmi

11367

12588

13814

14747

15956

17657

18981

o cümlədən:

dəmir yolu

493

654

789

878

964

1108

1049

dəniz

6

6

7

7

6

5

5

aviasiya

798

1113

1450

1588

1686

1999

2002

tramvay

10

2

-

-

-

-

-

trolleybus

33

5

2

1

0.2

-

-

metropoliten

874

947

1287

1381

1514

1652

1884

avtomobil

9153

9861

10279

10892

11786

12893

14041

avtobus

8750

9415

9801

10370

11210

12241

13319

taksi

403

446

478

522

576

652

722

Nəqliyyat vasitələrinin sayı (ədəd)

 

2000

2003

2004

2005

2006

2007

2008

Avtomobillər, cəmi

440626

511460

554031

612069

690012

773318

860047

o cümlədən:

minik avtomobilləri

332026

400439

438964

479447

548979

616853

700080

ondan şəxsi

319297

386219

423696

458840

525348

589298

668587

avtobuslar

16756

18781

20991

26735

27474

28092

29340

yük avtomobilləri

78566

79019

80918

90852

97395

110391

113088

xüsusi təyinatlı avtomobillər

10456

8291

7961

9490

10267

11458

11449

digərləri

2822

4930

5197

5545

5897

6524

6090

Motosikllər

6389

7313

4993

3562

3408

2778

2330

Ölkənin hər 1000 nəfər əhalisinə düşən minik avtomobilləri

42

48

53

57

64

71

81

Ölkənin hər 100 ailəsinə düşən şəxsi minik atomobilləri

19

22

24

26

29

32

36


Əlaqə yollarının uzunluğu (ilin əvvəlinə)

 

2000

2004

2005

2006

2007

2008

2009

Ümumi istifadədə olan dəmir yolları, km

2116

2122

2122

2122

2122

2099

2099

Tramvay yolları (qoşa xətt hesabı ilə), km

35.9

22

-

-

-

-

-

Trolleybus yolları (qoşa xətt hesabı ilə), km

165.3

53.7

48.2

48.2

-

-

-

Metropoliten yolları (qoşa xətt hesabı ilə), km

28.5

29.9

29.9

29.9

29.9

29.9

31.5

Magistral boru kəmərləri, min km

4.4

4.2

4.5

4.1

4.6

5.3

5.3

magistral neft kəmərləri

1.4

1.4

1.4

1.4

1.9

1.9

1.9

magistral qaz kəmərləri

3

2.8

3.1

2.7

2.7

3.4

3.4


Avropa-Qafqaz-Asiya nəqliyyat dəhlizində nəqliyyatın fəaliyyəti
(Azərbaycan hissəsində)


 

2000

2003

2004

2005

2006

2007

2008

Yük daşınmışdır, min ton

29092

40927

40794

46741

48807

47939

48715

o cümlədən tranzit

8572

18837

15244

15051

12006

11014

11816

Yük dövriyyəsi, milyon ton-km

8405

12394

11482

13446

13881

12697

12782

o cümlədən tranzit yüklərin dövriyyəsi

3626

8284

6706

6680

5378

4927

5350

Sərnişin daşınmışdır, milyon sərnişin

152.1

156

158.2

158.7

163.8

179.5

192.3

Sərnişin dövriyyəsi, milyon sərnişin-km

3049

3142

3348

3423

3493

3855

4120.1

Yük daşınmasından əldə olunan gəlir,mlyn. manat

113.9

178.9

166.3

191.7

198.7

210.2

230.8

Sərnişin daşınmasından əldə olunan gəlir, mlyn. manat

19.3

22.2

22.5

22.8

23.2

25.9

30.4

© Azərbaycan Respublikasının Dövlət

Statistika Komitəsi

Aparılan araşdırmalara əsasən dünyada 1 km2 sahədə 8.8 metr dəmiryolu , 103 metr avtomobil yolu və 0.

Metr Metr (belgilanishi: m; grekcha μέτρον - o'lchov) - SI dagi uzunlik o'lchov birligi. 1 metr - yorug'lik nurining vakuumda, 1/299 792 458 soniya ichida bosib o'tgan masofasiga teng.
4 metr daxili su yollari vardır. Azərbaycan respublikasının ərazisinin hər 1000 km2 –nə 34.3 km dəmiryolu , o cümlədən 21.5 km magistral neft kəməri , 31.7 km magistral qaz kəməri , 217.4 km şosse yolları düşür.

Hər bir nəqliyyat növü 3 əsas komponenti özündə birləşdirir. Bura : yollar , terminallar və nəqliyyat vasitələri aiddir.

Əlaqə yolları dedikdə nəqliyyat vasitəsinin özünün funksiyasını yerinə yetirdiyi mühit başa düşülür. Yolların 3 növü var :

1.Təbii.

2.Yaxşılaşdırılmış.

3.Süni.

Yollar üzərində daşınmaların təmin edilməsi üçün xüsusi nəqliyyat tikililəri tələb olunur.Bunlar bilavasitə əlaqə rolunu oynayir.Bu cür tikililər terminal adlanır.



Terminal təmin edir :

1.Yük axınlarının birləşdirilməsini.

2.Verilən əlaqə yolu ilə hərəkət edən nəqliyyat vasitəsini digər nəqliyyat vasitəsi ilə asan dəyişməsi.

Nəqliyyat vasitələrinin 2 növü var :

1.Qarışıq nəqliyyat vasitələri.

2.Bağlanmış nəqliyyat vasitələri.

Qarışıq nəqliyyat vasitələrinin konstruksiyasına güc avadanlıqları daxildir.Bağlanmış nəqliyyat vasitələrində ayrı-ayrı güc və yük hissələri vardır.

Sonda qeyd etmək lazımdır ki , iqtisadiyyatın bütün digər sahələrinin işinin səmərəliliyi bilavasitə nəqliyat sisteminin işinin səmərəliliyindən asılıdır.Əgər nəqliyyat sistemi olmazsa onda iqtisadiyytın heç bir sahəsində istehsal tsikli baş verməz. Ona görə də nəqliyyat iqtisadiyyatın bütün sahələrinin fəaliyyəti və cəmiyyətin mövcudlugu üçün zəruri hesab olunur.Bütün bunlar nəqliyyatın iqtisadiyyatda əvəzsiz rol oynadığını və mühüm əhəmiyyət kəsb etdiyini göstərir.



YERÜSTÜ AVTONƏQLİYYAT VASİTƏLƏRİNİN QİYMƏTLƏNDİRİLMƏSİNİN MƏQSƏD VƏ METODLARI , TƏTBİQ OLUNAN ƏSAS YANAŞMALAR.
“Azərbaycan Respublikası Qiymətləndirmə fəaliyyəti haqqında” qanuna əsasən məcburi qaydada ANV-nin qiymətləndirilməsinin məqsədləri aşağıdakılardan ibarətdir :

1.Dövlət mülkiyyətində olan əsas fondlar yenidən qiymətləndirildikdə.

2.Dövlət əmlakının dəyəri özəlləşdirmə və ya etimadlı idarəetməyə verilmə məqsədilə müəyyən edildikdə.

3.Dövlət və bələdiyyə əmlakı girov məqsədilə istifadə olunduqda.

4.Boşanan ər-arvaddan birinin və ya hər ikisinin tələbi ilə əmlakın bölüşdürülməsi zamanı bu əmlakın dəyəri haqqında mübahisə yarandıqda.

5.Vərəsəlik məsələləri ilə bağlı mübahisələrin həlli zamanı.

6.Mülkiyyətçilərin əmlakı Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsində nəzərdə tutulmuşhallarda və şərtlərlə dövlət ehtiyyacları üçün alındıqda.

7.Etimadlı idarəetmədə olan əmlaka sahiblik hüququ dəyişdirilərkən əmlakın dəyəri haqqında mübahisə yarandıqda..

Ümumiyyətlə təcrübədə ANV-nin qiymətləndirilməsi məqsədləri daha genişdir.Hal-hazırda bu növ aktivlərin qiymətləndirilməsi aşağıdakı hallarda həyata keçirilir :


  • avtomobilqayırmanın biznes-planlarının işlənməsi və avtomobillərin istehsalı məqsədilə.

  • vergitutma məqsədilə

  • gömrük məqsədilə

  • özəlləşdirmə prosesində

  • sığortalama məqsədilə

  • cinayət və mülki işlərin məhkəməsində

  • alqı-satqı

  • icarə və lizinq məqsədilə

  • nigah müqavilələri bağlandıqda

  • nəqliyyat vasitələrinin müsadirə edilməsi , inventarlaşdırılması , balansdan silinməsi , utilləşməsi və ləğv edilməsi məqsədilə qiymətləndirmə aparıldıqda.

“Azərbaycan Respublikası Qiymətləndirmə fəaliyyəti haqqında” qanuna əsasən avtomobil nəqliyyatı vasitələrinin qiymətləndirmə məqsədləri üçün dəyərin əsas növü bazar dəyəridir. Qeyd etmək lazımdır ki , bir sıra normativ hüquqi aktlarda bazar dəyərinin təyin edilməsi müəyyən dərəcədə fərqlənir. Bu da metodoloji problemlər yaradır və qiymətləndirmənin kəmiyyətinə təsir edir. ANV-nin qiymətləndirilməsi zamanı istifadə edilən əsas dəyər növləri aşağıdakılardır :



  • NV-nin bazar dəyəri – rəqabət şəraitində açıq bazarda sövdələşmənin tərəflərin düşünərək hərəkət etdiyi , lazım olan bütün informasiyalara malik olduğu və həmçinin sövdələşmə qiymətinə hər hansı bir fövqalədə öhtəlik təsir etmədikdə , NV-nin satışının ən çox ehtimal olunan qiymətidir.

  • Məhdudlaşdırılmış bazarda NV-nin dəyəri - açıq bazarda satışı mümkün olmayan və ya NV-nin açıq satışının müraciəti üçün lazım olan xərclərlə müqayisədə əlavə xərclər tələb edən NV-nin qiymətidir.

  • Mövcud istifadəsinə görə NV-nin dəyəri – nv-nin dəyəri onun istifadə edilmə məqsədlərindən və mövcud şəraitindən asılı olaraq təyin edilir. Bu metod əsasən nadir NV-nin qiymətləndirilməsi üçün istifadə olunur.

  • NV- ləğvetmə dəyəri – müəssisənin balansında olan və onun ləğvi prosesində reallaşan NV-nin dəyəridir.

  • NV – util dəyəri – aldığı zədələnmələrdən sonra bərpa edilməsi mümkün olmayan NV-nin dəyəridir.







  • Nəqliyyat vasitələrinin dəyərinin xüsusi növləri

  1. NV-nin gömrük dəyəri – ixrac edən ölkələrdən Azərbaycan Respublikasının gömrük ərazisinə qədər çatdırma xərclərini , həmçinin nəqliyyat vastələrinin alınması üçün komisson haqqı istisna olmaqla alıcının komissiyona və brokerə verdiyi xəcləri nəzərə almaqla NV-nin bazar dəyəridir.

  2. NV-nin sığorta dəyəri – NV-nin sığortalanması zamanı müqaviləsinin bağlanması anında hesablanan bazar dəyəridir.

  3. NV-nin təmir və ya bərpa dəyəri – NV-nin zədələnməsinin aradan qaldırılması dəyəri əmək və material xərclərinin , vergiləri və digər məcburi ödəmələri və həmçinin mənfəəti özündə birləşdirir.

  4. NV-yə zədələnmədən dəyən zərərin dəyəri – zədələnmiş NV-nin texniki cəhətdən əvvəlki vəziyyətə gətirmək üçün onun təmirinə çəkilən məsrəflər və ya zədələnmələr nəticəsində təmir üzrə ayrı-ayrı növ işlərin aparılması zamanı dəyən xüsusi zərəri nəzərə almaqla onun dəyərinin ucuzlaşdırılmasının miqdarıdır.

  5. NV-nin əmtəə dəyərinin itirilməsi - təmir üzrə ayrı-ayrı işlər aparıldıqdan sonra NV-nin həndəsi parametrlərinin , konstruksiya materiallarının , fiziki-kimtəvi xassələrinin və iş proseslərinin xarakteristikalarının bərpa olunmaz dəyişməsi ilə müşaiyət olunan dəyər itkisinin miqdarıdır.

  6. NV-nin kostruksiyasının dəyişməsinə sərf olunmuş dəyər – NV-nin konstruksiyasının dəyişməsinə sərf edilmiş dəyər özündə əmək material xərclərini , vergiləri və digər məcburi ödəmələri , həmçinin mənfəəti birləşdirir.

Əgər ANV-nin qiymətləndirilməsi müxtəlif təchizat şərtləri ilə əlaqədar olarsa , onda dəyərin alinan qiyməti üçün təchizat şərtini göstərmək lazımdır. Bu ilk növbədə ANV-nin idxalı və ixracına aiddir. Təchizat şərtlərinin beynəlxalq sistemi mövcuddur. Beynəlxalq ticarətdə daha çox istifadə olunan təchizat şərtlərinin aydınlaşdırılması məqsədilə “ İnkoterms “ - beynəlxalq unifikasiya edilmiş qaydalar yaradılmışdır. “ İnkoterms – 90 “ – a uyğun olaraq əmtəənin əsas təchizat şərtləri aşağıda verilmişdir :





  1. Download 0.53 Mb.
1   2   3   4




Download 0.53 Mb.

Bosh sahifa
Aloqalar

    Bosh sahifa



AZƏRBAYCANIN NƏQLİYYAT SEKTORUNUN ƏSAS GÖSTƏRİCİLƏRİ

Download 0.53 Mb.