• Annotatsiya
  • Boshlang‘ich sinf matematika darslarida interfaol metodlardan foydalanish va ularning samaradorligi




    Download 250.52 Kb.
    Pdf ko'rish
    bet1/3
    Sana15.06.2022
    Hajmi250.52 Kb.
    #23719
      1   2   3
    Bog'liq
    boshlang-ich-sinf-matematika-darslarida-interfaol-metodlardan-foydalanish-va-ularning-samaradorligi
    13


    Boshlang‘ich sinf matematika darslarida interfaol 
    metodlardan foydalanish va ularning samaradorligi 
     
    Gulchehra Jurayevna Ismonova 
    Andijon viloyati, Marhamat tumani, 7-maktab 
    Annotatsiya: Ushbu maqolada boshlang‘ich sinflarda matematika darslari 
    samaradorligini oshirishda interfaol metodlardan foydalanish usullari, hamda 
    ularning samaradorligi haqida so‘z yuritilgan. 
    Kalit so‘zlar: Boshlang‘ich ta’lim, metodlar, matematika, loyiha, daraja 
    The use of interactive methods in elementary mathematics 
    lessons and their effectiveness 
    Gulchehra Jurayevna Ismonova 
    Andijan region, Marhamat district, School №7 
    Abstract: This article discusses the use of interactive methods to increase the 
    effectiveness of mathematics lessons in the primary grades, as well as their 
    effectiveness. 
    Keywords: Primary education, methods, mathematics, project, degree 
    Asosiy qism 
    Pedagogik jarayonni tashkil etish va uning muvaffaqiyatli kechishini 
    ta’minlovchi muhim shartlaridan biridir.
    Pedagogik jarayonni loyihalashda: 
    1. Pedagogik faoliyat mazmunini tahlil qilish; 
    2. Natijalarni oldindan ko‘ra bilish; 
    3. Rejalashtirilgan faoliyatni amalga oshirish loyihasini yaratish kabi vazifalar 
    bajariladi. 
    Bu bosqichda o‘qituvchining mustaqil, shu bilan birga o‘quvchi bilan 
    hamkorlikda 
    o‘quv jarayonining mazmuni, vositalarini belgilash asosida 
    loyihalashtirilgan faoliyati yetakchi o‘rin tutadi. Loyihalar predmet va uning 
    yo‘nalishiga ko‘ra bir-biridan farqlanadi.
    Loyihalarda pedagog tomonidan quyidagi faoliyatlar namoyon bo‘ladi: 
    - ketma-ket amalga oshiriluvchi va tashhisning qo‘yilishi yakunlanuvchi tahliliy 
    faoliyat; 
    - oldindan ko‘ra bilish va loyihalash. 
    "Science and Education" Scientific Journal / ISSN 2181-0842
    November 2021 / Volume 2 Issue 11
    www.openscience.uz
    925


    Tashhis, oldindan ko‘ra bilish va loyihalash har qanday pedagogik vazifani hal 
    etishning ajralmas uchligi hisoblanadi. Loyihaning maqsadi oldindan qog‘ozda 
    taqvim-reja, qisqacha yozma bayon sifatida aks ettriladi. Strategik, taktik va operativ 
    vazifalarning samarali hal etilishi loyihalash texnologiyasining sifatiga bog‘liq. 
    O‘quv dasturi yoki o‘quvchi shaxsi ta’lim mazmunini loyihalashning asosi bo‘lib, bu 
    vaziyatda o‘qituvchi pedagogik faoliyat, maqsadi va sharoitlarga muvofiq holda 
    o‘quvchilarga nimani taqdim etish xususida mustaqil qaror qabul qiladi.
    Qaror qabul qilish jarayonida quyidagilarni hisobga olish maqsadga 
    muvofiqdir: 
    1. O‘quvchilar tavsiya etilayotgan ma’lumotdan nimani va qanday hajmda 
    o‘zlashtirishlari zarurligi; 
    2. 
    O‘quvchilarning dastlabki tayyorgarlik darajasi, ularning o‘quv 
    ma’lumotlarini qabul qilish imkoniyatlari; 
    3. O‘qituvchining kasbiy mahorati, shuningdek, ta’lim muassasasi moddiy-
    texnik bazasi. 
    Bu o‘rinda o‘quv ma’lumotlarini loyihalash texnologiyasi muhim o‘rin tutadi. 
    Unda: 
    - o‘quvchilarga taqdim etiladigan materiallar; 
    - o‘quvchilarga mustaqil bajarish uchun beriladigan vazifalar; 
    - o‘quvchilar tomonidan o‘zlashtirilgan ma’lumot (bilim) turlari o‘z aksini 
    topadi. 
    Agar pedagog faoliyati o‘quvchilarning talablarini qondirish, ya’ni yakuniy 
    maqsadlarga qaratilsa, u holda pedagog yaxlit pedagogik jarayonni yoki alohida dars 
    va tarbiyaviy tadbirlarni loyihalashda ham qiyinchilikka duch kelmaydi. 
    Muayyan o‘quv mashg‘uloti jarayonining loyihasini ishlab chiqish quyidagi 
    bosqichlardan iborat bo‘ladi: 
    1. Ta’lim jarayonini loyihalashning dastlabki bosqichi o‘quv predmetining 
    mundarijasidan joy olgan mavzu yoki faoliyat mazmuniga doir manbalarni o‘rganish, 
    chunonchi, materiallarni yig‘ish va ularning g‘oyasi bilan ularda ilgari surilgan 
    g‘oyalarni umumlashtirish, turkumlashtirish hamda yaxlitlashdan iborat. O‘quv 
    predmetining mavzusi yoki faoliyat mazmuniga doir manbalar mohiyatini o‘rganib 
    chiqish o‘qituvchi uchun o‘quvchilar e’tiboriga taqdim etilayotgan mavzu xususida 
    ularga batafsil, mukammal ma’lumotlarni bera olish, ta’limning umumiy jarayonini 
    tasavvur etish imkonini beradi. 
    2. Bu bosqich o‘quv predmetining mavzusi yuzasidan yagona, umumiy 
    maqsadni aniq belgilash, umumiy maqsad doirasida kichik bo‘limlar bo‘yicha hal 
    etiluvchi xususiy maqsadlarni ham belgilash, ta’lim maqsadiga erishish yo‘lda ijobiy 
    hal etib borilishi lozim bo‘lgasn vazifalarni ishlab chiqishga yo‘naltiriladi. Ta’lim 
    maqsadi va vazifalarining aniq, puxta belgilab olinishi o‘qituvchi, shuningdek, 
    "Science and Education" Scientific Journal / ISSN 2181-0842
    November 2021 / Volume 2 Issue 11
    www.openscience.uz
    926


    o‘quvchilar faoliyatini muayan yo‘nalishga solish, ta’lim maqsadiga erishishda 
    vaqtdan unumli foydalanish, ta’lim jarayonida yuzaga kelishi mumkin bo‘lgan 
    didaktik va tarbiyaviy muammolarning oldini olish, mavjud sart-sharoitlardan oqilona 
    foydalanishga zamin hozirlaydi. Bosqich natijasi o‘quv predmetining mavzusi 
    bo‘yicha yagona, umumiy hamda xususiy maqsadlar, shuningdek, vazifalarni qayd 
    etish bilan tavsiflanadi. 
    3. Mazkur bosqich ta’lim maqsadi va vazifalariga tayanilgan holda, o‘quv 
    jarayonining mazmunini ishlab chiqishdan iboratdir. Ta’lim jarayoni o‘quv materiali 
    mazmunini yoritishga xizmat qiluvchi muayan mavzu bo‘yicha nazariy va amaliy 
    bilimlar majmuini ifoda etish imkonini beradi. Ta’lim mazmunida, shuningdek, 
    o‘quvchilar tomonidan o‘zlashtirilishi lozim bo‘lgan tushuncha, ko‘nikma hamda 
    malakalarning hajmi ham o‘z ifodasini topa olishi lozim. Zero, ta’lim mazmunining 
    g‘oyaviy jihatdan mukammalligi o‘quvchilar tomonidan muayan bilim, ko‘nikma va 
    malakalarning o‘zlashtirilish darajasi bilan belgilanadi. Bu bosqich samarasi 
    o‘quvchilar tomonidan ma’lum tushunchalarning o‘zlashtirilishi, ko‘nikma va 
    malakalarning shakllanishini ta’minlovchi shartlarning ishlab chiqilganligida 
    namoyon bo‘ladi. 
    4. Ta’lim jarayonini loyihalashning eng muhim bosqishi sanalgan bu bosqichda 
    mashg‘ulotning shakli, metodi va vositalarini tanlash kabi harakatlar amalga 
    oshiriladi. Mazkur bosqichning muhimligi shundaki, aynan mashg‘ulot shakli, metod 
    va vositalari ta’lim jarayonining muvaffaqiyatli ta’minlanishiga olib keladi. Ular 
    yordami bilangina o‘quv predmetining mavzusi borasidagi nazariy bilimlar 
    o‘quvchilarga uzatiladi, o‘quvchilar tomonidan esa ushbu bilimlar qabul qilinadi. 
    Muayyan mashg‘ulot uchun eng maqbul deb topilgan shakl, metod va vositalarning 
    belgilanishi ta’lim jarayonining qariyb 90 foizlik muvaffaqiyatini kafolatlaydi. Yangi, 
    zamonaviy pedagogik texnologiyalarning asosiy mohiyati aynan mana shu bosqichda 
    ochib beriladi. O‘quvchilarni ijodiy izlanish, faollik, erkin fikr yuritishga 
    yo‘naltiruvchi 
    ta’lim 
    shakli, 
    metod 
    va 
    vositalarining 
    to‘g‘ri 
    tanlanishi 
    mashg‘ulotlarning qiziqarli, bahs-munozaralarga boy bo‘lishi, ijodiy tortishuvlarning 
    yuzaga kelishiga turtki beradi. Mana shu holatdagina o‘quvchilar tashabbusni o‘z 
    qo‘llariga oladilar, o‘qituvchining zimmasida esa ularning faoliyatini ma’lum 
    yo‘nalishga solib yuborish, umumiy faoliyatni nazorat qila olish, murakkab 
    vaziyatlarda yo‘l-yo‘riq ko‘rsatish, maslahatlar berish hamda ular faoliyatini baholash 
    kabi vazifalar qoladi. 
    5. Navbatdagi bosqichda o‘quvchilar tomonidan bilim, ko‘nikma va 
    malakalarning o‘zlashtirilishi uchun yetarli deb belgilangan vaqt hajmi, ya’ni, 
    muayyan mavzu yuzasidan ma’lum tushuncha, ko‘nikma va malakalarning 
    o‘quvchilar tomonidan qancha vaqt oralig‘ida o‘zlashtirilishi mumkinligi aniqlanadi. 
    "Science and Education" Scientific Journal / ISSN 2181-0842
    November 2021 / Volume 2 Issue 11
    www.openscience.uz
    927


    6. Mazkur bosqichda mashqlar tizimi ishlab chiqiladi. Bosqich natijasi sifatida 
    ishlab chiqilgan mashqlar tizimining samaradorligiga alohida ahamiyat berish talabi 
    mazkur bosqichning asosiy sharti hisoblanadi. 
    7. Ta’lim jarayonini loyihalashtirishning bu bosqichida o‘quvchilarning umumiy 
    faoliyatlarini nazorat qilish va test tizimini ishlab chiqish kabi vazifalar amalga 
    oshiriladi. Nazariy va amaliy jihatdan to‘g‘ri bo‘lgan test tizimining ishlab chiqilishi 
    o‘quvchilarning mavzu yuzasidan muayyan tushunchalarni o‘zlashtirish, shuningdek, 
    amaliy ko‘nikma va malakalarni shakllantira olganlik darajalarini aniq va xolis 
    aniqlay olish imkonini beradi. Test tizimini ishlab chiqishda testlarning izchil, uzviy 
    hamda bir-biri bilan uyg‘un bo‘lishlariga ahamiyat berish maqsadga muvofiqdir. 
    8. Ta’lim jarayonini loyihalashning so‘nggi bosqichi yaratilgan loyihaning 
    ta’lim jarayoniga tatbiq etilishi, ta’lim jarayonining yakuniy darajasini o‘rganish 
    bilan nihoyalanadi. Mazkur bosqichda ta’lim jarayonining umumiy ahvoli, erishilgan 
    yutuq hamda yo‘l qo‘yilgan kamchiliklar, ularning yuzaga kelish sabablari tahlil 
    etiladi, navbatdagi mashg‘ulotlar jarayonida sodir bo‘lgan kamchiliklarning oldini 
    olishga qaratilgan chora-tadbirlar belgilanadi. Bildirilgan fikrlardan anglanadeki, har 
    bir bosqichda amalga oshirilayotgan vazifalar o‘rtasida muayyan izchillik mavjud 
    bo‘lib, u ta’lim jarayonini samarali tashkil etish imkonini beradi. 

    Download 250.52 Kb.
      1   2   3




    Download 250.52 Kb.
    Pdf ko'rish

    Bosh sahifa
    Aloqalar

        Bosh sahifa



    Boshlang‘ich sinf matematika darslarida interfaol metodlardan foydalanish va ularning samaradorligi

    Download 250.52 Kb.
    Pdf ko'rish