Buxoro davlat universiteti




Download 0.96 Mb.
bet26/29
Sana01.07.2021
Hajmi0.96 Mb.
#15314
1   ...   21   22   23   24   25   26   27   28   29
2.3.6—jadval. Atmosfera hodisalari va ularning shartli belgilari

Atmosfera

Hodisalari

Shartli

belgisi

Hodisalar tasviri va ularning ta’rifi

Kuzatilish sharoiti

Yomg’ir

Jala

Shivalab yog’adigan yomg’ir

Qor

Laylak qor

Bulduruq

Qor zarrasi

Muzli yomg’ir

Do’l

Shudring

Qirov


Yaxmalak

Tuman


Tumanli havo

Momaqaldiroq

Sarob

To’zonli bo’ron



Qor bo’roni




Tomchi shaklida tushadigan yog’in. Har xil kattalikda bo’lib bir tekis yog’adi

To’satdan boshlanadi va qisqa muddatda tugaydi

Ko’z bilan ilg’ash qiyin bo’lib, tomchi diametri 0,5 mm dan kichik bo’ladi.

Har xil shakldagi muz kristallari ko’rinishida bo’ladi. Intensivligi deyarli bir xil.

Asosan erta bahorda yirik qor parchalari shaklida tushadi.

Diametri 2-5 mm li qor donalari ko’rinishida tushadigan yog’in.

Diametri 1 mm dan kichik hira zarralar ko’rinishidan tushuvchi yog’in.

Diametri 1 -3 mm yomg’ir tomchilarining muzlashidan hosil bo’ladigan muz kristali.


Kattaligi va shakli bir hil bo’lak muz parchalari ko’rinishida yog’adigan yog’in. Do’lning markazida yadro bo’lib, uning atrofi muz kristallaridan iborat bo’ladi. Do’l no’hotdek va undan katta bo’lishi mumkin.

Suv tomchilari ko’rinishidabo’lib yer va narsalar sirtida havo temperaturasi shudring nuqtasidan pasayganda havodagi suv bug’larining quyuqlashishi natijasda hosil bo’ladi.

Havo temperaturasi 00 dan past bo’lganda er yuzidagi narsalarga tomchi shaklida tushib, muzlashdan hosil bo’ladigan oq kristalli yog’in.

Yer yuzida va narsalar ustiga o’ta sovigan yomg’ir tomchilarining sovuq kunda tushib hosil bo’ladigan silliq yoki bo’rtma muz qavatidir.

Ko’z ilg’amas darajadagi suv tomchilarining to’plami. Tumanda ko’rinish uzoqligi 1 km dan kam bo’ladi.

Juda ham siyrak tuman. 1 km va undan uzoqdagi narsalar ko’rinadi.

Momaqaldiroq bilan bo’ladigan yashin shaklidagi elektr zaryadi.


Haqiqatda mavjud bo’lgan narsalarning havodagi tasviri.

Kuchli shamol tufayli havoga ko’plab chang, to’zon, qum va quruq tuproq lar ko’tarilishi.


Shamol tufayli qorni uchirib ketilishi.

Asosan qatlamli, yomg’irli qatlamli bulutlardan tushadi.
Ko’pincha to’p-to’p yomg’irli bulutlardan tushib, momaqaldiroq bilan kuzatiladi.

Qatlamli bulutlardan yoki tumanlardan tushadi.


Asosan qatlami, yomg’irli qatlamli, bulutdan tushadi.
To’p-to’p yomg’irli bulutlardan tushadi.
Havo temperaturasi 00 atrofida bo’lgan bahor va kuz faslida tushadi.

Oz miqdorda qatlamli bulutdan tushadi.

Yomg’ir va qorin keltirib chiqaruvchi sharoitda tushadi.

Muz parchalari, ya’ni do’l yilning bahor va yoziga to’g’ri kelib, to’p-to’p yomg’irli bulutlardan tushadi. Jala va momaqaldiroq bilan birga kuzatiladi.


Kuzda kechqurun va kechasi temperatura 00 dan yuqori bo’lganda o’t va daraxt bargiga tushadi.

Kech kuzda temperatura 00 dan past bo’lganda yer yuzasi va narsalar ustiga tushadi.

Yer yuzining va narsalarning shimolga qaragan tomonida 00 dan 30 gacha kuzatiladi.

Suv bug’larining kondensatsiyalanishidan hosil bo’ladi.


Tuman hosil bo’ladigan sharoitda hosil bo’ladi.


Yashin bilan momaqaldiroq birgalikda kuzatiladi.

Havo qatlamlarining zichligi keskin farq qiladigan sharoitda kuzatiladi.

Yoz kunlarida kuzatiladi.

Qish faslida kuchli shamol esganda kuzatiladi.


juda sust yomg’ir 0° belgisi bilan, juda kuchli yomg’ir esa O2 deb ifodalanadi. Agar atmosfera hodisalari maktab maydonchasidan tashqarida bo’lsa, shartli belgi katta qavs ichida ko’rsatiladi. Masalan, meteorologik maydonchadan tashqarida yoqqan do’l shunday belgilanadi. Atmosfera hodisalari bo’lib o’tgan vaqt qayd qilinadi va jurnalga yozib qo’yiladi. Har kungi kuzatish natijalarini hisoblab chiqib, umumiy jurnalga yozilgandan so’ng, o’qituvchi rahbarligida kundalik ob-havoga xulosa chiqariladi. Bu hulosalar jadval tarzida maktab binosining hammaga ko’rinadigan yeriga osib qo’yiladi. Bu ish o’quvchilar tomonidan amalga oshiriladi. Jadvaldagi ma’lumotlardan har qaysi sinf o’quvchilari va har xil mutahassislikdagi o’qituvchilar foydalana oladilar.

Maktab meteorologik maydonchasida o’quvchilar tomonidan muntazam kuzatishlar natijasida olingan sutkalik, haftalik, dekadalik va oylik o’rtacha ma’lumotlarni radio, televidenie va respublika gazetalarida beriladigan «ob-havo ma’lumoti» bilan taqqoslab borish mumkin. Bunda albatta ma’lum darajada farq bo’ladi, chunki matbuotda e’lon qilingan ma’lumotlar katta territoriya uchun beriladi. O’quvchi yashab turgan joy esa o’ziga xos mikroiqlimga ega bo’ladi. Chunki, bu kichik territoriya o’zining relefiga, suv havzalariga yaqin yoki uzoqligi, yer yuzasining o’rmon, cho’l, o’tloq, suv va boshqalar bilan qoplanganligiga qarab umumiy territoriyadan farq qiladi. Ayni vaqtda kichik territo­riya bilan umumiy territoriya ob-havosi o’rtsida keskin farq bo’lmaydi. Bu farqni o’qituvchilar o’quvchilarga umumiy qonuniyat asosida tushuntirib berishlari lozim.O’quvchi yashab turgan joyning ob-havosini kuzatishdan olingan ma’lumotlar asosida shu territoriyaning o’rtacha oylik, yillik ob-havosi yakunlanib, har qaysi fasllar ob-havosiga alohida-alohida ta’rif berila­di. Bu keltirilgan ma’lumotlar maktab atrofida joylashgan kolhoz va sovhozlarda qishloq ho’jalik ekinlarini rivojlanib borishini kuzatishda, ya’ni agrometeorologik kuzatishlarda qo’llaniladi.



Download 0.96 Mb.
1   ...   21   22   23   24   25   26   27   28   29




Download 0.96 Mb.

Bosh sahifa
Aloqalar

    Bosh sahifa



Buxoro davlat universiteti

Download 0.96 Mb.