Ratsional sonlar to’plami va uning xossalari




Download 87.32 Kb.
bet9/24
Sana22.07.2021
Hajmi87.32 Kb.
#15508
1   ...   5   6   7   8   9   10   11   12   ...   24
1.2. Ratsional sonlar to’plami va uning xossalari

1. Ratsional sonlar. Ushbu qisqarmaydigan kasr ko’rinishida tasvirlangan har bir son ratsional son deyiladi. Barcha ratsional sonlar to’plami Q harfi bilan belgilaymiz.

Yuqorida p va n sonlar 1 dan boshqa umumiy bo’luvchilari yo’qligini (p,n)=1 belgi bilan ifodalaymiz. Shunday qilib,



Ratsional sonlarning yuqorida keltirilgan ta’rifi quyidagi ta’rifga ekvivalent: cheksiz davriy o’nli kasr ko’rinishida tasvirlanadigan har qanday son ratsional son deyiladi. Ravshanki,

Shuni takidlash lozimki, to’plamdagi bir xil elementlar uning bitta elementi sifatida olinganidek Q to’plamda ham bir-biriga teng bo’lgan ratsional bitta element deb qaraladi. Ratsional sonlar to’plami Q ham butun sonlar to’plami kabi tartiblangan. Ratsional sonlar to’plamidagi eng kichik element ham, eng katta element ham mavjud emas. Ratsional sonlar to’plamida qo’shish, ayirish, ko’paytirishdan tashqari bo’lish (nol bo’lmagan songa) amali ham kiritiladi va bu amallarga nisbatan quydagi xossalar o’rinlidir.

( bu xossalarda t,s va r lar ixtiyoriy ratsional sonlar.)

10. Kommutativlik: r+t=t+r, rt=tr

20.Assotsiativlik: (r+t)+s=r+(t+s), (r·t)·s=r·(s·t)

30. Distributivlik: (r+t)·s=r·s+t·s

40. Nol sonining xususiyati: r+0=r, r·0=0

50. Bir sonining xususiyati: r·1=r

60. Qarama-qarshi elementning mavjudligi: uchun shunday soni mavjudki, r+(-r)=0 bo’ladi.

70. Teskari elementning mavjudligi: soni uchun shunday son mavjudki r·r-1=1 bo’ladi.

80. sonlar uchun r>t bo’lganda r+s>t+s bo’ladi.

90. sonlar uchun r>t bo’lganda r·s>t·s bo’ladi.

100. Ixtiyoriy ikki musbat r va t ratsional sonlar uchun shunday natural son n mavjudki n·r>t bo’ladi. Bu xossa odatda Arximed aksiomasi ham deb yuritiladi.





Download 87.32 Kb.
1   ...   5   6   7   8   9   10   11   12   ...   24




Download 87.32 Kb.

Bosh sahifa
Aloqalar

    Bosh sahifa



Ratsional sonlar to’plami va uning xossalari

Download 87.32 Kb.