Mavzu: aro‘ va rao‘ mikrosxemalari reja: Kirish Diskretlashtirish




Download 110.74 Kb.
bet1/2
Sana05.11.2022
Hajmi110.74 Kb.
#29101
  1   2
Bog'liq
Mavzu
4-Laboratoriya, Mavzu Tarmoqlararo ekran texnologiyalari Reja, MTA 1-amaliy ish topshiriqlari, netniki, parviz 1-mustaqil ish

Mavzu: ARO‘ va RAO‘ mikrosxemalari
REJA:
Kirish
1.Diskretlashtirish
2.Analogli signallarni raqamli signallarga aylantiruvchi qurilmalar
3.Raqamli signalni analog signalga aylantirgichlar
Kirish
O’zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2009 yil 20 martdagi “O„zbekiston Respublikasi Prezidenti I.A. Karimovning “Jahon moliyaviy iqtisodiy inqirozi, O’zbekiston sharoitida uni bartaraf etishning yo’llari va choralari ” kitobidagi materiallar, qoidalar va xulosalarni o„rganish yuzasidan chora-tadbirlar kompleksi to„g„risida”gi 125-F-sonli Farmoyishi hamda OO„MTV Vazirlikning 2009 yil 28 martdagi “Oliy va o„rta maxsus, kasb-hunar ta‟limmuassasalarida O„zbekiston Respublikasi Prezidenti I.A.Karimovning “Jahonmoliyaviy-iqtisodiy inqirozi, O„zbekiston sharoitida uni bartaraf etishning yo„llari va choralari” kitobini o„rganishni tashkil etish to„g„risida”gi 90-sonli buyrug„ining ijrosini ta‟minlash yuzasidan aniq vazifalar belgilangan. Mazkur jarayonga baho berish, uning yuzaga kelish sabablari va yanada avj olishi bilan bog„liq javoblarni topish, bu yo„nalishdagi xalqaro ekspert va mutaxassislar fikr-mulohazalarini tahliliy o„rganish, xususan, O„zbekiston sharoitida uni bartaraf etishning yo„llari va choralarini ishlab chiqish yuzasidan javoblarga ega bo„lish kabi vazifalar oliy ta‟lim muassasalari aspirant va ilmiy tadqiqotchilari, professor-o„qituvchilari hamda uzluksiz malaka oshirish kurslari tinglovchilariga o„quv mashg„ulotlarini tashkil etishning zarurligini keltirib chiqardi. Respublikamizda amalga oshirilayotgan ma‟naviy va ijtimoiy-iqtisodiy islohotlarning zamonaviy bosqichi o„quvchi shaxsi shakllanishida erkinlikni ta‟minlashning yangi qirralari ochib berilayotganligi bilan tavsiflanadi.
1.Analogli signallarni UA(t) (t-o„tuvchi vaqt) raqamli signallarga UD(k) (k butun son) aylantirishning turi usullari bor. SHulardan eng ko„p tarqalgani signalni vaqt bo„yicha diskretlashtirish va sathi bo„yicha kvantlashdan iborat.
Diskretlashtirish- UA(t) signalni qisqa muddatli ketma-ket keladigan impulslarga UA(k) almashtirish demakdir. Bunday diskretlashtirilgan amplitudaviyimpulsli modulyator yordamida bajariladi. Uning bitta kirishiga diskretlanuvchi analogli signal berilsa, boshqasiga qisqa muddatli ketma-ket impulslar beriladi.Analogli signallarni ketma-ket keluvchi impulslar orqali tasvirlashda interval qancha kichik olinsa, aniqlik shuncha yuqori bo„ladi. Biroq bunda raqamli signallar soni ortib ketadi. SHu sabali eng qulay echimni tanlab olish zarur bo„ladi. bu echim V.A.Kotelnikov teoremasi orqali beriladi.
Diskretlash davrida signalning sanoq qiymtlari turlicha bo„ladi. Signal sathiga muvofiq ravishda kvantlash usuli bilan signalning sanoq qiymatlarini raqamli signallarga aylantirish mumkin.mKirish kuchlanishi o„zgaradigan Umax dan Umin gacha bo„lgan oraliq 2 n intervalga bo„linadi. Intervalning kengligikvantlash qadami deyiladi. Har bir intervaldagi n xonali kod belgilanadi. Odatdam bu kod ikkilik tizimsida yozilgan interval nomeriga teng. Signal kvantlanganda va aksincha raqamli signal qaytadan analogli signalga aylantirilganda ma‟lum bir signalni diskretlash va kvantlash analogli signalni raqamli signalga aylantiruvchilar-ASRSA orqali amalga oshiriladi. Aksincha, raqamli signaldan analogli signalni tiklash raqamli signalni analogli signaga aylantiruvchilar (RSASA) yordamida bajariladi. Analogli signallarni raqamli signallarga aylantiruvchi qurilmalar ikki qismdan–amplitudaviy-impulsli modulyator va kvantlovchi qismlardan iborat. Signallarni kvantlash quyidagi usullarda amalga oshirilishi mumkin. Birinchi usulda kvantlanuvchi kuchlanish 2n-1 ta komparator yordamida tayanch kuchlanishlari bilan solishtiriladi Tayanch kuchlanishlari rezistorli taqsimlagichlardan olinadi. Agar kvantlanuvchi kuchlanish n-tayanch kuchlanishidan kichik bo„lsa, n-komparatorning chiqishida mantiqiy “0” signali, agar katta bo„lsa, “1” signali hosil bo„ladi. Signal komparatordan chiqib shifratorga beriladi va unda n – xonali parallel kodga aylanadi. SHu sababli bu usul parallel sxema deb ataladi. Bu qurilmalarda bitta sanoqni o„zgartirish vaqti 20-100 ns atrofida bo„ladi. 2.Raqamli signalni analog signalga aylantirgichlar, ko„pincha boshqariluvchi rezistorli kuchlanish taqsimlagichlar orqali amalga oshiriladi (7.44-rasm). Bunda raqamli signal UD ning kodi Xn.....X2 , X1ga qarab turli xil rezistorlar ulanadi. Raqamli signalni kodi o„zgarishi bilan taqsimlagichning o„tkazish koeffitsienti ham o„zgaradi. O„tkazish koeffitsienti o„zgarganligi tufayli, bu taqsimlagichning kirishiga doimiy kuchlanish berilsada, chiqish kuchlanishi notekis o„zgaradi. Kuchlanish taqsimlagichlarini ulash va uzish elektron kalitlar orqali amalga oshiriladi. Kuchlanish taqsimlagichi vazifasini qarshiliklar matritsasi o„taydi. Bunday matritsani ko„rinishi, a da keltirilgan. Ikkilik tizimdagisignallarni boshqaruvchi kalit sxemasi ko„rsatilgan. Raqamli signalni analog signaliga aylantirishning aniqlik darajasi rezistorlarni tayyorlanish aniqligiga va ularning ish rejimida parametrlarining barqarorligiga bog’liq.
Xulosa
O’zbekiston mustaqillikka erishgan kundan boshlab rivojlangan davlatlar darajasiga etish uchun Respublika hukumati tomonidan qator qonunlar qabul qilinib, ishlab chiqarish, iqtisod, ta‟lim va boshqa ko„plab sohalarda ijobiy islohotlar amalga oshirila boshlandi. Jumladan, jahon standartlariga javob bera oladigan kadrlar tayyorlash maqsadida «Ta‟lim to„g„risida»gi qonun va «Kadrlar tayyorlash milliy dasturi» qabul qilindi (1997yil 29 avgust). Kadrlar tayyorlash milliy modeli ishlab chiqildi. Kadrlar tayyorlash milliy modelining asosiy tarkibiy qismlaridan biri uzluksiz ta‟lim tizimi va turlaridir. Uzluksiz ta‟lim turlaridan biri Oliy ta‟limdir. Oliy ta‟lim o„rta maxsus, kasb-hunar ta‟limi negiziga asoslanishini hamda ikki (bakalavriat va magistratura) bosqichiga egaligini bilamiz. Oliy ta‟limning birinchi bosqichida ta‟lim dasturlari Umumiy o„rta va o„rta maxsus, kasb-hunar ta‟limi bilan uzluksizlik va uzviylilik ta‟minlanishini inobatga olgan holda ishlab chiqildi.
Umumiy o„rta ta‟limning va kasb-hunar ta‟limining fizikadan DTSga nazar solsangiz, yuqoridagi bo„lim doirasida har hil laboratoriya ishini bajarish ko’zda tutilganligni ko„rishimiz mumkin. SHu o„rinda umumiy o„rta ta‟limda o’rganilishi belgilangan laboratoriya ishini o„quvchining yosh xususiyatini va
qiziquvchanligini e‟tiborga olgan holda “YArim o„tkazgichli asboblar bilan tanishish” deb o„zgartirilsa, maqsadga muvofiq bo„lar edi. Bundan tashqari kasbhunar ta‟limida belgilangan laboratoriya ishi doirasida mashqlar sonini orttirish, har bir mashq doirasida miqdoriy bog„lanishlarning ossillograf yordamida aniqlashni ishni bajarish tartibiga qo„shish kerak. Ushbu mulohazalarni amalga oshirish fan o„qituvchisidan katta ijodiy tashabbuskorlikni va amaliy tayyorgarlikni talab qiladi.
2004-2009 yillarga belgilangan davlat umummilliy dasturi doirasida amalga oshirilayotgan ta‟mirlash va qayta ta‟mirlash ishlari, mustahkam moddiy texnik baza bilan yuqorida keltirilganlarni amalga oshirish bizningcha hech qanday qiyinchilik tug„dirmaydi.Har ikkala bosqichda turli muhitlarda elektr toki elementlarini o„qitishda laboratoriya ishlarining o„rni beqiyos ekanligini unutmagan holda, uning faqat fizik bilim manbai, fizik qonuniyatlarni bilish omili va mezoni sifatida mantiqiy hamda matematik amallar o„tkazish uchun tayanch bo„g„in yoki olingan bilim va xulosalarning to„g„riligini isbotlovchi natija sifatidagina emas, shu bilan birga nazariyaning amaliyot bilan bog„liqligini isbot qiluvchi sifatida ham yaqqol ko’rinadi.
Turli muhitlarda elektr toki bo„limini o„qitishning ta‟limning har ikkala bosqichda uzviyligini to„g„ri o„zlashtirish, bo„limni o„qitishni aniq maqsadga yo„naltirib, o’quvchi va talabalarning fizikaga qiziqishini, fikrlash faolligini, olingan bilim va ko’nikmalarni ijodiy qo„llashni ta‟minlashi sababli, ularda tabiat va fizik hodisalarning o„zaro bog„liqligi to„g„risidagi tasavvurlarni shakllantirish asosida yaxlit va sistemali bilim berish imkonini yaratadi. Binobarin, bo„limni o„qitishda material ketma-ketligiga va hajmining to„g„ri belgilanishi, o„rganishning samarali usullarini tanlash va bilim berishni qulaylashtirishni ta‟min etadi. YUqorida keltirilgan mulohazalarimiz “Muhitlarda elektr toki” bo„limini o„qitish samaradorligini oshirish uchun havola etilgan g„oyalar bo’lib, ular o’quvchi va talabalarda fizikaga bo„lgan qiziqishlarini kuchaytiradi, o’zlashtirish jarayonini qulaylashtiradi, inson va tabiat hodisalari o’rtasidagi bog„liqlikni kuzatib berishga imkon yaratadi, o’qitish samaradorligini orttiradi. Turli muhitlarda elektr toki bo„limini o„qitishda ko„rgazmali qurolardan foydalanib darsni olib borish o„quvchilarning fanga nisbatan qiziqishini yanada orttiradi.Ayniqsa ko„plab hayotiy misollar keltirish, fan va hayotning bog’liqligini misollarda ko„rsatish, prezidentimiz tomonidan yaratib berilgan imkoniyatlardan oqilona foydalanish va jamiyatimiz ravnaqiga katta hissa qo„shadigan kadrlarni tayyorlashimiz zarur.

Download 110.74 Kb.
  1   2




Download 110.74 Kb.

Bosh sahifa
Aloqalar

    Bosh sahifa



Mavzu: aro‘ va rao‘ mikrosxemalari reja: Kirish Diskretlashtirish

Download 110.74 Kb.