• ANKER BOLTI
  • BARABAN
  • BOLTLI BIRIKMA
  • GABARIT
  • GIL’ZA
  • GORELKA
  • ZULFIN
  • KORPUS
  • MEXANIZM
  • TRUBALAR
  • SAPFA
  • I- BOB . JI H OZLARNI O`RNATISH VA SOZLASH ISHLARINI TASHKI L QILISH VA TEXNOLOGIYASI
  • I-bob BO’YICHA REZYUME ……………………………………….. 93 I-bob BO’YICHA AMALIY MASHG’ULOTLAR …………………
  • II-bob. JIHOZLARNI TA`MIRLASH ISHLARINI TASHKIL QILISH VA TEXNOLOGIYASI …………………………………….
  • II-bob BO’YICHA REZYUME ……………………………………… 173 II-bob BO’YICHA AMALIY MASHG’ULOTLAR ………………
  • III-bob. ISLAB CHIQARISH SEX ICHIDAGI QURILMALAR VA QUVURLARNI O’RNATISH, SOZLASH VA TAMIRLASH
  • III-bob BO’YICHA REZYUME …………………………………….. 243 III-bob BO’YICHA AMALIY MASHG’ULOTLAR ……………….
  • IV-bob. OZIQ-OVQAT SANOATI TEXNOLOGIK JIHOZLARINI O`RNATISH, SOZLASH VA TAMIRLASH TEXNOLOGIYASI …………………………………………………..
  • IV-bob BO’YICHA REZYUME ……………………………………… 357 IV-bob BO’YICHA AMALIY MASHG’ULOTLAR ……………….
  • TAVSIYA QILINADIGAN ADABIYOTLAR RO`YXATI ……….. 369 TEXNIK ATAMALARNING IZOHLI LUG’ATI ………………..
  • MUNDARIJA ………………………………………………………….
  • AVTOKLAV – qizdirib va atmosfera bosimidan yuqori bosim ostida turli jarayonlar o`tkaziladigan qurilma




    Download 1.84 Mb.
    bet16/16
    Sana24.03.2017
    Hajmi1.84 Mb.
    1   ...   8   9   10   11   12   13   14   15   16

    AVTOKLAV – qizdirib va atmosfera bosimidan yuqori bosim ostida turli jarayonlar o`tkaziladigan qurilma.


    AGREGAT (lat. aggrego– ulayman) – 1) mashinaning to`la o`zaro almashinadigan va texnologik jarayonda ma`lum vazifani bajaradigan yiriklashgan (unifikatsiyalangan) elementi (masalan, elektrdvigatel, nasos). 2) birgalikda ishlaydigan bir qancha mashinalarning mexanik birikmasi.

    AJRATGICH (s`yomnik) – mashina va agregatlarni qismlariga ajratish va yig’ish, ayrim detallarni ajratish va o`rnatishni tezlashtiradigan hamda osonlashtiradigan moslama.

    ANKER BOLTI – poydevorga jihozni anker plitasi yordamida mahkamlaydigan bolt.

    ARMATURA (lat. armatura – qurollanish, jihozlash) – asosiy jihozlarga kirmaydigan, lekin ularning normal ishlashi uchun zarur bo`lgan yordamchi, odatda, standart qurilma va detallar. Armaturaning quvurlarda ishlatiladigan (ventillar, zulfinlar va b.), elektrotexnik (shchitlar, patronlar, elektr mashinalarning ba`zi detallari, izolyatorlar mahkamlanadigan moslamalar va b.), temir-beton konstruktsiyalar armaturasi va b. xillari bor.

    ASBEST (yunon. asbestos – o`chmaydigan, susaymaydigan) – egiluvchi va yupqa (qalinligi) 0,5 mkm gacha) tolalarga ajralish xususiyatiga ega bo`lgan tolasimon minerallar nomi. Asbestning issiqlik o`tkazuvchanligi juda past – 0,25 – 0,4 Vt/ (m2 K); te = 1550 0C rizotli asbest, asosan, asbest kartoni, fil’trlar, issiqlik izolyatsiya materiallari (to`qima, tormoz lentasi, tiqma, qistirma va b.) ishlab chiqarish uchun xizmat qiladi

    BARABAN - mashina, mexanizm va apparatlarning silindr (ba`zan, konus) simon detali.

    BLOK (ingl. block) - yuk ko`tarish mashinalarining gardishida zanjir, arqon tross yoki arqonlar uchun novi bo`lgan g’ildirak shaklidagi oddiy mexanizm. Mashina va mexanizmlarda kuch ta`siri yo`nalishini o`zgartirish qo`zg’almas blok, kuchdan yoki yo`ldan yuritish uchun qo`zg’aluvchan blok qo`llaniladi.

    BOLT (nem. bolt) – mahkamlash detali. Odatda, olti qirrali yoki kvadrat kallakli tsilindrik sterjendan iborat bo`ladi; tanasining rez`bali qismiga gayka buraladi. Maxsus poydevor uchun mo`ljallangan ankerli boltlar ham ishlatiladi.

    BOLTLI BIRIKMA – mashina detallariningn bir yoki bir necha bolt va gaykali birikmasi.

    BUNKER (ingl. bunker) – sochiluvchan va bo`lakli materiallar (don, un va boshqalar) saqlanadigan idish. Materiallar o`z oqimi bilan bo`shptilishi uchun bunkerning pastki qismi qiya devorli (masalan, tshntarilgan kesik piramida yokt konussimon shakilli qilib yasaladi.

    VAL - bo`ylama o`qi bo`yicha burovchi moment uzatuvchi mashina detali; o`zi bg’n birga aylanayotgan boshqa detallarni tutib turadi, ular vositasida burovchi momentni qabul qiladi va uzatadi. Vazifasiga qarab, tishli g’ildirik, shkiv yulduzchalar o`rnatilgan uzatish vallariga; uzatish detallaridan tashqari mashinaning ish organali (turbina g’ildiragi, krivoship) o`rnatilgan o`zak vallarga bo`linadi.

    VENTIL (nem. ventilklapan), trubalarda – trubalarning ma`lum qismlarini qo`shibg’ajratib turadigan, shuningdek trubada harakatlanuvchi suyuqlik, gaz yoki bug’ berish miqdorini rostlaydigan berkitishg’ochish moslamasi.

    VENTILYATOR (Ventilo – elpiyman) – xonalarni shamollatish, aeroaralashmalarni trubalardan uzatishda havo yoki boshqa gazlarni haydash uchun ortiqcha bosim hosil qiladigan qurilma.

    VKLADISH - sirpanma podshipnikning almashinuvchi detali; unga aylanuvchi valning tsapfasi tiraladi. Odatda, vkladish bimetalldan yasaladi: yupqa anifriktsion qatlam po`lat yoki cho`yanga, muhim hollarda bronza asosiga eritib yopishtiriladi. Vkladish yaxlit yoki vtulkali (mas.,shatuning porshen’ kallagida), ikki va undan ortiq qismga qirqilgan bo`lishi mumkin.

    VTULKA - mashinalarning o`q yo`nalishidagi (bo`ylama) teshikli tsilindrik yoki konus shaklli detali; unga tutashadigan detal’ kiradi. Sirpanish podshipniklarida ishlatiladigan, mahkamlash (terbanish podshipniklari halqlari, val, o`qlarining tsilindrik qismlarida) va boshqa xillari bor.

    GABARIT (fran. gabarit) – predmet, inshoot va qurilmalarning tashqi chegaraviy qiyofasi. Binolar inshootlar, qurilmalar va jihozlarning gabarit o`lchamlari bo`ladi.

    GAYKA - rezbali birikma yoki vintil uzatmaning rez’bali teshigi bo`lgan detali. Bolt yoki shpil’kaga buralgan mahkamlash gaykasi boltili birikmani tashkil etadi, shakliga qarab gaykalar olti qirrali, dumaloq, tojli, quloqli (barashkali) va b.bo`ladi. Kuch vinti yoki yurish vinti bg’n juft hosil qiladigan gayka uzel konstruktsiyasiga mos shakli va o`lchamlarda yasaladi. Ba`zi hollarda ikki qismdan iborat ajralma gaykalar ishlatiladi.

    GAYKA KALITI – gayka va vintlarni burab kirgizish yoki chiqarish uchun ishlatiladigan dastaki asbob. Oddiy bir va ikki tomonli, yumaloq gaykalar uchun mo`ljallangan, jag’i keriladigan,torets, parasimon, chegaraviy (taranglash kuchini cheklaydigan shaqildoq), dinamometrik va b.xillari bor. Ko`plab ishlab chiqarish sharoitida gayka buragich qo`llaniladi.

    GIL’ZA (nem. hulse) – porshenli dvigatellarda blokkarterida, kompressorlarda o`rnatilib, almashtiriladigan tsilindrik quyilma; gil’za ichida porshen’ harakatlanadi.

    GIRA - (tiski) – detallarga ishlov berish yoki yig’ish jarayonida detallar qisib qo`yiladigan moslama.G.ikki jag’li (qo`zg’almas va qo`zg’aluvchan) asosdan iborat, ular orasiga detal’ mahkamlanadi. Vint yoki ekstsentrik dastani qo`lda aylantirib, pnevmatik yoki gidravlik usulda G.jag’lari yaqinlashtiriladi va detallar qisiladi.

    GORELKA – gazsimon, suyuq yoki changsimon yoqilg’ilarning havo yoki kislorod bilan aralashmasini hosil qiladigan va uni yoqish joyiga uzatadigan qurilma.

    DVIGATEL – biror turdagi energiyani mexanik ishga aylantiruvchi mashina.

    DEVOR – bino devori – asosiy to`suvchi konstruktsiya; ko`taruvchi (nagruzka qabul qilish) vazifasini ham bajaradi. Ichki va tashqi: ko`taruvchi va ko`tarmaydigan (nagruzka tushmaydigan) xillarga bo`linadi. Ko`taruvchi va o`z og’irligini ko`taruvchi D.nagruzkani bevosita poydevoriga uzatadi; ko`tarmaydigan D.binoning boshqa konstruktsiyalariga ko`ra d. yig’ma (yirik panelli yoki yirik blokli), yaxlit (ko`pincha, beton D.) va qo`lda terilgan xillarga bo`linadi.

    DETAL - (fran. detail, aynan, mufassallik) – yig’ish operatsiyalarisiz bir jinsli materialdan tayyorlangan buyum. SHuningdek, himoya yoki bezak qoplamali yoxud bir bo`lak materialdan kavsharlab, elimlab, payvandlab tayyorlangan va boshqa buyumlar ham detal’ deyiladi.

    DETALLARNI BIRIKTIRISH – detallardan mexanizmlar, agregatlar, asboblar va b.yasash uchun ularni birg’biriga mahkamlash. Detallarning qo`zg’aluvchan va qo`zg’almas birikmalar bo`ladi. Qo`g’aluvchan birikmalar kinematik juftlarni hosil qiladi (mas., podshipnikdagi val, gaykadagi vant va ., b)Qo`zg’almas birikmalar ajraladigan (vintli, boltli birikmalar va b) va ajralmaydigan (presslab, payvandlab, parchinlab hosil qilingan birikmalar) xillarga bo`linadi.

    DEFORMATSIYA (lat. deformation – o`zgarish) jism zarralarining nisbiy holati o`zgarishiga olib keluvchi tashqi kuchlar – isitish, sovutish., namlik va boshqa omillar ta`sirida jism (yoki jism qismlari)ning shakli yoki o`lchamlar o`zgarishi. Qattiq jismlar elastik deqormatsiya (deformatsiyani vujudga keltirgan ta`sir bartaraf qilingandan keyin yo`qoladigan), plastik deformatsiya (yuklama olingandan keyin ham qoladigan) xillar bor. CHo`zilish, siqilish, siljish, buralish, egilish – deformatsiyaning eng oddiy turlari.

    DISBALANS (fran. disbalanse, lat dis buzish ma`nosini anglatuvchi old qo`shimcha va fran. aynan – tarozi), debalans mashinalarning aylanuvchi detallari o`qiga nisbatan muvozanatda bo`lmasligi. D.balasirlashda aniqlanadi va yo`qotiladi.

    DREL (nem. drillbohrer) – metallar, yog’och va b.materiallarda teshik ochish uchun foydalaniladigan dastaki mashina.

    DOMKRAT (goll. dommekracht) – yuklarni bir oz balandga (odatda, 2 m gacha) ko`taradigan statsionar, olib yuriladigan yoki ko`chma mexanizm. Reykali, vintli, pnevmatik, gidravlik xillari bor.

    DOZATOR - suyuq va sochiluvchan moddalarning zarur massa yoki hajmlarini avtomatik tarzda o`lchaydigan (dozalaydigan) qurilma. Tarozili va hajmiy, davriy yoki uzluksiz ishlaydigan, dastki hamda avtomatik boshqariladigan, bir va ko`p komponentli xillari bor.

    JILVIR QOG’OZ - donador abraziv materialli elastik qog’oz yoki mato polotno; metall detallarni tozalash; silqalash, yaltiratish, yog’och va b.sirtlarga jilo berish uchun ishlatiladi.

    JILOLASH (nem. polieren, lat. polio – silliqlayman) – materiallar sirtiga oynaday silliq qilib ishlov berish (pardozlash).Metallar fetra yoki movutdan yasalgan, tez aylanuvchi yumshoq charxlar yoki sirtiga sayqallovchi pasta surkalgan, tez harakatlanuvchi lentalar b-n J.stanoklarida, shunindek abraziv suyuqlik bg’n ishlanadigan ustanovkalarda jilolanadi. Ba`zi hollarda elektroliz yordamida elektrolitik J.usuli qo`llaniladi. Yog’och materiallarning silliqlangan sirti rangsiz smola (politura) va yaltiratuvchi kg’ta yoki spirtda suyultirilgan vena ohangini surkab jilolanadi. Tosh (silliqlangandan keyin) sirtiga mayin kukun (mas.,qalay oksidi) sepib, namlangan charx bg’n ishqalab jilolanadi.

    ZENKER (nem. senker) – metall, plastmassa va b.detallarda tsilindrik teshiklar zenkerlaydigan ko`p tig’li kesish asbobi. Tekis ochiq teshiklarga ishlov beradigan yassi zenker, pog’onali teshikiga ishlov beradigan zenker., yaxlit (monolit) va yig’ma (almashtirilgadigan kesuvchi qismlar va korpusdan iborat), quyruqli va quyma zenkerlar bor.

    ZICHLAGICH – suyuqlik bug’ yoki gaznig detallar orasidagi tirqishdan sizib chiqishining oldini oluvchi yoki kamaytiruvchi, shuningdek detallar ichiga ifloslik, nam, chang va loy kirishidan saqlovchi rezinag’metall moslama. Qo`zg’aluvchi va qo`zg’amas detallar orasidagi germetiklikni ta`minlaydi. Qo`zg’aluvchan kontaktli (sal’nik, manjet va boshqa), qo`zg’almas kontaktli (turli qistirmalar, shnur, plastina va boshqa), kontaktsiz (masalan, labirintli – bir necha detal’ orasiga qo`yiladigan) zichlagichlar bor.

    ZOLOTNIK - Bug’ mashinalari va turbinalari, pnevmatik mexanizmlari, pnevmatik mexanizmlar, gidroavtomatik sistemalari va boshqada issiqlik yoki mexanik protsesslarni boshqarish sistemasining qo`zg’aluvchan elementi; 3.sirpanadigan sirtidagi teshiklarga nisbatan siljib, ish suyuqlikgi yoki gazi oqimini kerakli kanalga yo`naltiradi.

    ZUBILO – Metallarni yo`nish, kesib tushirish, novlar hosil qilish va boshqa uchun mo`ljallangan pona shaklidagi metall kesish asbobi. Qizdirilgan zagotovkalarga ishlov berishda temirchilik, sovuq zagatovkalarga ishlov berishda esa slesarlik zubilosi ishlatiladi harakatlantiriladigan mexanik zubilo.ham bor.

    ZULFIN (zadvijka) – bug’, suv magistrallari va boshqalarni berkitadigan qurilma.

    IZOLYATSIYA (frants. isolation – ajralish, uzulish), elektrotexnikada – elektrotexnika qurilmalari qismlari orasida zarali elektr kontakt hosil bo`lishining oldini olish yoki truba va boshqa issiqlik yoki sovuqlik tashuvchi moslamalarni himoyalash usuli.

    KANAT – po`lat simlar, o`simlik tolalari, sintetik yoki mineral tolalardan qilingan iplar va kalava iplardan tayyorlanadigan egiluvchan buyum. Pishitilgan yoki eshilgan, eshilmagan, o`rilgan xillari bor.

    KLAPAN (nem. Klappe – qopqon, to`siq) – mashinalar va truboprovodlarda gaz, bug’ yoki suyuqlik sarfini boshqaradigan detal’ yoxud qurilma. Klapan truborovodlar, texnologik apparatlar, issiqlik energetikasi ustanovkalari va boshqalarni germetik berkitish armaturasi sifatida ham qo`llaniladi.

    KORPUS (lat. corpus – tana, yaxlit narsa) – mashina detali; odatda, mashinaning barcha asosiy mexanizmlarini ko`taradigan asosi, negizi hisoblanadi.

    KRONSHTEYN (nem. Kragstein) mashina yoki inshoot qimlari (trasnmissiya podshipniklari, elektr dvigatellari va boshqalar) ni vertikal devor yoki kolonnaga mahkamlash uchun xizmat qiladigan konsolli tayanch detal’ yoki konstruktsiya.

    MEXANIZM – bir yoki bir necha qattiq jism (zveno) harakatini boshqa qattiq jismlarning talab etiladigan harakatiga aylantirib beruvchi jismlar sistemasi.

    MONTAJ (fran. montage – ko`tarish, o`rnatish,yig’ish) – inshootlar, konstruktsiyalar, texnologik jihozlar, agregatlar, mashinalar, asboblar va ularning uzellarini tayyor detallardan yig’ish va o`rnatish.

    1. Qurilish konstruktsiyalari montaji – bino va inshootlarni zavodlarda tayyorlangan yoig’ma kostruktiv element va detallardan tiklashdagi asosiy protsess; qurilishg’montaj kranlari va montaj moslamalari vositasida bajariladi. Montaj quyidagi ketmag’ketlikda bajariladi: Montaj qilinayotgan elementlarni Montaj vositalarining ish organlari bg’n biriktirish, o`rnatish joyiga ko`tarish va siljitish moslash, orientirlash va siljitish, moslash, orientirlash va elementlarni loyihadagi vaziyatga keltirib qo`yish. YAxlitlab yig’ishlar (blokli montaj) qo`llanilganda montaj samaradorligi ancha oshadi. Turarjoy binolarini hajmiy bloklardan yig’ish istiqbollidir.

    2. Texnologik jihozlar montaji – yangi sanoat korxonalarini qurish va ishlab turganlarini rekonstruktsiya qilishda bajariladigan montaj ishlarida texnologik jihoz loyihada ko`rsatilgandek vaziyatda o`rnatiladi, u nazorat, avtomatika vositalari, shuningdek xom ashyo, suv, bug’, siqilgan havo, elektr energiya va boshqa bilan ta`minlanadi. Kommunikatsiya ulanadi va i.ch chiqindilarini chiqarib tashlash ishlari bajariladi; texnologik jihozlar ishlatsa bo`ladigan darajaga keltiriladi

    MUFTA (nem. Muffe) – val, tortqi, truba, kanat, kabel’ va boshqa biriktiriladigan qurilma. Biriktirish muftasi vazifasiga ko`ra birikma mustahkamligi, germetiklikni ta`minlaydi, zanglash va boshqalardan saqlaydi (masalan,kabel’ muftasi ba`zi fitinglar); mashina va mexanizmlar yuritmalari muftasi bir valdan ikkinchisiga yoki valdan unda erkin o`tirgan detalga (masalan, shkiv, tishli g’ildiraklarga) aylanma harakat yoki aylanish momentini uzatadigan xillari bor.

    PODSHIPNIK - val yoki aylanuvchi o`q tayanchining bir qismi; valdan radial, o`q va radialg’o`q yo`nalishida tushadigan nagruzkalarni qabul qilib, uning erkin aylanishida tushadigan nagruzkalarni qabul qilib, uning erkin aylanishi ta`minlaydi. Podshipnik g’mashina, mexanizi, pribor va b.qurilmalarning eng ko`p ishlatiladigan detali. Ishlash printsipiga ko`ra sirpanish va dumalash podshipniklar bo`ladi. Sirpanish podshipnikida esa aylanuvchi detalning sirti bilan tayanch sirti orasida sharlar yoki roliklar joylashadi. Sirpanish podshipnikining tayanch sirti tsilindr, konus, sharsimon bo`lib, quruq, suyuq yoki aralash ishqalanish sharoitda ishlashi mumkin. eng oddiy sirpanadigan podshipniki mashina korpusida ochilgan teshikdan iborat. Bu teshikka boshqa (antifriktsion) materialdan tayyorlangan vkladishlar o`rnatiladi. Dumalash podshipniklari, odatda, tashqi va ichki xalqalar, dumalanuvchi jismlar (shar yoki roliklar) va separator jismlarni turuvchi detal’) dan iborat.

    ROTOR (lat. rotor – aylanma) – 1) ish mashinalarning, odatda, stator ichiga joylashgan aylanuvchi qismi. Barcha rotorli mashinalarda, jumladan elektr dvigatellari, trubinalar, ventilyatorlar, ba`zi nasoslar, ichki yonuv dvtgatellari, trubinalar, ventilyatorlar, ba`zi nasoslar, ichki yonuv dvigatellari, kompressorlar va boshqa mashinalarda rotor ish organi hisoblanadi.

    SALNIK - Mashinalarning qo`zg’aluvchi va qo`zg’almas detallari (mas., shtok va tsilindr) orasidagi tirqishni germetik berkitib turadigan mashina detali. YUmshoq tiqinli (asbest, kigiz, rezina va boshqadan tayyorlangan) va metall tiqinli, shuningdek asbest tolasi va grafitdan qilingan qayishoq ham ishlatiladi.

    STANINA – mashina asosiy korpus qismi; mexanizmlar va mashina qismlarining o`zaro joylashishini va kinematik bog’lanishini ta`minlaydi. Mashina ishlaganda bu mexanizmlar va qimlar orasidagi ta`sir etuvchi zo`riqishlarni qabul qiladi.

    STROP (goll. strop – sirtmoq) – yuklarni yuk ko`tarish mashinalariga osish yoki boshqaga xizmat qiladigan moslamalar – qilmoq, skoba, tros yoki zanjir bo`lgan. Yukni qamrash yoki bo`shatish uchun mo`ljallangan avtomatik moslama avtostrop deyiladi.

    TIRQISH (zazor) –mashinasozlikda mashina b.konstruktsiyalar tutash detallarining sirtlari orasidagi masofa, tirqish; qamrovchi detalning ichki o`lchami bg’n qamraluvchi detalning tashqi o`lcham orasidagi farq sifatida aniqlanadi.

    TRAVERSAtik tayanchga tayanadigan ko`ndalang balka. Turli konstruktsiyalar va mashinalar (asosan, stanina qismi hisoblanadi. Stanoklarning qo`zg’aluvchan traversasi poperechina deb ataladi. Masalan, gidravlik pressda, bo`ylamag’randalash stanogida. EUL yoki simli aloqada tayanchlar yuqori qismidagi ko`ndalang brus ham (traversaga izolyatorli shtirlar mahkamlanadi), shuningdek machtadagi ko`ndalang taxtacha ham traversa deb ataladi.

    TRUBALAR – ichi kavak, asosan halqasimon kesimli va nisbatan ancha uzun mahsulotlar. Asosan, quvurlar va qurilish inshootlari tayyorlashda foydalaniladi.

    SHABER (nem. Schaber – qirmoq) – 1) bir tomoni o`tkirlangan to`g’ri burchak yoki uchyoqli po`lat brusok ko`rinishidagi dastaki slesarlik asbobi. Mashinalarni sozlash, yig’ish va remont qilishda bir-biriga to`g’ri keladi.

    SHAYBA (nem. Schebe) – gayka yoki bolt kallagi ostiga qo`yiladigan tekis halqasimon detal’. SHayba burab mahkamlashda detal’ sirtini kirilishdan saqlaydi va tayanch sirtini kengaytiradi. Gaykalar o`zg’o`zidan buralmasligi uchun qirqma prunjinasimon (avvalgi Grover shaybasi), kretikli, uchlari bukilgan yulduzchasimon va boshqa shaybalar ishlatiladi.

    SHPONKA (polyakcha szponka, nem. spon – pona) - 1) shponkali birikma detali; shkiv tishli g’ildirak va boshqalarning gupchagidagi pazlarga va val tanasiga qo`yiladi. Shponkaning prizmatik, ponasimon, segment xillari bor.

    QISTIRMA (prokladka) – dvigatel, apparat, asboblarning, bosim ostida ishlovchi ajraladigan qismlarini jisplash, berkitish uchun ishlatiladigan detal’. Qistirma, odatda, zichlanadigan detallar materialiga nisbatan ancha yumshoq bo`ladi. YUqori bosim va xarorat sharoitlarida mis, alyuminiy yoki yumshoq po`latdan, past haroratlarda esa karton, rezina, asbest va boshqadan tayorlangan qistirma ishlatiladi.

    SAPFA (nem. Zapfen) o`q yoki valning podshipnikka tiralib turadigan qismi. Valning uchidagi tsapfani ship, o`rta qismidagisi bo`yin deyiladi.


    MUNDARIJA




    KIRISH ………………………………………………………………….

    1

    I-BOB. JIHOZLARNI O`RNATISH VA SOZLASH ISHLARINI TASHKIL QILISH VA TEXNOLOGIYASI ………………………

    4


    § 1.1. Texnologik jihozlarni o`rnatish ishlarini tashkil etish ……………

    4

    § 2. JIHOZLARNI O`RNATISH VA TAMIRLASH ISHLARINING MODDIY-TEXNIKA BAZASI …………… …………………………..

    13


        1. Asosiy ko`tarish-transportlash mashina va mexanizmlari ……….

    13

        1. Jihozlarni o`rnatish va ta’mirlash uchun moslamalar, materiallar va asboblar……………………………………………………………….

    18


    §1.3. JIHOZLAR UCHUN TAYANCHLAR. POYDEVOR VA MAYDONCHALARNI HISOBLASH …………………………………

    47


    § 1.4. O`RNATISH ISHLARIGA TAYYORGARLIK ………………

    55

    § 1.5. O`RNATISH ISHLARINI BAJARISH TEXNOLOGIYASI ……

    61

    1.5.1. O`rnatish ishlarini bajarish ketma-ketligi ………………………

    61

    1.5.2. Takelaj ishlari …………………………………………………….

    63

    1.5.3. O`lchov-belgilash ishlari …………………………………………

    69

    1.5.4. Jihozni tayanchlarga o`rnatish, holatini rostlash va qotirish ……..

    71

    1.5.5. Jihozni yakka sinovdan o`tkazish ………………………………

    75

    §1.6. TEXNOLOGIK JIHOZLARNI SOZLASH VA ISHGA TUSHIRISH ……………………………………………………………

    79


    §1.7. KENG TARQALGAN DETAL VA MASHINA QISMLARINI YIG’ISH VA O`RNATISH ……………………………………………

    85


    I-bob BO’YICHA REZYUME ………………………………………..

    93

    I-bob BO’YICHA AMALIY MASHG’ULOTLAR …………………

    95

    AMALIY MASHG’ULOT № 1 Fundamentlarni (poydevorlarni) hisoblash va loyihalash………………………………………………….

    95


    AMALIY MASHG’ULOT № 2 Jihozni polda o’rnatish xususiyatlari …

    96

    AMALIY MASHG’ULOT № 3 Takelaj ishlarini bajarishda jihozni harakatlantirish uchun kerakli kuchni hisoblash va tortish mashinasini tanlash …………………………………………………………………

    98


    I-bob BO’YICHA TEST SAVOLLARI TO`PLAMI …………………

    102

    I-bob TEST JAVOBLARI ………………………………………………

    106

    II-bob. JIHOZLARNI TA`MIRLASH ISHLARINI TASHKIL QILISH VA TEXNOLOGIYASI …………………………………….

    107


    §2.1. JIHOZLARNING TEXNIK HOLATINI BAHOLASH BO’YICHA TUSHUNCHALAR ……………………………………….

    107


    2.1.1. Jihoz ishonchliligi va chidamliligi ……………………………….

    107

    2.1.2. Jihozlarning ishchi organ va detallarining yeyilishi ……………

    110

    2.1.3. Jihozlarning nosozlik va buzilishlarining foydalanish-texnik sabablari …………………………………………………………………

    112


    §2. 2. TA`MIRLASH ISHLARINI TASHKIL ETISH …………………

    115

    2.2.1. Jihozni rejali-ogohlantirish ta`mirlash sistemasi. Ta`mir turlari …

    115

    2.2. 2. Ta`mir ishlarini tashkil etish va boshqarish ……………………..

    119

    2.2.3. Korxona bosh mexanigi vazifalari ……………………………….

    124

    § 2.3. TA`MIR ISHLARIGA TAYYORGARLIK VA UNI OLIB BORISH ………………………………………………………………

    126


        1. Ta`mir ishlariga tashkiliy-texnik va material-texnik tayyorgarlik

    126

        1. Asosiy ta`mirlash jarayonlari …………………………………….

    128

    2.3.3. Ta`mirlash-texnik hujjat qog`ozlari ………………………………

    134

    §2.4. DETALLARNI QAYTA TIKLASH (TA`MIRLASH). DETALLARNI MUSTAHKAMLASH VA KORROZIYAGA CHIDAMLI QILISH ……………………………………………………

    139


    2.4.1. Detallarni qayta tiklash (ta`mirlash) ……………………………

    139

    2.4.2. Detallarni mustahkamlash va korroziyaga chidamli qilish ………

    147

    § 2.4. JIHOZ QISM VA DETALLARINI MOYLASH TEXNOLOGIYASI……………………………………………………...

    152


    2.4.1. Moylash materiallari turlari va ularning fizik xossalari ………….

    152

    2.4.2. Moylash materiallarini tanlash. Jihozlarni moylash usullari ……..

    154

    §2.6. KENG ISHLATILADIGAN DETAL VA YIG’MA BIRLIKLARNI TA`MIRLASH (QAYTA TIKLASH) TEXNOLOGIYASI …………………………………………………….

    159


    2.6.1. Ajraladigan, ajralmaydigan va podshipnikli birikmalarni ta`mirlash ……………………………………………………………….

    159


        1. Val va o`qlarni ta`mirlash ………………………………………..

    162

        1. Stanina, rama va muftalarni ta`mirlash ………………………….

    163

    2.6.3 Uzatmalarni ta`mirlash ……………………………………………

    166

    II-bob BO’YICHA REZYUME ………………………………………

    173

    II-bob BO’YICHA AMALIY MASHG’ULOTLAR ………………

    175

    AMALIY MASHG’ULOT № 1 Jihoz detallarining yeyilish darajasini aniqlash ………………………………………………………………….

    175


    AMALIY MASHG’ULOT № 2 Jihozni tamirlash davriyligini aniqlash va ta`mirlash reja-grafigini tuzish……………………………………….

    177


    AMALIY MASHG’ULOT № 3 Markazdan qochma nasosning detallari nuqsonini aniqlash va nuqsonlash qaydnomasi (vedomostini) tuzish…..

    179


    II-bob BO’YICHA TEST SAVOLLARI TO`PLAMI ………………….

    182

    II-bob TEST JAVOBLARI ……………………………………………..

    187

    III-bob. ISLAB CHIQARISH SEX ICHIDAGI QURILMALAR VA QUVURLARNI O’RNATISH, SOZLASH VA TAMIRLASH

    188


    § 3.1. SEX ICHIDAGI TRANSPORTLOVCHI QURILMALARNI O’RNATISH, SOZLASH VA TAMIRLASH …………………………

    188


    3.1.1.Noriyalarni (cho`michli tasmali elevatorlarni) o`rnatish, sozlash va ta’mirlash …………………………………………………..

    188

    3.1.2.Vintli konveyerlar (shneklar) ni o’natish, sozlash va ta’mirlash ….

    195

    3.1.3. Tasmali transportyorlarni o`rnatish, sozlash va ta’mirlash ………

    199

    3.1.4.Ko`tarma-transport mashinalar ekspluatatsiyasi ………………….

    202

    §3.2. UMUMIY AHAMIYATGA EGA BO`LGAN JIHOZLARNI O`RNATISH, SOZLASH VA TA`MIRLASH …………………………

    204


    3.2.1. Nasoslarni o’rnatsh, ta’mirlash va sozlash ……………………….

    204

    3.2.2. Havo kompressorlarni o`rnatish, sozlash va ta’mirlash ……

    212

    3.2.3.Ventilyatorlarni o`rnatish, sozlash va ta’mirlash ……………

    215

    3.2.4. Reduktor va tezlik variatorlarini o`rnatish ……………………….

    220

    3.2.5. Elektrodvigatellarni o`rnatish ……………………………………..

    221

    3.2.6. Nazorat- o`lchov asboblarini montaj qilish ……………………….

    222

    § 3.3. QUVURLARNI O`RNATISH, SINOVDAN O’TKAZISH VA TA’MIRLASH …………………………………………………………..

    225


    3.3.1. Texnologik va umumiy ahamiyatga ega bo’lgan quvurlarni o’rnatish ………………………………………………………………….

    225


        1. Rangli metal va shishadan yasalgan quvurlarni o’rnatish

    233

        1. Quvurlarni sinovdan o`tkazish ……………………………………

    236

        1. Quvurlarni ta`mirlash …………………………………………….

    239

    III-bob BO’YICHA REZYUME ……………………………………..

    243

    III-bob BO’YICHA AMALIY MASHG’ULOTLAR ……………….

    244

    AMALIY MASHG’ULOT № 1 Markazdan qochma nasoslarni o’rnatish, ta`mirlash va sozlash ………………………………………….

    244


    AMALIY MASHG’ULOT № 2 Markazdan qochma ventilyatorlarni ta`mirlash va sozlash …………………………………………………..

    245


    III-bob BO’YICHA TEST SAVOLLARI TO`PLAMI ………………….

    247

    III-bob TEST JAVOBLARI ……………………………………………

    254

    IV-bob. OZIQ-OVQAT SANOATI TEXNOLOGIK JIHOZLARINI O`RNATISH, SOZLASH VA TAMIRLASH TEXNOLOGIYASI …………………………………………………..

    255


    §4.1. TEXNOLOGIK JIHOZLARNI O’RNATISH XUSUSIYATLARI

    255

    4.1.1. O’rrnatish usuli bilan ajratiladigan texnologik jihozlar guruhlari

    255

    4.1.2. Katta vazn va hajmga ega bo’lgan jihozlarni o’rnatish xususiyatlari ……………………………………………………………

    256


    4.1.3. Jihozlarni po’lat prokatdan tayyorlangan karkasda montaj qilish xususiyatlari ……………………………………………………………..

    257


        1. Bir texnologik chiziqda joylashgan jihozlarni o’rnatish xususiyatlari ……………………………………………………………

    261


    §4.2. MAYDALOVCHI, BO`LUVCHI VA AJRATISH JIHOZLARINI O`RNATISH, TA`MIRLASH VA SOZLASH …………………………

    264


    4.2.1. Maydalovchi jihozlar ……………………………………………

    264

    4.2.2. Bo`luvchi jihozlar ……………………………………………….

    268

    4.2.3. Ajratish jihozlarni ……………………………………………….

    271

    §4.3. ARALASHTIRISH, SHAKL BERISH VA PRESSLASH JIHOZLARNI O`RNATISH, TA`MIRLASH VA SOZLASH. …………

    279


    4.3.1. Aralashtitirish jihozlari ……………………………………………

    279

    4.3.2. Shakl berish jihozlari …………………………………………….

    290

    4.3.3. Presslash jihozlari ………………………………………………..

    297

    § 4.4. XOM–ASHYO VA SHISHA IDISH YUVUVCHI JIHOZLARNI O`RNATISH VA TA`MIRLASH ……………………………………….

    303


    §4.5. PISHIRISH, BUG`LATISH VA ISSIQLIK ALMASHINUV JIHOZLARINI O`RNATISH VA TA’MIRLASH ……………………..

    308


    §4.6. QURITGICH VA PECHLARNI O`RNATISH VA TA’MIRLASH

    330

    §4.7. OZIQ-OVQAT SANOATI JIHOZLARININ MODERNIZATSIYALASH (TAKOMILLASHNIRISH) VA TA`MIRLASH ISHLARINI JADALLASHTIRISH ……………………

    340


    4.7.1. Takomillashtirish tushunchasi va bosqichlari …………………..

    340

    4.7.2. Texnologik jihozlarni takomillashtirishdan iqtisodiy samaradorlik

    342

    4.7.3. Ta`mirlash ishlarini markazlashtirish va maxsuslashtirish ………

    344

    4.7.4. Ta`mirlash ishlarini mexanizatsiyalash …………………………...

    346

    §4.8. JIHOZLARNI O`RNATISH, SOZLASH VA TA`MIRLASHDA MEHNATNI MUHOFAZA QILISH VA YONG’IN XAVFSIZLIGI

    349


        1. Mehnatni muhofaza qilish umumiy qoidalari ……………………

    349

    4.8.2. Jihozlarni o`rnatish, sozlash va ta`mirlashda texnika xavfsizligi qoidalari ………………………………………………………………….

    350


    4.8.3. Jihozlarni o`rnatish, sozlash va ta`mirlashda yong’in xavfsizligi

    353

    IV-bob BO’YICHA REZYUME ………………………………………

    357

    IV-bob BO’YICHA AMALIY MASHG’ULOTLAR ……………….

    360

    AMALIY MASHG’ULOT № 1 Texnologik jihozlar detallari nuqsonini aniqlash va nuqsonlash qaydnomasini tuzish(protirkalash (ezish) jihozi misolida) ………………………………………………………………..

    360


    AMALIY MASHG’ULOT № 2 Texnologik jihozlarni o’rnatish(protirkalash (ezish) jihozi misolida) ………………………….

    361


    AMALIY MASHG’ULOT № 3 Texnologik jihozlarni ta`mirlash va sozlash(protirkalash (ezish) jihozi misolida) …………………………….

    362


    IV-bob BO’YICHA TEST SAVOLLARI TO`PLAMI ………………….

    364

    IV-bob TEST JAVOBLARI ……………………………………………

    368

    TAVSIYA QILINADIGAN ADABIYOTLAR RO`YXATI ………..

    369

    TEXNIK ATAMALARNING IZOHLI LUG’ATI ………………..

    372

    MUNDARIJA ………………………………………………………….

    382




    Download 1.84 Mb.
    1   ...   8   9   10   11   12   13   14   15   16




    Download 1.84 Mb.

    Bosh sahifa
    Aloqalar

        Bosh sahifa



    AVTOKLAV – qizdirib va atmosfera bosimidan yuqori bosim ostida turli jarayonlar o`tkaziladigan qurilma

    Download 1.84 Mb.