«O’zbekiston temir yO’llari» datk Тoshkent temir yo’l muhandislar instituti




Download 184.53 Kb.
bet2/2
Sana24.03.2017
Hajmi184.53 Kb.
1   2
metall va temirbeton ko’priklar, ko’prik yo’llar, kontakt tarmoq tayanchlari, svetoforlar, gidrokolonkalar va boshqalar elektr yemirilishidan muxofazalanishi kerak.
Metallar (yun. metalleuo - qaziyman, yerdan qazib olaman) - oddiy sharoitda yuqori elektr oʻtkazuvchanligi, issiq oʻtkazuvchanligi, elektr oʻtkazuvchanligi, elektr magnit toʻlqinlarini yaxshi qaytarishi, plastikligi kabi oʻziga xos xususiyatlarga ega boʻlgan oddiy moddalar. M.

Doimiy tokda elektrlashtirilgan liniyalarning tortish podstansiyalari, shuninhdek, elektr harakat tarkibi SMB va aloqa qurilmalarining faoliyatini buzuvchi toklar kontakt tarmog’iga kirib qolishidan muxofazalanishi kerak.

Kontakt simi osma (подвеска) sining rel’s kallagi ustki sathidan balandligi oraliq, yo’l va bekatlarda kamida 5750 mm, kesib o’tish joylarida kamida 6000 mm bo’lishi kerak.

Alohida xolatlarda amaldagi liniyalarda bu masofa harakat tarkibining turishi ko’zda tutilmagan bekat yo’llarida joylashgan sun’iy inshootlar chegarasida, shuningdek, oraliq yo’llarda DATK ning ruxsati bilan o’zgaruvchan tok bilan elektrlashtirilgan liniyalarda 5675 mm gacha va doimiy tokda 5550 mm gacha kamaytirilishi mumkin.

Kontakt simi osmasining balandligi 6800 mm dan oshib ketmasligi kerak.

Sun’iy inshootlar chegarasida kuchlanish ostidagi kontakt tarmog’i qismlari va tok qabul qilgichning tok tashuvchi elementlaridan to harakat tarkibining va inshootlarning yerga ulangan qismlarigacha bo’lgan masofa doimiy tokda elektrlashtirilgan liniyalarda kamida 200 mm va o’zgaruvchan tok bilan elektrlashtirilgan liniyalarda kamida 350 mm bo’lishi kerak.

Alohida xolatlarda amaldagi sun’iy inshootlarda belgilangan masofalarni kamaytirishga yo’l qo’yiladi.

Oraliq, yo’l va bekatlarda chetki yo’l o’qidan to kontakt tarmoq tayanchining ichki chetigacha bo’lgan masofa kamida 3100 mm bo’lishi kerak.

O’yiq (виемка) lardagi tayanchlar kyuvetdan tashqarida joylashishi kerak.

O’ta kuchli qor bosib qoluvchi o’yiqlarda (qoyali o’yiqlardan tashqari) va ulardan chiqishda (100 m uzunlikda) chetki yo’l o’qidan to kontakt tarmoq tayanchlarining ichki chetigacha bo’lgan masofa kamida 5700 mm bo’lishi kerak. Bunday joylarning ro’yhati kompaniya raisi tomonidan aniqlanadi.

Rais (arab. - rahbar, sardor) - 1) Oʻrta Osiyo xonliklarida shariat qonunqoidalari, diniy marosimlar, urfodatlar, roʻza tutish, namoz oʻqish, xayru ehson ishlarining oʻz vaqgida aniq bajarilishini nazorat qiluvchi, otaonalarning bolalarini maktabga yuborishlarini, savdo axlining haridorlar haqiga xiyonat qilmasligi uchun tarozi va toshlarning toʻgʻri boʻlishini tekshirib turuvchi mansabdor. R.

Amaldagi liniyalarda ularni qayta qurishdan avval, shuningdek, o’ta qiyin sharoitlarda yangidan elektrlashtirilayotgan liniyalarda yo’l o’qidan to tayanchlarning ichki chetigacha bo’lgan masofa bekatlarda kamida 2450 mm, oraliq yo’llarda kamida 2750 mm bo’lishiga yo’l qo’yiladi.

Barcha ko’rsatilgan o’lchamlar to’g’ri yo’llar uchun belgilangan.

Egri uchastkalarda bu masofalar kontakt tarmoq tayanchlari uchun belgilangan gabarit kengayish bo’yicha kattalashishi kerak.

Kontakt tarmoq tayanchlari, havo liniyalari va svetoforlar, shuningdek, signal belgilarining o’zaro joylashuvi signal va belgilarning yaxshi ko’rinishini ta’minlashi kerak.

Kontakt tarmoq qismlaridan 5 m dan kam masofada joylashgan kuchlanish ostidagi kontakt tarmoq, elementlari mahkamlanadigan barcha metall inshootlar (ko’priklar, ko’prik yo’llar, tayanchlar), temirbeton tayanchlar, temirbeton va metall bo’lmagan sun’iy qurilmalardagi kontakt tarmoqning mahkamlanish moslamalari, shuningdek, alohida turuvchi metall tuzilmalar (gidrokolonkalar, svetoforlar, ko’prik va ko’prik yo’llar elementlari va boshqalar) yerga ulangan bo’lishi yoki inshoot va tuzilmalarga yuqori kuchlanishning tushib qolishidan muhofazalovchi o’chirish qurilmalari bilan jihozlanishi kerak.

Xavfli kuchlanishlar paydo bo’lishi mumkin bo’lgan o’zgaruvchan tok kontakt tarmog’i hududida joylashgan barcha metall inshootlar yerga ulanishi kerak.

Elektrlashtirilgan yo’llar ustida joylashgan ko’prik yo’llar va piyodalar ko’prigida kuchlanish ostidagi tarmoq qismlaridan to’sib qo’yish uchun muhofaza shitlari va odamlar o’tadigan joyda tutashmalar bo’lishi kerak.

1000 V dan yuqori bo’lgan kuchlanishli kontakt tarmog’i, avtoblokirovka va bo’ylama elektr ta’minlash liniyalari havo oraliqlari (izolyatsiyalovchi tutashma), neytral qo’yilma, seksiya va izolyatorlar, ajratuvchilar yordamida alohida uchastkalar (seksiyalar) ga ajratilishi kerak.

Havo oraliqlari chegaralarida o’rnatilgan kontakt tarmoq tayanchlari va shitlar ajralib turuvchi rangda bo’lishi kerak. Bu shitlar yoki tayanchlar orasida tok qabul qilgichi ko’tarilgan elektr harakat tarkibining to’xtashi man etiladi.

Kontakt tarmo’g’i, avtoblokirovka va bo’ylama elektr ta’minot liniyalarini ta’minlash va qismlarga bo’linish sxemasi kompaniya raisi tomonidan tasdiqlanishi kerak. Sxemalardan nusxalar bekatning texnika-boshqaruv aktlariga qo’shib qo’yiladi.

Elektrdepo va ishga shaylash (экипировка) qurilmalarining, shuningdek, elektr harakat tarkibning ustki qurilmalari ko’rikdan o’tkaziladigan yo’llarning kontakt tarmoq ajratgichlarini tutashtirish lokomotiv depo xodimlari tomonidan bajariladi. Boshqa ajratgichlarni tutashtirish energodispetcher qarori bilangina amalga oshiriladi.

Qo’l bilan boshqariladigan ajratgichlarning uzatma (привод) lari qulflangan bo’lishi kerak.

Avtoblokirovka va bo’ylama elektr ta’minoti liniyalarining ajratgichlari va o’chirgichlari, shuningdek, kontakt tarmog’i ajratgichlarini tutashtirish, elektr ta’minotning to’xtovsizligini va ishlab chiqarishning xavfsizligini ta’minlovchi ajratgichlarning qulflangan uzatmalari kalitlarini saqlash tartibi kompaniya bo’limi boshlig’i tomonidan belgilanadi.

Ajratgichlarni va o’chirish asboblarini tutashtirish energodispetcher qarori bilan maxsus o’qishdan o’tgan xodimlar tomonidan bajariladi.

1000 V dan yuqori bo’lgan havo elektr uzatish liniyalari simlarining pastki nuqtasidan to yer sathigacha maksimal proves o’qida masofa quyidagicha bo’lishi kerak:

oraliq yo’llarda kamida 6,0 m;

qiyin o’tish joylarida kamida 5,0 m;

bekatlarda, aholi punktlarida,

avtomobil yo’llari bilan kesishuvda kamida 7,0 m.

Aholi Aholi - Yer yuzida yoki uning muayyan hududi, qitʼa, mamlakat, tuman, shaharida istiqomat qiluvchi odam (inson) lar majmui. Aholini tadqiq etish bilan maxsus fan - Demografiya shugʻullanadi.aholi oʻrtasida sodir boʻlayotgan jarayonlar biologik, geografik, ijtimoiy-iqtisodiy omillar taʼsirining natijasidir.

Temir yo’llarning kesishuv joylarida 1000 V dan yuqori kuchlanishli elektr uzatish liniyalari havo simlarining pastki nuqtasidan to elektrlashtirilmagan yo’llar rel’s kallaklarining ustki sathigacha bo’lgan masofa kamida 7,5 m bo’lishi kerak. Elektrlashtirilgan liniyalarda kontakt tarmoq simlarigacha bo’lgan bu masofa elektr uskuna qurilmalari qoidalari vat emir yo’l texnik sharoitlariga binoan kesishuv liniyalarida kuchlanish darajasiga ko’ra belgilanishi kerak.
IV bobga xulosa
Elektr jihozlarni ta’mirlashda texnik-iqtisodiy samaradorligini aniqlashda ikki yoki uch variantli taqsimlash sxemalari ma’lum ketma-ket va parallel bloklar bilan tasvirlanadi va sxema tuzilishiga ko’ra bir vaqtda bir zanjirni ishdan chiqish chastotasi hisoblanadi.
II. Iqtisodiy qism

Tortuvchi nimstansiya mexnat ko’rsatgichlarini hisoblash.


1. Tortuvchi nimstansiya ishchilar sonini hisoblash.

Tortuvchi nimstansiyalar, seksiyalanish postlari, parallel ulanish punktlarida xizmat ko’rsatadigan, ta’mirlash va profilaktik sinovlarda ishtirok etadigan elektromontyorlar sonini hisoblash kontakt tarmog’i rayonidagi ishchilar soni kabi hisoblanadi.

Ochiq havoda va isitilmaydigan xonalarda ish bajaradigan elektromontyorlar soniga kiritiladigan o’rtacha tuzatma koeffitsientlar birinchi harorat zo’nasi uchun tuziladi.

Harorat (Temperatura) (lot. temperatura - kerakli aralashma, o'rtacha holat) - moddaning holatini issiq-sovuqligini tavsiflaydigan fizik kattalik.

Tortuvchi nimstansiyalar elektromontyorlar soni 1-jadval shaklida tuziladi.

Brigada 5 kishi. Har bir brigadadagi elektromontyorlar kvalifikatsiya bo’yicha quyidagicha taqsimlanadi:

50 % - 5 razryadli, 50 % - 4 razryadli.

Tortuvchi nimstansiyalar elektromontyorlar sonini hisoblash.

1-jadval


NHisoblash uchun berilganO’lchov birligiSoniO’lchovga normativIshchilar soni1 2 3 4 561110 kv li tortuvchi nimstansiya namunaviy ulanishlar soni

1

2,2



2,22Qo’shimcha ulanishlara)110 kv yog’li o’chirgichli kirish 1kirish 2 0,1 0,14b)Kontakt tarmoqqa ulanadigan liniya 1liniya 4 0,07 0,281 2 3 4 5 63Oraliq µ §a)Yog’li o’chirgichli kirish 1vvod 20,05 0,1b)Yog’li o’chirgich seksion o’chirgich 1liniya 10,05 0,05v)Kuchlanish transformatori va razryadnik1komplekt 20,02 0,04g)Ta’minlovchi liniyalar 1liniya 40,05 0,24Seksiyalanish posti 1post 50,24 1,25220 kv li tortuvchi podstansiya na’munaviy ulanish soniParallel ulanish punkti 1punkt 2 0,1 0,2Umumiy shtatdagi son7Tuzatma koeffitsient k=0,13 hisobga olganda 0,9373Ro’yxatdagi kishilar soni 8

Elektromontyorlardan tashqari hisobga olinadi:

- tortuvchi nimstansiyaning bosglig’i (12 razryad) ЁC 1kishi;

- katta elektromexanik (10 razryad) ЁC 1kishi;

- navbatchi elektromexanik (8 razryad) ЁC smenada 1kishi;

- vaxtyor (2 razryad) ЁC 1kishi;

- farrosh (0 razryad) ЁC 1kishi.

Tortuvchi nimstansiya bo’yicha ishchilar soni ЁC 14 kishi.


2. O’rtacha oylikni va mehnatga xaq to’lash fondini hisoblash.


“O’zbekiston temir yo’llari” Davlat aksionerlik kompaniyasi doirasida temir yo’l transport ishchilarining oylik ish xaqlarini muvofiqlashtirish maqsadida 1999 yil 1 iyundan ish xaqi yagona ta’rif stavkalar va okladlar asosida hisoblanadi, bunda temir yo’lda uzluksiz mehnat stajiga bog’liq bo’lgan ta’rif koeffitsientlarni bajarilayotgan ishni murakkabligi va eng kam oylik xaqi, oylikka qo’shib beriladigan rostlanuvchi qo’shimchalar saqlanib qolgan.

Oylik ta’rif stavkasi quyidagicha hisoblanadi:

- eng kichik oylik ta’rif stavkasi berilgan kvalifikatsion ta’rif koeffitsientga ko’paytiriladi;

- distansiya bo’yicha barcha ishlar uchun mukofot miqdori 20% ni tashkil etadi.

Oylikka qo’shib beriladigan qo’shimchlar quyidagilardan iborat:

a) tunda ishlaganda har bir soat uchun µ § ni tashkil etadi. O’zbekiston mehnat kodeksining 12 stat’yasi bo’yicha tungi vaqt kechqurun soat µ § dan ertalab soat µ § gacha hisoblanadi.

b) har bir bayram kundagi ish xaqiga 100% ta’rif stavka qo’shiladi. Shunda oylik stavkaga µ § qo’shiladi, bunda bir yilda 9 ta bayram kuni.

Tungi ishga va bayram kunlariga beriladigan qo’shimcha xaq faqat sutka bo’yicha ishlaydigan ishchilarga taa’luqlidir.

v) avtotransport haydovchilarga kvalifikatsion klassi uchun 25% qo’shimcha xaq to’lanadi.

O’rtacha oylikni va mehnatga haq to’lash fondini hisoblash.

2-jadval
Ishchilar guruhi va profesiya nomiIshchilar shtati, odamTa’rif razryadiKoeffitsientOylik ta’rif stavka, so’mQo’shimchalar, so’mO’rtacha oylik xaqiIsh xaqini yillik fondi min. so’mBoshliq 1 12 1,2 69482,4 62534,2 132016,6 1584,2Katta elektromexanik

1

10



1,0

55868,8


50281,9

106150,7


1273,81Navbatchi elektromexanik

2

6



0,8

45506,2


40955,6

86461,8


2075,08Qorovul 1 2 0,2 25989,8 23390,8 49380,6 592,57Elektromontyorlar 8 4,5 0,4 41222,7 37100,4 78323,1 7519,02Farrosh 1 0 0 15776,0 14198,4 29974,4 359,69Hammasi 1413404,37
Tortuvchi nimstansiya uchun ish xaqining fondi tashkil etadi ЁC 13404,37 ming so’m.
Ming, minglar - oʻzbek xalqi tarkibiga kirgan qabilalardan biri. Hozirgi Samarqand viloyati, qisman Fargʻona vodiysi hamda Buxoro vohasida, tarqoq holda Surxondaryo viloyatining Boysun, Sherobod, Denov tumanlarida, Xorazmda va Tojikistonning Hisor tumanida yashaganlar.

3. Mehnat unumdorligi.
Mehnat unumdorligining darajasi keltirilgan ob’ektlar (shartli texnik birliklar) ro’yxat bo’yicha xizmat ko’rsatayotgan ishchilar soniga nisbati bilan aniqlanadi. Distansiyaning turli mehnat hajmiga ega bo’lgan produksiyasini keltirish uchun tegishli koeffitsientlar o’rnatilgan. Keltirilgan produksiyani hosil qilish uchun ish hajmini o’tkazish koeffitsientlarga ko’paytiriladi.
Keltirilgan produksiyani hajmini hisoblagandan so’ng ishchilar mehnat unumdorligi quyidagicha hisoblanadi:

µ §,


bunda

µ § - shartli texnik birliklar soni;

µ § - distansiya ishchilarni ro’yhatdagi soni.

Distansiyaning keltirilgan produksiyasini hisoboti.

3-jadval
NO’lchashlar nomiNatural birliklar o’lchov birligiO’lchagichning kattaligiTexnik birliklarning soniKeltirilgan birliklar,µ §1110 kV nimstansiya1 n/st1123,08123,082220 kV nimstansiya1 n/st1162,67162,673Seksiyalash posti1 post511,1955,95Kontakt tarmoqning parallel punkti1 punkt23,446,88Barchasi- -300,38348,58
Shunday qilib nimstansiya bo’yicha mehnat unumdorligi:

µ § bir kishiga.

Tortuvchi nimstansiyalardagi asosiy elektr jihozlarning texnik xizmat korsatish va ta’mirlash texnologiyalarining davrlari

N

NAsosiy elektr jihozlarKo’rikdan o’tkazish davriJoriy ta’mirlash davriVaqt normasi kishi/soatKapital ta’mirlash davriBajaruvchilar11O’chirgichlar



ВМУЭ 27,5кВHar kuni115015 ta o’chirgichdan keyinEl.mex-1, el.mon-422Kuch transformatori ТСН-ТМ-250кВHar kuni12503El.mex-1, el.mon-233YerlatgichOyda 1 marta1503El.mex-1 gr.4 yoki el.mongr.4,gr.344Taqsimlagich komplekti КРУ-10кВHar kuni1753El.mex-1 gr.4, el.mongr.355O’lchash transformatori НТМИ-10кВHar kuni1201El.mex-1 gr.4, el.mon-gr.3

66Razryadlagich-6-10кВHar kuni110-121El.mex-gr.4 yoki el.mongr.4,gr.377Fider ПЭ-1-10 кВ1Har kuni11003El.mex-gr.4 yoki el.mongr.4,gr.388СЦБ-10кВHar kuni1301El.mex-1 gr.4, el.mon-gr.3 yoki 289Operati3v taqsimlgich ОРУ-35(27,5)-110кВHar kuni1200-2503El.mex-1, el.mon-1 4raz, 3raz110Ajratgich-РУ-6-10кВHar kuni1501El.mex-1, el.mon-1 4raz, 3raz

Xulosa
Yuqorida keltirilgan jadvallarda turli elektr uskunalar va jihozlarni ko’rikdan o’tkazish davri, joriy ta’mirlash, vaqt normalari, kapital ta’mirlash davri, hamda bajaruvchilarni kvalifikatsion soni asosida mehnat unumdorligi darajasini aniqlanadi, bunda turli hajmga ega bo’lgan produksiyasini keltirish uchun belgilangan koeffitsientlar yordamida o’rnatiladi.

Ishlab chiqarilayotgan yoki ta’mirlanayotgan elektr uskunani hajmini hisoblangandan so’ng bajarilgan unumdorligini hisoblanadi.

Bu ko’rsatgichlar kelgusida bajarilishi lozim bo’lgan ta’mirlash ishlarini vaqt normalarini belgilashda hamda elektr jihozlarning joriy, kapital ta’mirlash uchun natijada texnologik karta tuziladi.

III. Mehnatni muhofaza qilish qism

Temir yo’l transporti stansiyalarda elektr

jarohatni oldini olish


1. Elektr jarohatni vujudga keltirish omillari
Elektrlashgan temir yo’l transportida elektr energiyani taqsimlash va foydalanish sistemasi mehnatni havfsizligini ta’minlash barcha normalar va qoidalarni bajarganda elektr tokidan shikastlanishni oldini oladi. Lekin shu normalarni buzilishi ishchilarni hayotiga va sog’ligiga ta’sir qiladi.

Elektrlashgan temir yo’l stansiyalarda, ayniqsa sanoat chastotaga ega kuchlanishi 27,5 kv bo’lgan quyidagi har qanday predmetlarga tegish ma’n qilinadi:

- kuchlanish ta’sirida bo’lgan simlarga va kontakt tarmog’i detallariga;

- kuchlanish ta’sirida bo’lgan elektrovozlarning elektr jihozlariga;

- kontakt tarmog’iga osilgan har qanday predmetlarga (simlar, arqon, troslar va hokazo);

- kontakt tarmog;I bo’ylab yotgan uzun metal konstruksiyalarga;

- kontakt tarmog’idan uzilgan yoki uzilmagan simlarga.

Shuni ta’kidlash kerakki har qanday yerlagichdan o’tadigan tokning zichligi kamayadi va chamasi 20m masofalarda nihoyatda kam bo’ladi. Yerlagich atrofidagi radiusi 20m bo’lgan fazo tokning sirqish maydoni deyiladi (1-rasm).

Maydon - ochiq, meʼmoriy jihatdan tartibga keltirilgan, atrofi bino, inshootlar yoki daraxtlar bilan toʻsilgan keng satq. Toʻrtburchakli, temperaturapetsiyasimon. doirasimon, tuxumsimon (oval) va boshqa shakllarda yopiq yoki ochiq holda boʻladi.

1-rasm. Qadam kuchlanishi.
Sirqish maydoni ichida joylashgan yerning nuqtalari orasida kuchlanish vujudga keladi (4.1-rasm). Favqulotda tok yurituvchi qismlarga tegib ketilsa, unda yerga nisbatan potensial ega ekanligi kuzatiladi.

µ §,


bunda

µ §- yerdan o’tuvchi tok, A;

µ §- yerlagich qarshiligi, Om.

Agar odam yerga ulangan metallic qismga qo’l bilan tegib ketsa, unda uning qo’li yerlagich potensiali µ § ga ega bo’ladi, odamning oyog’I esa boshqa potensialga teng bo’ladi. Natijada odam qo’li va oyog’i orasida potensial ayirmasipaydo bo’ladi.

µ §

Bu ayirma tegib ketish kuchlanishi deb ataladi. Agar odam jihozga tegib turib yerlagich ustida tursa, bunda µ § va natijada µ §.



2. O’zgaruvchan toil kontakt tarmog’ini metallik qurilmalarga ta’siri.
Kontakt tarmog’idan o’tadigan sanoat chastotali bir fazali o’zgaruvchan tok uning yonida joylashgan, havo aloqa liniyalariga, quyi kuchlanishli tarmoqlarga, metallic qurilmalarga, yer ustida va yer tagida joylashgan trubalarga elektromagnit ta’sir qiladi. Bu ta’sit kontakt tarmog’i simi atrofida elektr maydon bo’lishi bilan yushuntiriladi. Ularda paydo bo’ladigan kuchlanish tokka va chastotaga bog’liq bo’lmay, tortuvchi tarmoqdagi kuchlanishga, qurilmaga va tarmoqning o’zaro joylashishiga bog’liq. Misol uchun podves balandligi 7m, kontakt tarmog’i va sim orasidagi masofa 5m bo’lsa, simdagi kuchlanish 4000 V gacha yetadi.

50 m uzoqlikda elektr ta’sir amalda nolga teng bo’ladi.

Misol uchun, ulanmagan va yerlanmagan uzunligi 600 m simda 6000 V li kuchlanish paydo bo’lishi mumkin. Agar odam shu simga tegib ketsa kishidan 0,02 A tok o’tishi mumkin, bu kattalik esa havfsiz kattalikdan ancha katta bo’ladi. Shu sababli metallic konstruksiyalarni, simlarni ikki uchidan 1-1,5 m chuqurlikda yerlatgichlar bilan ta’minlash lozim.
3. Elektr uskunalarga xizmat ko’rsatishda elektr havfsizlikni ta’minlash.
Elektr energiyani ishlab chiqaradigan, o’zgartiradigan, taqsimlaydigan va foydalanilgan uskunalar elektr uskunalar deyiladi.

Elektr havfsizlik shartlari bo’yicha elektr uskunalar 1000 V gacha va 1000 V dan yuqori bo’lgan uskunalarga bo’linadi.

Elektr havfsizlik deb elektr tok, elektr yoy, elektromagnit maydon va statik elektrni odamlarni himoyalaydigan tashkiliy va texnik tadbir va vositalarga aytiladi.
4. Himoyani texnik usullari va vositalari.
Elektr havfsizlikni ta’minlash uchun quyidagi texnik usullar va vositalar qo’llanilishi lozim:

- tok o’tuvchi qismlarni izolyatsiyasi;

- chegaralovchi qurilmalar;

- ogohlantiruvchi signalizatsiya;

- blokirovka;

- havfsizlik belgilar;

- havfsiz balandlikda joylashish;

- havfsiz yerlatgichlar, nollash va havfsiz ajratish; (4.2-rasm)

- tarmoqlarni elektr ajratish;

- havfsiz vositalar va saqlagich yordamchi uskunalardan foydalanish.

2-rasm. Izolyatsiyalangan neytralli tarmoqda elektr uskunani yerlatish

5. Kontakt tarmoqda havfsizlik tadbirlari.


Elektrlashgan liniyalarda kontakt tarmoqning simlari, hamda elektr yuruvchi tarkibning elektr jihozlari o’zgaruvchan tokda 27500 V ta;sirida turadi. Shu sababli kontakt tarmog’idagi barcha ishlar temir yo’l transportida ish olib borish temir yo’l ishchilarini shikastsiz ish olib boorish qoidalari bo’yicha olib boriladi. Qoidalar bo’yicha kishilar kontakt tarmog’iga 2 m dan yaqin masofaga yaqinlashishi taqiqlanadi.

Kontakt tarmog’i distansiyasining vakili ish bajariladigan joyga kelib, elektr dispatcher bilan aloqa bog’laydi va undan ishlarni boshlashga ruxsat oladi. Bundan keyin kontakt tarmog’ini yerlatadi va yozma ravishda ishchi brigada boshlig’iga ruhsatnoma beradi.

Brigada (frans. brigade; ital. brigata - jamiyat, otryad) - 1) barcha turdagi qurolli kuchlar, qoʻshin turlari va maxsus qoʻshinlar boʻlinmalarining taktik birlashmasi; turli mamlakatlarda 16-asrning 2-yarmidan, Rogsiyada 18-asr boshidan mavjud.

Kontakt tarmog’ini uzatish, liniyani hamda kontakt tarmog’ini tayanchlaridagi boshqa simlarni sun’iy yerlagichga ulash taqiqlanadi.

Temir yo’llarda va yo’lovchi ko’priklarda hamda оградители (to’siq) bar’erlarda saqlovchi shitlar o’rnatiladi va odamlar o’tadigan yo’llarga maxsus yopqichlar yoziladi. Har bir shitga “Високое напряжение - опасно для жизни” plokatlar osiladi.

Elektrlashgan yo’llardagi harakatlanuvchi tarkibda yerlagichlar o’rnatilmaguncha quyidagilar qat’iyan ma’n qilinadi:

- vagonlarning, konteynerlar, teplovozlar va dizellar tomlariga chiqish;

- sisternalar lyuklarini ochish;

- harakatlanuvchi tarkibda yuklanish operatsiyalarni bajarish;

- neft, suvlar miqdorini o’lchash, dudxonalarni tozalash.

Neft Neft (turkcha neft, fors, neft), qoramoy - suyuq yonuvchi qazilma boylik, organik birikmalarning , asosan, uglevodorodlarning murakkab aralashmasidan iborat modda. Yer yuzasidan, asosan, 1,2-2,0 km chukurlikdagi yer osti gumbazlarining gʻovak yoki seryoriq togʻ jinslari (qum, qumtosh, ohaktoshlar)da joylashgan.

Xulosa
Elektrlashgan temir yo’l istemolchilariga energiya yetishmasligidan bo’lgan iqtisodiy va ijtimoiy zarar, avariyaviy ta’mirlashga ketgan sarf-harajatlar, hamda puxtalikni oshirish bilan bog’liq bo’lgan harajatlar hisobga olinsa elektroenergetik qurilmalar ishonchligini optimal darajasini ushlab turish maqsadga muvofiq bo’ladi. Boshqacha aytganda jihozlarga texnik xizmat ko’rsatish davrini asoslash masalasi kelib chiqadi.

Nimstansiyalardagi asosiy va yordamchi jihozlar va uskunalarni texnik holatini o’zgarish qonunlarini: ishdan chiqish jadalligi µ §, ishdan chiqish oqimi µ §, hamda ishdan chiqishni matematik kutilishi µ §, dispersiyasi µ §, standart og’ish µ § va korregyatsion koeffitsientlarini asosida ilmiy asosda prognoz qilish va shular asosida profilaktik ishlar davrini maqsadli belgilash mumkin.

Tortuvchi nimstansiya jihoz va uskunalariga (katta kuchlanishli kuch tansformatorlar, havo o’chirgichlar, uzatish liniyalar, kontakt tarmog’i va hokazo) joriy ta’mirlash optimal davrini aniqlashda, misol uchun izolyatsiya yemirilishi oqibatida ishdan chiqish oqimini umumiy holda µ § bilan appraksimatsiyalanadi va yillik solishtirma sarf-harajatlar kirgan tenglamadan optimal davr aniqlanadi.

Elektr jihozlarni ta’mirlashda texnik-iqtisodiy samaradorligini aniqlashda ikki yoki uch variantli taqsimlash sxemalari ma’lum ketma-ket va parallel bloklar bilan tasvirlanadi va sxema tuzilishiga ko’ra bir vaqtda bir zanjirni ishdan chiqish chastotasi hisoblanadi.


Foydalanilgan adabiyotlar


1. Ю.Б.Гук. Теория надежности в электроэнергетике. Ленинград, Энергоатомиздат, Лен. Отд. 1990, 204 с.
Adabiyot (arab. - adab so‘zining ko‘pligi) - 1. Fan va amaliyotning biror sohasidagi yutuqlarni umumlashtiruvchi asarlar majmui (texnikaviy A., qishloq xo‘jaligi A.i, siyosiy A. va boshqalar). 2. San’atning bir turi (badiiy A. deb ham ataladi)

2. Ю.Б.Гук. Анализ надежности электроэнергетических установок, Ленинград, Энергоатомиздат, 1988, 221 с.

3. Эксплуатация и ремонт тягових подстанций электрифицсированних железних дорог, Москва, Транспорт, 1975, 312 с.

4. Грудинский П.Г., Мандрыкин С.А., Улицкий М.С. Техническая эксплуатация основного электрооборудования станции подстанций. / Под ред. П.И. Успенова. М.: Энергия, 1974.

5. Китушин В.Г. Надежностъ энергетических систем: Уч. пособие. М.: Висшая школа, 1984.

6. Справочник по проектированию электроэнергетических систем / В.В. Ершевич, А.Н. Зейличер и др. Под. ред. С.С. Рокотяна и И.М. Шапиро. М.: Энергоатомиздат, 1985.

7. Неклепаев Б.Н. Электрическая частъ электростанций: Учебник для вузов. М.: Энергоатомиздат, 1985.

8. Фокин Ю.А. Вероятностно ЁC статистические методы в расчетах систем электроснабжения. М.: Энергоатомиздат, 1985.



9. Теория надежности радиоелектронних систем в примерах и задачах. Под Г.В. Дружинина. М.: Энергия, 1976, 448 с.



Download 184.53 Kb.
1   2




Download 184.53 Kb.

Bosh sahifa
Aloqalar

    Bosh sahifa



«O’zbekiston temir yO’llari» datk Тoshkent temir yo’l muhandislar instituti

Download 184.53 Kb.