«sharq» nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi bosh tahririyati




Download 434.34 Kb.
bet10/73
Sana18.06.2021
Hajmi434.34 Kb.
#15104
1   ...   6   7   8   9   10   11   12   13   ...   73
Versiyalik og‘zaki ijodda variantlilikdan kengroq

tushuncha hisoblanadi. Agar variantlilikda obrazlar tavsifi,

voqealar tizimi, bayon usuli boshqacharoq ko‘rinishga ega

bo‘lsa, versiyada asarlarning nomi ham, voqealarning rivo-

18

ji ham keskin farqlanadi. Jumladan, folklorshunoslikda



≪Alpomish≫ dostonining to‘rtta versiyasi qayd etilgan

bo‘lib, ular: qo‘ng‘irot, o‘g‘iz, qipchoq, oltoy versiyalari

nomi bilan yuritiladi. Bu versiyalar faqat ayrim umumiy

voqealar bayoni bilangina ≪Alpomish≫ dostonini eslatadi,

xolos. Shuningdek, ≪Tohir va Zuhra≫ dostonining qozoq

xalqida ≪Qo‘zi Ko‘rpesh va Bayan Suluv≫ versiyasi mavjud.



Anonimlik. Anonimlik deganda, asar yaratuvchisi

nomining noma’lum ekanligi nazarda tutiladi. Biz og‘zakilik

haqida fikr yuritganimizda, ko‘pchilik yurtdoshlarimiz

og‘zaki ijod namunalarini yaratishlarida o‘z nomlarining

yashirin qolishini ma’qul ko‘rishlarini aytib o‘tdik. Bu yurtdoshlarimiz

o‘z ijodlarini xalq og‘zaki ijodi an’anasida

yaratganliklari uchun ham (an’anaviylikning matnda

namoyon bo‘lishi haqidagi fikrlarga qarang) o‘z ismlarini

baralla aytishga iymangan bo‘lishlari mumkin. Ammo

yozma ijod namunasi muallifining nomi yo‘qolganligi bilan

og‘zaki ijoddagi anonimlikning farqi bor. Bunday vaziyatda

masalani mavjud asarning yaratilishi an’anasiga qarab belgilash

mumkin. Agar asar og‘zaki ijod an’anasi bilan

yaratilgan bo‘lsa, anonimlik oddiy holat hisoblanadi. Agar

asar yozma ijod an’anasida yaratilgan bo‘lsa, tasodif

hisoblanadi. Masalan, ≪Farhod va Shirin≫, ≪Gul va

Navro‘z≫ kabi dostonlarini yozgan shoirlar nomi ma’lum

bo‘lmasa ham an’anaviylik jihatdan ularni og‘zaki ijod

namunasiga mansub deb bilish to‘g‘ri bo‘lmaydi.

Shunday qilib, anonimlik xalq og‘zaki ijodida xalq

vakillarining o‘z xalqiga xolis, beminnat xizmat qilishi

namunasi sifatida qadrlanadi.





Download 434.34 Kb.
1   ...   6   7   8   9   10   11   12   13   ...   73




Download 434.34 Kb.

Bosh sahifa
Aloqalar

    Bosh sahifa



«sharq» nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi bosh tahririyati

Download 434.34 Kb.