• Gauss usulining xususiyati
  • Chiziqli tenglamalar sistemasini Gauss usuli bilan yechish




    Download 4.78 Mb.
    bet21/94
    Sana22.07.2021
    Hajmi4.78 Mb.
    #15496
    1   ...   17   18   19   20   21   22   23   24   ...   94
    5. Chiziqli tenglamalar sistemasini Gauss usuli bilan yechish. CHiziqli tenglamalar sistemasini yechishning eng ko’p ishlatiladigan usullaridan biri Gauss usulidir. Uning mohiyatini uch noma’lumli uchta chiziqli tenglama uchun ko’rsatamiz.

    (1)

    Bunda bo’lsin. Birinchi tenglamaning hamma hadlarini ga bo’lamiz va uni ga ko’paytirib mos ravishda ikkinchi va uchinchi tenglamalarga qo’shamiz. Bu holda quyidagi tenglamalar sistemasi hosil bo’ladi:



    bu yerda va h.k.

    bo’lib, boshqa tenglamalarda nomag’lumlar oldidagi koeffitsientlari orasida no’ldan farqlilari bo’lsa, u holda bu tenglamalardan birini birinchi tenglamaning o’rni bilan almashtiramiz, keyin yuqoridagi amallarni bajaramiz. Bu birinchi qadam bo’ladi. Demak, birinchi qadamda birinchi tenglamada - noma’lum qolib, qolgan tenglamalardan ketma-ket - noma’lumni yo’qotamiz. Ikkinchi qadamda birinchi tenglama o’z o’rnida qolib, ikkinchi va uchinchi tenglama uchun yuqoridagi amallarni bajaramiz, yahni ikkinchi tenglamada noma’lumni qoldirib, uchinchi tenglamadan uni yo’qotamiz. SHunday qilib, bu amallar natijasida (1) tenglamalar sistemasi

    (2)

    ko’rinishga keladi. Endi hamma noma’lumlarni so’nggi tenglamadan boshlab teskari qadam bilan topish qoldi.



    6-misol.

    tenglamalar sistemasini Gauss usuli bilan yeching.



    Yechish. Birinchi tenglamani (-4) va (-3) ga ko’paytirib mos ravishda ikkinchi va uchinchi tenglamalarga qo’shamiz:

    yahni



    bo’ladi.


    SHu bilan birinchi qadam tugadi.

    Ikkinchi qadamda, birinchi tenglamani o’z o’rnida qoldirib, ikkinchi tenglamani (-7) ga bo’lib yozamiz:





    Uchinchi tenglamadan noma’lumni yo’qotamiz, buning uchun ikkinchi tenglamani (-1) ga ko’paytirib uchinchi tenglamaga qo’shamiz:



    Oxirgi tenglamadan ni topamiz. ni ikkinchi tenglamaga qo’ysak, yoki bo’ladi. larni birinchi tenglamaga quysak =1 bo’ladi. SHunday qilib, .

    Gauss usulining xususiyati shundan iboratki, unda sistemaning birgalikda masalasini oldindan aniqlab olish talab etilmaydi va:

    1) sistema birgalikda va aniq bo’lsa, u holda usul yagona yechimga olib keladi;

    2) sistema birgalikda va aniqmas bo’lsa, bu holda biror qadamda ikkita aynan teng tenglama hosil bo’ladi va shunday qilib, tenglamalar soni noma’lumlar sonidan bitta kam bo’lib qoladi;

    3) sistema birgalikda bo’lmasa, u holda biror qadamda chiqarilayotgan (yo’qotilayotgan) noma’lum bilan birgalikda qolgan barcha noma’lumlar ham yo’qotiladi, o’ng tomonda esa noldan farqli ozod had qoladi.





    Download 4.78 Mb.
    1   ...   17   18   19   20   21   22   23   24   ...   94




    Download 4.78 Mb.

    Bosh sahifa
    Aloqalar

        Bosh sahifa



    Chiziqli tenglamalar sistemasini Gauss usuli bilan yechish

    Download 4.78 Mb.