BOSHQARUV FAOLIYATIDA AXBOROT KOMMUNIKATSIYA TEXNOLOGIYALARIDAN FOYDALANISHNING HOZIRGI HOLATI




Download 1.89 Mb.
bet10/41
Sana15.03.2017
Hajmi1.89 Mb.
#159
1   ...   6   7   8   9   10   11   12   13   ...   41
2. BOSHQARUV FAOLIYATIDA AXBOROT KOMMUNIKATSIYA TEXNOLOGIYALARIDAN FOYDALANISHNING HOZIRGI HOLATI

2.1. O'zbekiston Respublikasida elektron boshqaruv usullari va elektron hokimiyat modelining rivojlanish bosqichlari
Davlat sektorida boshqarishning elektron usulini qonunchilik asosida rivojlantirish. Xozirgi davrda axborot kommunikatsion texnologiyalarni (AKT) jaxon miqyosida hayotga keng qo’llanishi industrial jamiyatdan axborot jamiyatga o’tishi bilan tavsiflanadi. AKT rivojlanishi umuman iqtisodiy sohalarning raqobatbardoshligini va davlat boshqaruv samaradorligini oshiradi.

O’zbekiston Respublikasida AKT keng joriy etilishi uchun zaruriy shartlari bo’lib xuquqiy va uyushtirish shartlari hisoblanadi, bu esa o’z navbatida jamiyatni demokratik o’zgarishlariga olib kelib aholini axborot resurslarni erkin olishiga, uzatishiga va tarqatishga xuquq beradi.

O’zbekiston Respublikasi Prezidenti I.Karimov 2007 yil 23 avgustdagi Vazirlar Mahkamasida o’tkazilgan yig’ilishda o’zining ma’ruzasida ma’muriy isloxotning asosiy bir yo’nalishi bo’lgan “progressiv axborot kommunikatsion texnologiyalarni davlat boshqarish tizimiga bosqichma-bosqich joriy qilib, uni mukammallashtirib borib keraksiz hisobotlarni va qog’ozli xujjat almashuvini qisqartirish”ini ta’kidlagan.

Davlat organlari va boshqaruvida AKTdan foydalanish quyidagilarga yordam beradi:

- ochiq turdagi fuqarolar jamoasini yaratishga;

- davlat boshqaruv samaradorligini ko’tarishga;

- davlat sektori xarajatlarini qisqartirishga;

- davlat organlari va boshqaruvi bilan fuqarolar xamda xo’jalik sub’ektlari orasidagi o’zaro munosabatlarni yuksalishiga.

Davlat sektoriga AKT joriy qilinishi iqtisodiyotni rivojlanishini tezlatadi, ish samaradorligini oshiradi, davlat muassasalarining ishlab chiqarish quvvatini ko’taradi.

Davlat sektorida elektron boshqaruv usulining maqsadi va masalasi quyidagilardan iborat:

- aholi, shaxsiy sektor va nodavlat jamiyatni davlat organlari va o’z-o’zini boshqaruv organlari xizmatlaridan maksimal darajada foydalana olish;

- AKTdan foydalanish yordamida davlat va o’z-o’zini boshqarish korxonalarida eng yuqori ish samaradorligiga erishish;

- biznes iqlimini yaxshilash natijasida chet el investitsiyasini kiritish;

- shaxsiy, jamiyatni va davlatni axborot xavfsizligini ta’minlash va demokratik rivojlanishini sharti bo’lgan erkin va teng xuquqlilik ravishda informatsiyani olish, tarqatish va foydalanishning samarali tizimini yaratish.

O’zbekiston Respublikasi davlat sektoriga elektron texnologiyaning qo’llanishi va rivolanishining asosiy yo’nalishi bo’lib xuquqiy-normativ bazani mukammallashtirish hisoblanadi.

Shu yo’nalishdagi asosiy masalalardan biri bu elektron xujjatlarni yaratish va qo’llash borasida qonunchilik bazasini shunday yaratish lozimki, u umumiy axborot resurslar va tizimlardan foydalanish imkoniyatini, informatsiyaning konfeditsionalligini, shuningdek, oddiy shaxslarning shaxsiy ma’lumotlarini saqlashga qaratilgan bo’lmog’i lozim.

Davlat sektoriga AKT joriy qilishda xuquqlarni qayta ko’rishda asosiy savollar bo’lib quyidagilar hisoblanadi:

- davlat organlari va boshqaruv axborot resurslari va axborot tizimlaridan erkin xolatda foydalanish xuquqini xar bir fuqaroga joriy qilish;

- internet tarmog’idan foydalanib davlat iqtisodiy ishlarini olib borish xuquqini ta’minlash (elektron tijorat, elektron xujjat almashuv, axborot xizmatlar);

- davlat tomonidan AKTdan foydalanilganda uning axborot xavfsizligini ta’minlash;

- axborot kommunikatsion tizimlarda yuritiladigan elektron xujjatlarning xaqiqiyligini aniqlash qoidalarini urnatish;

- axborot jamoaning xuquqlarini mukammallashtirish, chunki xar bir axborot

fuqaro elektron texnologiyani davlat sektoriga joriy qilganidan so’ng yangilikni sezmog’i lozim.

Davlat sektorida AKTdan foydalanish uchun xuquqiy-normativ bazaning quyidagi yo’nalishlarini mukammallashtirish lozim:

- AKT sohasi bo’yicha umumiy qonnunchilikni kompleks ravishda mukamallashtirib, xalqaro qonunchilik bilan muvofiqlashtirish;

- informatsiyaning ochiqligini saqlagan holda, lekin konfidentsional informatsiyalardan foydalanishga chegara qo’yilgan holda informatsiya xuquqiy tartibini aniqlash;

- kompyuter jinoyati haqida qonun loyixasini tayyorlash;

- konfidentsial informatsiya haqida qonun loyixasini (ishdagi sir, tijorat siri, bank siri va x.k.) tayyorlash;

- axborot xizmatlarni ko’rsatish qoidalarining normativ aktlarini ishlab chiqarish (elektron xujjat ayirbolash, axborot resurslaridan foydalanish va x.k);

- elektron xujjat ayirboshlash jarayonida axborot tizimini yaratish, ularning o’zaro munosabati, informatsiya xavfsizligi va muxofazasi uchun standartlar ishlab chiqish.

Boshqarishning elektron usuli deganda avvalambor xamma xujjatlarni elektron ko’rinishga o’tkazish va davlat elektron oldi-sotdi jarayonini rivojlantirish demakdir. Shu bilan birgalikda davlat biznes sohasida ish olib borayotgan fuqarolarga zamonaviy AKT qo’llash bo’yicha o’rnak bo’lmog’i lozim.

Davlat elektron oldi-sotdi jarayonining afzalliklari quyidagilardan iborat:

- ochiqlik (ziddiyatni qaytarish);

- teng xuquqlilik (davlat buyurtmasini olishda raqobatni kuchaytirish);

- tejamkorlik (davlat sotib oladigan maxsulotlariga ketadigan xarajatlarni kamaytirish);

- samaradorlik (konkurs bo’yicha oldi-sotdi jarayonini tezlashtirish).

Davlat oldi-sotdi jarayoniga o’tishida bir necha misolar bo’lib, ulardan biri qonuniy-xuquqiy bazani mukammallashtirishdan iborat. Elektron bozor uchun albatta elektron bojxona bo’lmog’i lozim, busiz xalqaro elektron savdo bo’lmaydi. Shuning uchun bojxona xujjatlarini rasmiylashtirish, xujjatlarni soddalashtirish, xalqaro amaliyotga mos kelishi va xalqaro birikmalar ES, SNG bilan integratsiya qilishi uchun xuquqiy bazani kengaytirish kerak. Faraz qilinadiki, agar yuk bojxonasidan tovar o’tmog’i lozim bo’lsa, albatta uning elektron pasportida belgilangan bo’lmog’i lozim.

AKTni O’zbekiston Respublikasi davlat sektoriga joriy qilish va rivojlantirish maqsadida bir qator qonunlar qabul qilingan:

- “Informatsiya erkinligi muqarrarligi va kafolati” (12.12.2002 y);

- “Informatsiya haqida” (11.12.2003 y);

- “Elektron raqamli imzo haqida” (11.12.2003 y);

- “Elektron tijorat haqida” (29.04.2004 y);

- “Elektron xujjat almashuv haqida”(29.04.2004 y)

Keyinchalik esa qonunchilik bazasini kengaytirib quyidagi masalalarni hisobga olishga qaratilmogi lozim. Bulardan:

- “Kompyuter jinoyatchiligi haqida”;

- “Elektron to’lovar haqida”;

- “Davlat boshqaruvi va xokimiyati bazasini yaratishda standartlari haqida”;

- “Informatsiya xavfsizligi haqida”;

- “Davlat elektron xizmatlari haqida”;

- “Shaxsning elektron xujjatlar orqali tasdiqlanishi haqida” va x.k.

Bu qonunlarni qabul qilish orqali elektron davlat boshqaruviga o’tishning xuquqiy asoslari yaratilgan bo’lib, O’zbekiston Respublikasining xalqaro axborot birikmalari bilan integratsiya jarayonlari rivojlanadi.

Elektron xujjat almashuvi tizimi. Zamonaviy davlat boshqaruvi bo’lib electron xujjat ayirboshlash tizimi (E-XAT) xizmat qiladi. Xozirgi vaqtda O’zbekiston Respublikasida “Davlat muassasalarida elektron xujjat ayirboshlash tizimini taxlili va baxosi” dasturi ishlamoqda.

Loyixaning asosiy maqsadi mavjud E-XATni barcha ustivorligini va kamchiligini o’rgangan holda tizimni hayotga joriy qilish qarorini qabul qiluvchi shaxslarga tushunarli ko’rinishda taqdim qilish.

Loyixaning mazmuni quyidagi masalalarning yechimidadir:

- davlat muassasalarida ish yuritish va xujjatlarning oqimini urganish;

- davlat muassasalariga E-XATni joriy qilish xuquqlarini taxlil qilish;

- davlat muassasalariga E-XATni joriy qilishda kelib chiqadigan muammolarni va xususiyatlarni aniqlash;

- davlat muassasalarida E-XAT joriy qilish maqsadini aniqlash;

- davlat muassasalariga E-XAT qo’llashdagi talablarni aniqlash;

- davlat muassasalarida ishlatish uchun tijorat dasturi sifatida O’zbekiston bozoridagi maxsulotlar ro’yxatini aniqlash;

- qo’llanilishi mumkin bo’lgan E-XATni test savollaridan o’tkazish.

Loyixani amalga oshirish oqibatida quyidagi amaliy natijalarga erishamiz:

- taklif etilayotgan E-XATning test natijalari asosida hisob tayyorlanadi;

- elektron xokimiyat joriy qilish kontseptsiyasiga E-XAT tanlash borasida

taklifnoma tayyorlanadi.



Download 1.89 Mb.
1   ...   6   7   8   9   10   11   12   13   ...   41




Download 1.89 Mb.

Bosh sahifa
Aloqalar

    Bosh sahifa



BOSHQARUV FAOLIYATIDA AXBOROT KOMMUNIKATSIYA TEXNOLOGIYALARIDAN FOYDALANISHNING HOZIRGI HOLATI

Download 1.89 Mb.