ÜSTÜn yetenekli Çocuklar durum tespiTİ komisyonu




Download 0.52 Mb.
bet4/7
Sana10.04.2017
Hajmi0.52 Mb.
1   2   3   4   5   6   7

drama yoluyla harekete de yer verilmektedir.

Drama (yun. drama - harakat) - 1) badiiy adabiyotning 3 asosiy turidan biri (epos, lirika bilan bir qatorda). D. teatrga ham taalluqli. Syujetlilik, harakatlarning ziddiyatga asoslanishi va ularning sahna, epizodlarga boʻlinishi, bayonning yoʻqligi, personajlar munosabatlarining oʻzaro soʻzlashuvga asoslanishi D.

Yukarıdaki açıklamalardan da anlaşılacağı gibi, öğretimde beynin bilişe, sezgiye (yaratıcılığa), duyuşa ve fiziğe (duyulara ve harekete) dayalı işlevlerinin tümü çalıştırılarak çağdaş bir öğretimin gerçekleşmesine dikkat edilmektedir.
Türk Eğitim Vakfı İnanç Türkeş Özel Lisesi (TEVİTÖL)

Bu okul üstün yetenekli yoksul öğrencilere yatılı olarak hizmet vermek amacı ile açılmış bir kurumdur. Üstün yeteneklilerin eğitimi ile ilgili Talim ve Terbiye Kurulunca onaylanmış bir müfredatı olmayan bu okulda, yabancı dille eğitim yapan Anadolu Liselerinin müfredatı uygulanmaktadır. Müfredatın dışında ayrıca üstün veya özel yeteneklilere uygun etkinlikler sürdürülmektedir.

Bilim ve Sanat Merkezleri (BİLSEM)

Milli Eğitim Bakanlığı Özel Eğitim Rehberlik ve Danışma Hizmetleri Genel Müdürlüğü’nce açılan merkezlerdir.

Bilim ve Sanat Merkezi, okul öncesi, ilköğretim ve orta öğretim kurumlarına devam eden üstün veya özel yetenekli öğrencilerin örgün eğitim kurumlarındaki eğitimlerini aksatmayacak şekilde bireysel yeteneklerinin farkında olmalarını ve kapasitelerini geliştirerek en üst düzeyde kullanmalarını sağlamak amacıyla açılmış olan bağımsız özel eğitim kurumudur.

Okul öncesi ilköğretim ve ortaöğretim çağındaki üstün veya özel yetenekli öğrencilerin örgün eğitimleri dışındaki zamanlarda ilgi ve yetenekleri doğrultusunda eğitim aldıkları bir merkezdir. Merkeze öğrenciler örgün eğitim kurumlarındaki öğretmenlerinin Bakanlıkça hazırlanan gözlem formatı kriterlerine göre aday gösterilirler. Aday gösterilen öğrenciler Milli Eğitim Bakanlığınca hazırlanan grup değerlendirmesi testine alınırlar. Test sonucunda yeterli performansı gösteren öğrenciler bireysel incelemeye alınır, bireysel incelemeyi Milli Eğitim Bakanlığı uzmanları yapar. Konunun uzmanlarınca üstün yetenekli olduğu tespit edilen öğrenciler Bilim ve Sanat Merkezinde eğitime alınırlar.

Üstün veya özel yetenekli öğrencilerin eğitimine yönelik grup ve bireysel eğitim programları uygulanan Bilim ve Sanat Merkezlerinde; Milli Eğitim Bakanlığı Talim ve Terbiye Kurulu’nun 25.10.2001 tarih ve 370 sayılı kararı ile yürürlüğe giren Yönergesi, eğitim öğretim bölümü aşağıdaki gibidir.

Kayıtları yapılan öğrenciler, hazır bulunmuşluk düzeyi ölçüldükten sonra merkezce;

a) Uyum Programı,

b) Destek Eğitimi Programı,

1- İletişim Becerileri Programı

2- Bilimsel Çalışma Yöntemleri Programı

3- Bilgisayar Programı

4- Yabancı Dil Programı

5- Problem Çözme Teknikleri Programı

6- Grupla Çalışma Teknikleri Programı

7- Öğrenme Yöntemleri Programı

8- Sosyal Etkinlikler Programı

9- Araştırma Teknikleri Programı

c) Bireysel Yetenekleri Fark Ettirme Programı,

d) Özel Yetenekleri Geliştirme Programı,

e) Proje Üretimi Programı

gibi alanlarda eğitim programlarına alınırlar.

Süresi Merkezce belirlenen her eğitim aşaması, süreci içinde ve süreç sonunda, rehber ve lider öğretmenler tarafından programların öğrencilere yönelik değerlendirmeleri yapılır ve değerlendirme raporları hazırlanır.

Merkezde uygulanacak eğitim-öğretim programları, aşağıda belirtilen ilkeler çerçevesinde hazırlanır ve geliştirilir:

a) Programlar, Öğrenci Merkezli Eğitim anlayışına göre, disiplinler arası ilişkiler dikkate alınarak ve modüler yapıda hazırlanır.

b) Programlar, lider öğretmenlerin rehberliğinde bireysel öğrenmeye uygun olarak uygulanır.

c) Programlar, öğrencilerin yaratıcılığını, sorunlara farklı yaklaşım ve çözüm bulma becerilerini geliştirecek ve yetişkinlik dönemlerindeki koşullara hazırlayacak nitelikte düzenlenir.

d) Özel yetenekleri geliştirmeye yönelik programlar, disiplinler ve disiplinler arası ilişkiler dikkate alınarak herhangi bir disiplinde derinlemesine veya ileri düzeyde bilgi, beceri, tutum ve davranış kazanma amacıyla gerçekleştirilir.

Merkezdeki etkinliklerin temelinde proje üretme ve geliştirme çalışmaları yatmaktadır. Proje hazırlama ve geliştirme konularında bilgi ve beceri kazandırmak üzere kurumdaki lider öğretmenler aracılığıyla gerekli ön öğrenmeler sağlanarak Proje Yönergeleri hazırlanıp örnekler sunulur.

Lider öğretmenler, öğrencilerin önerilerini de göz önüne alarak proje konularını belirlerler

Öğrenciler ilgi, yetenek ve tercihlerine göre 3-5 kişiden oluşan proje gruplarına ayrılır ve kendi seçtikleri proje üzerinde çalışırlar. Gerektiğinde bireysel proje üretme çalışmaları da yapabilirler. Projelerin gerçek yaşamla ilgili, sorun çözmeye ya da herhangi bir gereksinimi karşılamaya yönelik olması esastır.

Proje konularının belirlenmesi, seçilmesi ve sonuçlarının değerlendirilip geliştirilmesinde çevredeki iş yerleri, üniversiteler, kurum ve kuruluşlarla iş birliği yapılır. Projeler zaman zaman ilgili iş yerlerinde geliştirilebileceği gibi gerektiğinde uygulayıcı kişilerden uzman desteği de sağlanır. Projelerin konusu ve seçiminde sınırlama gözetilmez. Her türlü üretim, hizmet, bilimsel çalışma ve sanat etkinlikleri projelendirilebilir. Projeler, disiplinler arası çalışma ve farklı becerilerin sentezini gerçekleştirmeye yönelik hazırlanır.

Yöntem olarak öğretmenlerin öğrencilere öğretmesinden öte, kendi seçecekleri projeler etrafında kendilerinin geliştirdikleri çözümü uygulamaları ve bu süreç içerisinde öğrenmeleri temel alınır. Böylece öğrenciler, lider öğretmenler rehberliğinde plânlama, uygulama ve değerlendirme aşamalarını yaparak, yaşayarak, öğrenen; üreten, sorun çözen, yaratıcı düşünebilen, bilimsel araştırma ve buluş yapabilen bireyler olarak yetiştirilir.

Merkezdeki eğitim ortamları,

a) Her türlü çevre koşullarına açık,

b) Çok amaçlı,

c) Sosyal ve psikolojik yönden iş birliğine uygun ve motive edici

olacak şekilde düzenlenir.

Bilim ve Sanat Merkezleri Uygulamasının Olumlu Yönleri: BİLSEM’e devam eden öğrencilerin birbirlerine güvenlerinin geliştiği, öğrencilerin BİLSEM’li olduktan sonra örgün eğitim kurumlarındaki diğer arkadaşları ile daha güçlü iletişim kurabildikleri, liderlik özelliklerinin farkına vardıkları, özgüvenlerinin oluştuğu ve geliştiği, yalnızlık yerine kendileri gibi düşünebilen arkadaşlarla, arkadaşlık duygularının geliştiği, ekip olabildikleri, ekip ruhu içinde sinerji yaratabildikleri, kendilerini ifade etme becerilerinin arttığı, toplam kalite anlayışının BİLSEM’lerin genel felsefesi olduğu, Bilsem’e devam eden öğrencilerin hayal dünyalarının geliştiği, hayallerini seslendirebildikleri, okuma ve araştırma alışkanlıklarının arttığı gözlenmiş ve tespit edilmiştir.

Bilim ve Sanat Merkezleri Uygulamasının Önündeki Engeller: Bilim ve Sanat Merkezleri bir Örgün Eğitim Kurumu değildir. Değişik ilköğretim ve ortaöğretim kurumlarından üstün veya özel yetenekli olduğu tespit edilen öğrenciler, okul saatleri dışında Bilsem’e devam etmektedirler. Büyük şehirlerde (Ankara, İzmir, İstanbul, Bursa gibi) geniş bir yerleşim alanı ve şehir trafiği nedeni ile Bilsem’e gelen öğrenciler devam konusunda zaman ve ekonomik açıdan sıkıntı çekmektedirler. Bilsem’lerin henüz yeni oluşan kurumlar olması nedeni ile yönergesinin dışında öğretmenlerin özlük hakları ile ilgili yönetmelik ve kanunlarda düzenleme çalışmalarının olmaması nedeni ile oluşan sıkıntılar vardır. Bilim ve Sanat Merkezleri müstakil ve amacına uygun binaya sahip değildir. Merkezlerin donanımı mahallî idarelerce karşılanamamaktadır. Hâlbuki açılış onaylarında donanımlarının mahallî idarelerce karşılanacağı taahhüt edilmiştir. Bilim ve Sanat Merkezlerinin özel eğitim kurumu olmaları ve genel bütçeye dahil olmaları nedeni ile mahalli idarenin harcama yetkisi olamadığı için, kuruluş aşamasında donanımda sıkıntılar çekilmektedir. Tanılamalarda ve aday gösterme aşamasında öğretmenlerin yeterince bilgi sahibi olmalarının sağlanamadığı, bu nedenle aday gösterme işleminde amaca tam olarak ulaşılamamaktadır. Merkeze atanan öğretmenlerin bir süre sonra üniversitelere ve daha cazip kurumlara geçme vb. sebeplerle, sirkülâsyonun fazla olması ve bunun sonucu Bilsem’in eğitim modelini öğretmenlere kavratmada ve uygulama tecrübesi kazanmalarını sağlamada eğitimi aksatacak sıkıntılar yaşanmaktadır. Bazı öğrencilerin kendilerine tanınan ayrıcalıktan ve geniş imkânlardan dolayı şımardıkları, kendine güven duygusunun aşırı artması yüzünden derslere iyice boş verdiğinin gözlenmesi, merkezin ve işleyişinin iyi tanıtılmadığı, merkezde uygulanan programlar hakkında örgün eğitim kurumlarının müdür ve öğretmenlerinin bilgisiz olduğu, bunun toplantılar yapılarak giderilmesi gerekmektedir. Öğrencilerin girecekleri bütün sınavlarda başarılı olması istenmekte, merkez, dershane veya etüt merkezi olarak algılanmaktadır. Ayrıca seçilen öğrencinin alanıyla ilgili hemen projeler yapması beklenmektedir. Bunun engellenebilmesi için merkezin faaliyet şeklinin açıklanacağı veli toplantıları yapılmalıdır.
ÜSTÜN VE/VEYA YETENEKLİ ÖĞRENCİLER İÇİN
SINIF BAZINDA YAPILMIŞ OLAN UYGULAMALAR

Türdeş Yetenek Kümeleri

Uygulamada iki tutum bulunmaktadır. Bunlardan birincisi, çeşitli ölçekler uygulayarak, uygun öğrenim alanlarında, yetenek düzeyleri ve özellikleri birbirine yakın olanları aynı çalışma grubunda toplama biçimidir. İkincisi, birinci sınıfa yeni alınacak öğrencilerin yine yapılacak incelemeler sonucunda üstün ve orta yetenekliler ile ağır öğrenenler olarak (A, B, C) üç gruba ayrılması ve durumlarına uygun farklı müfredat uygulamasıdır.

Türdeş İlkokul Sınıfları denemesi için 1959 yılında okullara yazılmak üzere müracaat eden öğrencilere grup yetenek ölçekleri uygulanmış ve bunların sonuçlarına dayanılarak her sınıf “A, B, C” bölümlerine ayrılmıştır. Aynı yıl Ankara Sarar İlkokulu’nda, 1960 yılında da Ankara Ergenekon İlkokulu’nda “Türdeş İlkokul Sınıfları” denemesine başlanmıştır.

Üst Özel Sınıflar

Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı’nın 3918 sayılı emriyle 1964–1965 öğretim yılında üst özel sınıfların açılması gerçekleşmiştir. Üst özel sınıf açma çalışmaları Ankara, İstanbul, Bursa ve Eskişehir illerinde uygulanmıştır.

Fakat Talim ve Terbiye Kurulu’nun gerek özel üst sınıfların, gerekse türdeş ilkokul sınıfları uygulamasına 1966 yılında son verilmesi hususunda verdiği karardan sonra bu uygulamayla öğrenci alımı durdurulmuş, fakat mevcut öğrenciler mezun olana kadar uygulamaya devam edilmiştir. Bu okuldan mezun olan öğrenciler Ankara Maarif Koleji’ne alınmışlardır.

Bu uygulamanın olumlu yönleri; öğrenci sayısı fazla kalabalık olmadığından, öğretmen öğrencilerle daha yakından ilgilenebilmektedir. Öğrencilerin kendi aralarında ve öğrenci öğretmen iletişimi daha güçlü olabilmektedir. Ders araçları ve öğretmen yeterli olduğundan başarı oranı yüksek olacaktır. Bu sınıflarda zekâ seviyeleri birbirine yakın olan öğrenciler bulunduğu için gereksinmelerine uygun düşecek özel programların denenmesi ve uygulanması mümkün olacaktır. Öğrenciler arasında olumlu ve verimli bir yarışma ortamı oluşabileceği gibi küme çalışmaları daha anlamlı ve verimli olabilecektir. Bireysel proje ve görevler üzerinde çalışma ve araştırma yapmak için daha elverişli bir öğrenme ortamı bulunacaktır. Bu tür sınıflar zenginleştirme amacı ile kaynak sınıf olarak da kullanılmaya elverişlidir.

Olumsuz yönleri: Yetenekli öğrenciler için özel tam gün sınıfları etkin programlamayı garanti etmez. Bu durumdaki çocukları üstün zekâlı diye özel bir sınıfa ayırmak, bu çocuklarda kendini beğenmişlik, öteki öğrencileri horlamak gibi sosyal açıdan yararlı olmayan tutum ve davranışların gelişmesini kolaylaştırır. Üstün zekâlı çocuklar yaşam boyunca liderlik edecekleri normal çocuklarla bir arada yaşamayı, onların gereksinmelerini tanımayı ve onlarla geçinip uzlaşmayı okul sırasında öğrenmektedir. Ayrı sınıflarda yetiştirilmeleri onları bu imkândan yoksun bırakır. Normal sınıftaki öğrenciler üstün zekâlı öğrencilerin derslerdeki katkılarına ihtiyaç duyarlar. Bunların varlığı ile sınıftaki küme çalışma ve tartışmaları anlam ve değer kazanır. Bu nedenle, özel sınıf uygulamasında normal sınıflardaki öğrenciler bu imkândan yararlanamazlar.
ÜSTÜN YETENEKLİ ÇOCUKLARIN TANILANMASI

Üstün veya özel yetenekli çocukların gelişim özellikleri dikkate alındığında, bu özellikteki çocukların bilişsel gelişimlerinin fiziksel ve duygusal gelişimlerinden daha hızlı olduğu ve bu nedenle de uyumsuz bir gelişim gösterdikleri görülmektedir. Bu eşzamanlı olmayan gelişim, çocuklar üzerinde bazı problemlere neden olmaktadır. Örneğin, takvim yaşı 5 olan üstün veya özel yetenekli çocuk, 8 yaşın bilişsel gelişimine sahip olması halinde, doğal olarak, düşüncelerini ortaya koymakta güçlük çekecektir (Morelock, l992).

Zekâ ve yetenek kuramlarındaki çeşitlilik, yetenekli olan çocukların kendi bünyelerindeki özellikler açısından, böylesi çocukların tek bir yöntemle tanılanma ve belirlenmelerini olumsuz hâle getirmektedir. Geçerli ve güvenilir bir sonuç almak için çok yönlü arama, tarama ve incelemeye gerek vardır (Özsoy, Özyürek, Eripek, 1992).

Eğitimde esas amaç belirli bir kitlenin sahip olduğu potansiyele istenilen doğrultuda işlerlik kazandırmaktır. Bu da her şeyden önce söz konusu hedef kitlenin tüm yönleriyle belirlenmesini gerektirmektedir. Bu durum özellikle üstün yetenekliler söz konusu olunca özel bir önem kazanmaktadır. Bu nedenle, üstün yeteneklilerin nesnel olarak tanılanmasının geçerli ve gerçekçi yöntemlerle yapılması ve buna göre seçilmeleri gerekmektedir.

Üstün yetenekliliğin, önceden olduğu gibi sadece “zekâ bölümünde üstünlük” (130 ve yukarısı) kriterine dayalı olarak tanımlanması, diğer zihinsel değerlendirmelerde de geçerli olduğu gibi çocuk açısından önemli dezavantajlar taşımaktadır. Çünkü böyle kısıtlı bir değerlendirmede henüz zekânın çeşitli boyutlarını yeterince kapsayıp kapsamadığı bile kesinleşmemiş olan ölçekler, sadece normal zihin düzeyi temel alınarak yapılandırılmıştır (1.Özel Eğitim Konseyi, 1991). Bunun yanı sıra kullanılmakta olan ölçeklerin, zekânın değişik niteliklerinden çok, genel gücünü ölçtüğü eleştirilmektedir.

İyi bir tanılama analitik yöntem yardımıyla yapılabilir (Bıyıklı, 1990). Kullanılan yöntemin yanı sıra tanılama yapılırken zekânın; genel zihin yeteneği, üst düzeyde başarı, özel akademik yetenek, yaratıcılık, liderlik, görme ve performansa dayalı sanat yeteneği gibi yönlerine de yer vermek gereklidir (Clark, 1997).

Sahip olduğu zekâ ve/veya yetenek düzeyi yaşıtlarının çok üstünde olan çocukları tanılamak, düzeylerinin açıkça fark edilebilir olmasından dolayı çok kolaydır. Ancak, ortalamanın biraz üstünde yetenek gösteren çocukların yaşıtlarından olan farklılığı bu kadar belirgin olmadığından, durumlarını belirlemek için bazı saptamaların yapılması gerekebilir. Tanılama yapılırken zekânın yukarıda bahsedilen bütün yönleri göz önünde bulundurulmalıdır. Okul öncesi dönemde üstün zihin düzeyine sahip çocukların her bir zekâ türü ile ilgili düzeyi netleşmediğinden, tanılamada kullanılan yöntemlerin geçerlikleri ve güvenirlikleri düşüktür. İlköğretim düzeyinde çocukların yatkın oldukları zekâ türünü ifade edebilecek ortamların oluşturulup çoklu zekâ uygulamalarına yer verilmesi, tanılama açısından büyük önem taşımaktadır. Çeşitli nedenlerden ötürü çoklu zekâ kuramının uygulanamadığı durumlarda ise, tanılamada kullanılabilecek farklı yöntemlerin belirlenmesi gerekmektedir. Her çocuğun, üstün ve düşük başarı gösterdiği alanlar farklıdır (Ataman,1986). Bu nedenle yetişkinler de, “üstün çocuk her alanda üstün olmalıdır” biçimindeki beklentilerinin yanlış olduğu konusunda bilinçlendirilmelidir. Çocuklarının yeterliliklerini olduğu kadar sınırlılıklarını da fark etmeleri sağlanmalıdır (Davaslıgil, 1990).

ABD Eğitim Konseyinin tanımından da anlaşılacağı üzere, üstün zihin düzeyindeki çocukları tanılamak için belirli zekâ testlerini uygulamanın yanı sıra, konunun uzmanları tarafından değerlendirilecek uzun süreli gözlemlerin de yapılması gerekmektedir.

Üstün Yeteneklilerin tanılanmasında dikkat edilecek noktalar şunlardır:

• Ölçmeler çok yönlü ve çok boyutlu olmalıdır.

• Ölçütler çağdaş bilimsel verilerle, toplumun o zamanki koşullarına uygun olmalıdır.

• Ölçme işleminde, objektif ölçme araçlarının yanı sıra, ebeveyn ve öğretmen görüşü ile süreç içerisinde gözlenen bireylerin ilgi alanları ve dikkat süreleri de göz önüne alınmalıdır.

• Tanılama ve seçme işlemleri çok aşamalı bir biçimde düşünülmelidir.

• Evrensel boyutlar göz önünde bulundurularak Türkiye’de çeşitli nesnel ölçme araçları geliştirilmeli, geçerliliği ve güvenirliği sağlanmalı, standartlaştırma işlemleri yapılmalıdır.

• Üstün Yetenekli çocukları tanılama çalışmaları mevcut durumda İl ve İlçelerdeki Rehberlik ve Araştırma Merkezlerinde yürütülmektedir. Rehberlik ve Araştırma Merkezleri bu anlamda idari ve örgütsel yapı, teknik materyal, donanım ve fiziki şartlar ile personel niteliği gibi işlevsel konularda desteklenmeli ve geliştirilmelidir.

• Mevcut durumda ülkemizde üstün yetenekli öğrencilerin eğitimini sürdüren kurumların kadrolarına gerekli testleri uygulayabilecek personel dâhil edilmeli ve hizmet içi eğitim ile desteklenmelidir.

• Mevcut testler ve ölçme araçları, ailenin, öğretmenlerin ve çevrenin kanaat ve değerlendirmesiyle birlikte kullanılmalıdır.

Bilim ve Sanat Merkezleri’nde Tanılama

Okul öncesi, ilköğretim ve orta öğretim çağındaki üstün veya özel yetenekli çocukları belirlemek amacıyla her öğretim yılının ekim ayı içinde Bakanlıkça hazırlanan “Gözlem formu”, il ve ilçelerde bulunan okul öncesi, ilköğretim ve orta öğretim kurumlarına gönderilir.

Bu gözlem formu,

a) Okul öncesi eğitim kurumlarında görevli öğretmenler,

b) İlköğretim kurumlarında 1-5’inci sınıflar için sınıf öğretmenleri, 6-8’inci sınıflar için şube öğretmenler kurulu,

c) Orta öğretim kurumlarında ise sınıf rehber öğretmenler kurulu

tarafından doldurulur.

Öğretmenler ve kurullar, üstün veya özel yeteneğe sahip olduklarını gözlemledikleri öğrencileri aday gösterir. Bu öğrencilere, örgün eğitim kurumlarındaki okul müdürlüklerince fotoğraflı öğrenci belgesi hazırlanır. Listeler ve formlar, en geç mart ayının sonuna kadar ilgili Bilim ve Sanat Merkezine gönderilir.

Örgün eğitim kurumları tarafından aday gösterilen okul öncesi öğrencileri, Rehberlik ve Araştırma Merkezi uzmanlarınca bireysel incelemeye alınır; ilköğretim ve orta öğretim öğrencileri ise, her yılın mayıs ayında Bilim ve Sanat Merkezi Müdürlüklerince belirlenen tarihlerde Bakanlıkça hazırlanan grup testine tabî tutulur.

İlköğretim ve orta öğretimde grup testine alınarak yeterli başarı gösteren öğrencilerden, genel zihinsel yetenek yönünden uygun olanlar; Rehberlik ve Araştırma Merkezleri, özel yetenek yönünden uygun olanlar ise; Bilim ve Sanat Merkezleri uzmanlarınca bireysel incelemeye alınırlar.

Bireysel inceleme ve değerlendirme sonuçlarına göre sıralanmış öğrencilerin listeleri, Genel Müdürlüğe gönderilir. Genel Müdürlüğün yaptığı değerlendirme sonunda onaylanan listeler ilgili merkeze gönderilir. Onaylı listelerde yer alan öğrenciler, Bakanlıkça belirlenen kontenjanlara göre en yüksek puan alandan başlanarak Bilim ve Sanat Merkezine kaydedilir.

Üstün Yetenekli Çocukların Eğitiminde Yeni Yönelişler ve Paradigma Değişiminin Boyutları Nelerdir?


ÇOKLU ZEKÂ VE ÜSTÜN
YETENEK İLİŞKİSİ NEDİR?

Bilimsel bir alan olarak üstün yetenek konusunda araştırmaların başladığı 19. yüzyıldan bu yana üstün yeteneğin en güçlü ölçütü zekâ testleri olmuştur. İlk zekâ testi Alfred Binet ve Theodore Simon tarafından hazırlanmıştır (1890). Lewis Terman bu testi normal ve üstün zekalıları tespit edebilecek şekilde geliştirerek ilk standart zekâ testini, 1916’da Stanford-Binet Intelligence Scale adı ile kullanıma sundu. Böylece ilk IQ ölçümü başlatıldı. Bunun yanısıra özellikle üstün yeteneğin tanılanmasında Wechsler Intelligence Scale for Children (WISC-R) yaygınlık göstermiş ve halen kullanılmaktadır. Bu geleneksel zekâ testlerinin ölçtüğü üç temel yetenek alanı vardır. Sözel, sayısal ve uzay ilişkileri 20.yüzyılın ortasından itibaren Avrupa’da Piaget, Vigotsky, Dabrowski gibi bilim adamlarının zekâya ve daha genel bir ifadeyle zihinsel, duyuşsal, devinimsel, sosyal, sanatsal, ahlaki ve dille ilgili yeteneklere bakışları bütüncül ve gelişimseldir. 1970’lerden sonra gelişim sürecini, yeteneklerin incelenmesinde temel çizgi olarak benimseyen Amerikalı bilim adamları da genel bir zekâ tanımı yerine çoklu zekâ kavramında buluşmuş görünüyor. Renzulli bunlardan üçü ile zekâyı daha geniş bir kişilik gelişimi kuramı içinde yorumlamıştır. Yaşamları boyunca üstün başarı göstermiş yetişkinleri inceleyen Renzulli bu üstün performansın altında iç içe geçmiş üç belirgin unsurdan söz etmektedir.

• Normalin üzerinde yetenek

• Yaratıcılık

• Üstün Motivasyon
Yine geleneksel IQ puanının üstün yeteneği tanımakta yetersiz kaldığını savunan Sternberg üç tür zekâdan söz etmektedir.

• Analitik zekâ

• Sentezci zekâ

• Pratik zekâ

Analitik zekâ çözümleme becerilerini, mantıksal düşünmeyi, akıl yürütmeyi ve okuduğunu anlamayı içeren ve geleneksel zekâ testlerinin ölçtüğü becerileri içerir.

Sentezci zekâ yaratıcılığı, yeni durumlarla baş etmeyi, içgörüyü ve sezgileri kapsar.

Pratik zekâda ise analitik ve sentezci becerilerin günlük yaşamın sorunlarını çözmede işe koşulması söz konusudur.

Stenberg’in modeli de Renzulli’ninki gibi dinamiktir. Yetenek, zamana ve çevre ile etkileşime bağlı olarak değişebilir (Akarsu, 2001).


GARDNER’İN ÇOKLU ZEKÂ KURAMI

Çoklu Zekâ Kuramı, beynin çeşitli bölümlerinin karakteristik özelliklerini yani insan zekâsının dünyadaki çeşitli olgulara, olaylara, seslere veya nesnelere nasıl tepkide bulunduğunu ve bu içeriği nasıl içselleştirip, zihinde yorumladığını açıklamaya çalışır.

Çoklu Zekâ Kuramı, problemleri çözmek veya değerli ürünler ortaya koyabilmek için bireylerin çeşitli zekâ alanlarını nasıl kullandıklarını açıklayan zihinsel bir modeldir.

Gardner, zekâya şu üç vurguyu yapıyor:

• Bir kişinin bir veya birden fazla kültürde değer bulan bir ürün ortaya koyabilme kapasitesi

• Gerçek hayatta karşılaştığı problemlere etkili ve verimli çözümler üretebilme becerisi

• Çözüme kavuşturulması gereken yeni veya karmaşık yapılı problemleri keşfetme yeteneği

Gardner ayrıca, insanların farklı şekillerde sahip oldukları yetenekleri potansiyelleri ve kabiliyetleri de zekâ alanları olarak adlandırmıştır.

Çoklu Zekâ uygulaması öğretmenlere, üstün yetenekli öğrencilerin bireysel farklılıklarını daha iyi anlama fırsatı verecek ve onlara yönelik sunacakları eğitimin plân ve programını da buna göre hazırlama imkânı sağlayacaktır.

Ortak özellikleri olmasına karşın insanlar birbirlerinden farklıdır. Yaş, kilo, boy, cinsiyet, ırk, sosyo-ekonomik durum, kültürel çevre değişkenleri açısından farklı olan bireyler bilişsel, duyuşsal ve psiko-motor gelişimleri açısından da farklı özelliklere sahiptir. Her bir değişkenin birbirine etkisi sonucunda insanın kendine saygısı, güveni, kaygıları başka insanlardan farklı olarak gelişir. Bu değişkenlerin bileşiminden ortaya çıkan farklılıklar Bireyselleştirilmiş Öğretim gereksinimini doğurmaktadır. Bu kadar çok değişkenin etkisiyle beliren farklılıklara tam anlamıyla hizmet edebilmek olası değildir (Bilim ve Sanat Merkezlerinde; bireysel eğitim yapılması esastır. Yönerge Madde 12).

İyi bir öğretim programı öğrenciler arasındaki farklılıkları azaltmak yerine arttırır. İyi bir öğretmen, öğretim programını uygularken öğrencilerin farklılıklarından kaynaklanan farklı öğrenme yollarına uygun davranır. Öğretim sürecinin ilk aşaması olan TANI, öğrencilerin tüm özellikleri bakımından anlaşılmasını gerektirir. Çünkü plânlı ve programlı eğitim uygulamalarının ilk aşamasını bireysel özellikleri açısından öğrencileri tanımak oluşturur. Öğrenciyi tanımada çağdaş tanı yollarından yararlanmak için Gardner’ın Çoklu Zekâ Kuramını bilmek ve uygulamak gerekir.


Download 0.52 Mb.
1   2   3   4   5   6   7




Download 0.52 Mb.

Bosh sahifa
Aloqalar

    Bosh sahifa



ÜSTÜn yetenekli Çocuklar durum tespiTİ komisyonu

Download 0.52 Mb.