ÜSTÜn yetenekli Çocuklar durum tespiTİ komisyonu




Download 0.52 Mb.
bet7/7
Sana10.04.2017
Hajmi0.52 Mb.
1   2   3   4   5   6   7

Ancak ülkemizde bu çocukların doğasına, özelliklerine ve ihtiyaçlarına yönelik çalışmalara çok az rastlanılmasına; üstün veya özel yetenekli çocuklar için örgün eğitim kurumlarına yönelik Milli Eğitim Bakanlığı Talim ve Terbiye Kurulunca Onaylanmış öğretim programlarının olmamasına rağmen, son birkaç yıl içerisinde bu alanla ilgili yapılan çalışmalar umut vericidir.

Bu çocukların özel eğitilmiş öğretmenler tarafından yetiştirilmeleri gerektiği ortadadır. Ülkemizde mevcut öğretmenler hizmet-içi eğitim seminerleri ile yetiştirilmek suretiyle Bilim Sanat Merkezlerinde görevlendirilmektedir. Bunun yanı sıra İstanbul Üniversitesi, Hasan Ali Yücel Eğitim Fakültesi, Özel Eğitim Bölümü’nde üstün ve özel yetenekli çocuklara s ı n ı f ö ğ r e t m e n i yetiştirmek amacıyla “Üstün Zekâlılar Öğretmenliği Ana Bilim Dalı” açılmıştır. Branş öğretmenlerinin de 2003-2004 öğretim yılında açılmış olan Yüksek Lisans Programından ve 2005-2006 yılında açılması düşünülen Doktora Programından yararlanmaları mümkündür.


UYGULANABİLİR EĞİTİM MODELİ NE OLMALIDIR?

Üstün veya özel yetenekli öğrenciler için ihtiyaç duyulan eğitim modeli öğrencilerin desteklenmesi ya da kurslarda alacakları eğitimden farklı olmalıdır. Üstün yeteneklilerin eğitimi ile ilgili ülkemizde de değişik uygulamalar denenmektedir.

Bu uygulamalardan bir tanesi Milli Eğitim Bakanlığı Özel Eğitim Rehberlik ve Danışma Hizmetleri Müdürlüğü’nce üstün veya özel yetenekli öğrencilerin tanılanması ile ilgili bir modeldir. Bu çalışmaların sonucunda Bilim ve Sanat Merkezlerinin açılmasına başlanmıştır.

Aslında üstün yetenekli öğrencilerin eğitimi, ülkemiz için yeni bir konu değildir. Enderun Mektebi; sistemli olarak üstün yeteneklilerin eğitimini yapan bir kurum olarak Osmanlılar döneminde gerçekleştirilmiştir. Enderun Mektebi’nde öğrenciler kapasiteleri oranında tamamladıkları eğitimleri sonunda devlet hizmetlerinde görevlendirilirdi. Eğitimin son aşaması olan Has Odaya kadar yükselenler de devlet yönetiminde görev alırlardı.

Bu nedenle; üstün yeteneklilerin doğasına uygun eğitim modeli oluştururken Enderun Merkepleri sistemi çok iyi analiz edilmelidir. Okul öncesi, ilköğretim ve ortaöğretim kurumlarına devam eden öğrencilere okul dışı zamanlarda bireyselleştirilmiş eğitim programları uygulayan Bilim ve Sanat Merkezleri her eğitim bölgesinde açılarak bu eğitim modeli yaygınlaştırılarak sürdürülmelidir.

Bu modelin yanında örgün eğitime yönelik:

• Öğretim Programı

• Öğretmen

• Bina

• Öğrenci Tanılaması



• Finans Kaynağı

• Mezun olacakların istihdamı

da göz önüne alınarak her türlü siyasi baskı ve etkilerden uzak değerlere dayalı eğitim veren çeşitli modeller oluşturulmalıdır.

Daha önce de belirtildiği gibi, Milli Eğitim Bakanlığı ile İstanbul Üniversitesi’nin imzalamış olduğu bir protokol gereği Beyazıt İlköğretim Okulu’nda Hasan Ali Yücel Eğitim Fakültesi, Özel Eğitim Bölümü tarafından yürütülmekte olan model, bu alanda örgün eğitimde uygulanabilecek çalışmalara bir örnektir. Bu modelle ilgili haber Üstün ve Yetenekli Çocuklar Dünya Konseyi’nin (World Council of Gifted and Talented Children) yılda iki kez çıkarttığı World Gifted NEWSLETTER OF THE WORLD COUNCIL FOR GIFTED AND TALENTED CHILDREN adlı haber bülteninde 2002 yılında yayınlanmıştır. Bu modelle ilgili ilk araştırma bulguları Konseyin Ağustos 2005’te New Orleans’ta yapılacak olan Dünya Konferansında sunulacaktır. Bu çalışmalara yenilerinin eklenmesi ve yeni modellerin oluşturulması üstün veya özel yetenekli çocukların eğitimi açısından büyük önem taşımaktadır.


0-24 YAŞ GRUBU ÜSTÜN YETENEKLİ ÇOCUK SAYISI NE KADARDIR?

Devlet İstatistik Enstitüsünün resmi internet adresinden alınan 2000 Genel Nüfus Sayımı kesin sonuçlarına göre çağ nüfusun yaş seviyelerine dağılımı aşağıdaki gibidir:

Yaş Seviyeleri KADIN ERKEK TOPLAM %2

0-4 3.188.132 3.396.690 6.584.822 131.696

5-9 3.270.871 3.485.746 6.756.617 135.132

10-14 3.307.999 3.570.657 6.878.656 137.573

15-19 3.518.257 3.691.218 7.209.475 144.190

20-24 3.263.432 3.426.714 6.690.146 133.803

TOPLAM 16.548.691 17.571.025 34.119.716 682.394

Birleşmiş Milletler, Dünya Sağlık Örgütü ve akademik araştırmalarına göre nüfusun % 2’sinin üstün yetenekli olduğu tespit edilmiştir. Ülkemiz 2000 Genel Nüfus Sayımı kesin sonuçlarına göre 0 – 24 yaş grubu nüfusun 34.119.716’dir. Bu tabloyu yorumladığımızda üstün yetenekli çocuk ve gençlerin sayısının 682.394 olduğunu görürüz.


ÜLKEMİZDE 5-24 YAŞ GRUBUNDA NE KADAR
ÇOCUK ÜSTÜN YETENEKLİ EĞİTİMİ ALIYOR?

Ana sınıfında ve okul öncesinde eğitim gören çocuklar için üstün yetenekli eğitimi konusunda bu güne kadar herhangi bir uygulama yapılmamıştır.

Hâlen ülkemiz genelinde eğitim faaliyetlerini sürdüren çocukların eğitim gördüğü Bilim ve Sanat Merkezlerinde; “okul öncesi, ilköğretim ve orta öğretim çağı öğrencileri” nden tanılama sonucu üstün yeteneği tespit edilen 2.307 çocuk eğitim almaktadır.

İlköğretimini tamamlayan çocuklar, merkezi sınav sistemi sonucu aldıkları puanlara göre orta öğretim okullarına girmektedir. 2002-2003 Öğretim Yılı verilerine göre seçerek öğrenci alan Fen ve Anadolu Lisesi türünden liselerdeki öğrenci sayıları aşağıdaki gibidir. Bu okullarımızın hedef kitlesi ilköğretim okulu 8’inci sınıf öğrencileridir. Oysa Çoklu Zekâ Kuramına göre bireylerdeki yeteneklerin hemen tamamı okul öncesi dönemde ortaya çıkmakta ve keşfedilemeden bu özellikleri ortalama çocukların düzeyine indirgenmeye zorlanmakta ve dolayısıyla heba edilmektedir.


Anadolu Lisesi 218.222

Anadolu Öğretmen Lisesi 31.519

Anadolu Güzel Sanatlar Liseleri 6.469

Anadolu Mesleki-Teknik Liseleri 117.531

Fen Liseleri 12.022

TOPLAM 385.763


Yukarıdaki tabloda belirtilen okullarımızda seçilerek eğitime alınan çocuklara her ne kadar ilgi ve yetenekleri doğrultusunda eğitim etkinliği yapılmak istense de çocukların ÖSYM’ce yapılan ÖSS’ye hazırlanmaları için gerek özel ders, gerekse dershanelere devam etmeleri nedeniyle, ezbere dayalı bir eğitim modeline dönüşmektedir.

Bilim ve Sanat Merkezlerine devam eden öğrencilerden orta öğretime geçenlerin de bu hazırlık sürecine girmeleri sonucu bu kurumlarda da eğitimlerine devam edilememektedir.

Oysa 0–24 yaş seviyesindeki 34.119.716 çocuğun tamamının iyi bir gözlem sonucu akranlarına göre farklılık gösterenleri belirlenerek bireysel tanılamalarının yapılması durumunda 682.394 üstün yetenekli çocuğun tespiti ihtimali vardır. Halen 24 tane Bilim ve Sanat Merkezinde 2.307 öğrencinin ilgi ve yetenekleri doğrultusunda bireysel eğitim aldığı buna karşılık yaklaşık olarak 680.087 çocuğun bu eğitimi almakta mağdur olduğu görülmektedir. Bunun yanısıra, Bilim Sanat Merkezlerindeki eğitimin okul öncesinden başlamıyor oluşunun büyük bir eksiklik olduğu düşünülmektedir. Dolayısıyla, nüfus toplamının, üstün zihin düzeyinde kabul edildiği, %2’lik diliminin ciddi bir eğitim eksikliği ile karşı karşıya kaldığı açıkça ortadadır.
STRATEJİK PLÂNLAMA

VIII. Beş Yıllık Kalkınma Planında, Türkiye’de özel eğitim okullarının sayısı artırılamamış ve mevcut okullarda kaynaştırma eğitimine geçilmesinde yeterli gelişme sağlanamamıştır. Ayrıca özel eğitim gerektiren üstün zekâlı çocuklara uygun eğitim ortamlarının hazırlanmasında yetersiz kalınmıştır. Ayrıca, ortaöğretimde uygulamaya konulan ders geçme ve kredi sistemi 1995-1996 öğretim yılında yürürlükten kaldırılarak sınıf geçme sistemine dönülmüştür (VIII. Beş Yıllık Kalkınma Plânı).


Üstün ve Özel Yetenekli Çocukların Eğitimi ile İlgili Olarak Âcilen Gerçekleştirilmesi İçin İleri Sürülen Öneriler:

Öncelikle üstün ve özel yetenekli çocukların tanımı, özellikleri, almaları gereken öğretim programları, uygulanması gereken eğitim modelleri, toplum için önemleri ve ülkede neden istihdam edilmesi gerektiği hususunda;

• Üstün yeteneklilerin eğitimi alanında ülke ölçekli örgün ve yaygın eğitim stratejisinin hazırlanması,

• Uygulanabilir farklılaştırılmış eğitim modellerinin geliştirilmesi ve her birinin bilimsel araştırmalarla değerlendirilmesi,

• Üstün yetenekli çocuk ve gençlerin tespitine yönelik etkin tanılama programının uygulanması. Bu amaçla, zaman aşımına uğramış testlerin yeniden standardizasyonunun yapılması. Zekânın niteliğini de ortaya çıkaran yeni zekâ testlerinin ülkemize uyarlanabilmesi için, âcilen geçerlik, güvenirlik ve standardizasyon çalışmalarına girişilmesi ve kültürümüze yönelik yerli testlerin üretimine geçme çalışmalarının yapılması,

a) Sınıf atlatma

b) Üst sınıftan ders alma,

c) Orta öğretimde öğrenim görürken üniversiteden ders alma,

d) Grup çalışmaları için öğretmen norm kadrosu sayısını arttırma,

e) Ders saatlerini öğrencinin gereksinimine göre ayarlama,

f) Branş derslerinin branş öğretmenleri tarafından yürütülmesine birinci sınıftan itibaren başlama,

gibi bu tür çocukların eğitiminde önemli olan hususların hayata geçirilebilmesi için gerekli mevzuat çalışmalarının âcilen sonuçlandırılması,

• Beyazıt İlköğretim Okulu’nda başlatılan modelle ilgili eğitim-öğretim uygulama süreci ile çalışma usul ve esaslarına yönelik Bakanlığa arz edilen yönerge taslağının Bakanlıkça, bu tür öğrencilerin eğitim gereksinmelerini dikkate alarak âcilen sonuca ulaştırılması,

• Uygulamalarda amaca ulaşılabilmesi için, nitelikten ödün verilmemesi,

• Üstün veya özel yetenekli çocukları ilgilendiren konularda bilgi üretimi, araştırma, uygulama ve değerlendirme ve izlemeyi kapsayan özerk bir kurumun kurulması,

• Rehberlik ve Araştırma Merkezlerinde üstün ve özel yetenekli çocuklarla ilgilenecek ayrı bir bölümün oluşturulması,

• Alanın bütün özneleri ile işbirliği olanaklarının sağlanması,

• Üstün beyin gücüne ulaşmış yeteneklerin istihdamına yönelik politikaların belirlenmesi,

• Beyin göçünü önlemek için üniversite ve iş dünyasının birlikte eşgüdümlü bir şekilde çalışmasına dönük politikaların belirlenmesi,

ülkemiz insanı için millî bir görev olarak algılanmalı ve değerlendirilmelidir.

Yararlanılan Kaynaklar
Akarsu, F. (2001). Üstün Yetenekli Çocukların Ailelerinin Sorunları. İstanbul: Eduser.

Akkutay, Ü. (1984). Enderun Mektebi. Ankara:

Akyüz, H. (1992). Eğitim Sosyolojisinin Temel Kavram ve Alanları Üzerine Bir Araştırma. İstanbul: Milli Eğitim Basımevi.

Ataman, A. (2003). Üstün zekâlı ve üstün yetenekli çocuklar. Ataman, A. (Ed.). Özel gereksinimli çocuklar ve özel eğitime giriş (175-197). Ankara: Gündüz Eğitim ve Yayıncılık.

Ataman, A. (2000). Aileler ve öğretmenler üstün zekâlı çocuklara nasıl yardımcı olabilir? Yer aldığı eser Özel eğitimde aile eğitimi sempozyumu (ss.123-134). Ankara: T.C. Milli Eğitim Bakanlığı, Özel Eğitim Rehberlik ve Danışma Hizmetleri Genel Müdürlüğü.

Ataman, A. (1989). Üstün yetenekli çocuklara uygulanması gereken özel eğitim tedbirlerine yönelik bir proje teklifi. G.Ü. Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 5 (1), 115-121.

Aydın, S. (1994). Eğitime Farklı Bir Bakış. İzmir: TÖV Yayınları.

Büyüksezer, M. N. ve Eriş, C. ( ). Özellikli Çocuğa Yardım. İstanbul: Merküri Yayıncılık.

Clark, B. (1997). Growing up gifted. Developing the potential of children at home and at school. (5th ed.). New Jersey: Merrilll, an imprint of Prentice Hall.

Çağlar, D. (1986). Üstün zekâlı çocuklar. Çağdaş Eğitim Dergisi, 11 (115), 12-18.

Davaslıgil, A. (2000). Üstün çocuklara sahip ailelerin eğitimi. Yer aldığı eser Özel eğitimde aile eğitimi sempozyumu (ss.142-148). Ankara: T.C. Milli Eğitim Bakanlığı, Özel Eğitim Rehberlik ve Danışma Hizmetleri Genel Müdürlüğü.

Davaslıgil, Ü. (1995). Üstün Zekâlı Çocukların Eğitimi. Yaşadıkça Eğitim, (43), 21-27.

Davaslıgil, Ü. (1991). Üstün olma niteliğini kazanma. Eğitim ve Bilim Dergisi, (82), 62-67.

Davis, G.A. ve Rimm, S.B. (1989). Education of the gifted and talented. (2nd. ed.). New Jersey: Prentice Hall Inc.

Diyanet Vakfı, İslâm Ansiklopedisi 11. cilt 185-186-187

Enç, M. (1979). Üstün Beyin Gücü. Ankara: Ankara Üniversitesi Eğitim Fakültesi Yayınları.

Ersevim, İ. (2001). Üstün Zekâlı ve Yetenekli Çocukların Eğitimi. İstanbul: Özgür Yayınları.

Gallagher, J. J. ve Courtright, R.D. (1986). The educational definition of giftedness and its policy implications. Yer aldığı eser. R.J. Sternberg ve J.E. Davidson (Ed.). Conception of Giftedness (ss. 93-111). Cambridge: Press Syndicate of the University of Cambridge.

Hallahan, D. P. ve Kauffman, J.M. (1978). Exceptional children: Introduction to special education. New Jersey: Prentice – Hall, Inc.

Kaplan, S. N. (1986). The grid: A model to construct differentiated curriculum for the gifted. Yer aldığı eser J.S. Renzulli (Ed.). Systems and models for developing for the gifted and talented (s.183). Connecticut: Creative Learning Press, Inc.

Keysan, A. (1986). SSCB’de Üstün Zekâlıların Eğitimi. Ankara: GÜEF.

Milli Eğitim Bakanlığı, APK, 2003-2004 Eğitim-Öğretim Yılı Sayısal Verileri. Ankara.

Özsoy, Y. (1984). Üstün yetenekli çocuklar ve eğitimleri. Eskişehir Anadolu Üniveristesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 1(1), 29-33.

Özsoy, Y.; Özyürek, M. ve Eripek, S. (1992). Özel Eğitime Muhtaç Çocuklar. Ankara: Karatepe Yayınları.

Renzulli, J.S. (1986). The three-ring conception of giftedness: a developmental model or creative productivity. Yer aldığı eser. R.J. Sternberg ve J.E. Davidson (Ed.). Conception of Giftedness (ss. 53-92). Cambridge: Press Syndicate of the University of Cambridge.

Saban, A. (2001). Çoklu Zekâ Teorisi ve Eğitim. Ankara: Nobel Yayın Dağıtım.

Selçuk, Z., Kayılı, H. ve Okut, L.( 2003). Çoklu Zekâ Uygulamaları. Ankara: Nobel

Milli Eğitim Bakanlığı, APK, 2003-2004 Eğitim-Öğretim Yılı Sayısal Verileri

Sisk, D. (1987). Creative teaching of the gifted. New York: McGraw-Hill Book Company

Sisk, D. (1996). Üstünlerin yaratıcı öğretimi (Çev. N. Tarhan). Ankara: MEB Özel Eğitim Rehberlik ve Danışma Hizmetleri Genel Müdürlüğü Kütüphanesi. (Orijinal eserin yayın tarihi 1987).

Strip, C. A. ve Hirsch, G. (2000). Helping gifted children soar. A parctical guide for parents and teachers. Scottsdale, AZ: Gifted Psychology Press, Inc.

Szabos, J. (1991). Bright child, gifted learner. Challenge: Reaching and Teaching the Gifted Child.

Tomlinson, C. A. (2001). How to differentiate instruction in mixed-ability classrooms. (2nd ed.). Alexandria, VA: Association for Supervision and Curriculum Development

Tomlinson, C.A. ve Allan, S.D. (2000). Leadership for differentiating schools and chlassroooms. Alexandrria, Virginia: Association for Supervision and Curriculum Development.

Uzun, M. (2001). Millî Eğitim Bakanlığı, Özel Eğitim Rehberlik ve Danışma Hizmetleri Genel Müdürlüğü, Hizmetiçi Eğitim Notları, ANKARA

Van Tassel-Baska, J. (1998). Planning effective curriculum for gifted learners. Denver: Love Publishing Company.


YARARLANILAN YASA, YÖNETMELİK VE YÖNERGELER

Anayasa


1739 Sayılı Millî Eğitim Temel Kanunu

2916 Sayılı Özel Eğitime Muhtaç Çocuklar Kanunu

3803 Sayılı Köy Enstitüleri Kanunu

6660 Sayılı Güzel Sanatlarda Fevkâlade İstidat Gösteren Çocukların Devlet Tarafından Yetiştirilmesi Hakkında Kanun

1416 Sayılı Türk Öğrencilerinin Yabancı Memleketlerde Okumaları ile İlgili Kanun

573 Sayılı Kanun Hükmünde Kararname

Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği

İlköğretim Kurumları Yönetmeliği

İlköğretimde Yöneltme Yönergesi

1991 Birinci Özel Eğitim Konseyi Raporu, Millî Eğitim Bakanlığı, 13–15 Mayıs, ANKARA

2000 III. Beş Yıllık Kalkınma Planı, ANKARA

2001 Millî Eğitim Bakanlığı, Talim ve Terbiye Kurulu 25.10.2001 tarih ve 370 sayılı kararı, (Bilim ve Sanat Merkezleri Yönergesi), ANKARA


YARARLANILAN İNTERNET ADRESLERİ

http://www.apk.meb.gov.tr/Birimler/Istatistik_Dairesi_Baskanligi/Dosyalar/2003-2004_Milli_Egitim_Sayisal_Veriler.zip

http://www.bilsem.org

http://www.biltek.tubitak.gov.tr

http://www.cevdetnersebilsem.sitemynet.com

http://www.die.gov.tr/nufus_sayimi/2000Nufus_Kesin1.htm

http://www.egitim.com/aile/0608/0608.5/0608.5.ailelerveustunzekalicocuklari.asp

http://www.fenokulu.net/cokluzekakurami.htm



http://www.gifted.ucon.edu
Download 0.52 Mb.
1   2   3   4   5   6   7




Download 0.52 Mb.

Bosh sahifa
Aloqalar

    Bosh sahifa



ÜSTÜn yetenekli Çocuklar durum tespiTİ komisyonu

Download 0.52 Mb.