• Xulosa………………………………………………………………………………. Adabiyotlar royxati………………………………………………………………..
  • Kirish……………………………………………………………………




    Download 0.62 Mb.
    bet12/18
    Sana22.12.2023
    Hajmi0.62 Mb.
    #126903
    1   ...   8   9   10   11   12   13   14   15   ...   18
    Bog'liq
    2 - mustaqil ish Asrorxonova Dinavozxon
    Voleybol 2222, Mavzu quritish jarayoni, 2-mavzu Quduqlarning turlari-fayllar.org (1), Shablon, ГПП-2, 3- mavzu Elektron jadvallardan foydalanish texnologiyalari-azkurs.org, BTIMO MUSTAQIL ISH 165-21 Choriyev Sardor, Choriyev Sardor IMT 165-21 guruh ABN kurs ishi, Биология-, kollektivnyj-dogovor-Blank, 2 5463153754326962040, 2 5474346988856153403, 2 5467407318138228622, 2 5474346988856153404, Asrorxonova Dilnavozxon KI 14-20 S 2-mustaqil ish
    Kirish…………………………………………………………………….. 
    I BOB. 
    1.1 Signallar va ularning xarakteristikalari……………………………………… 
    1.2 Signallarga raqamli ishlov berish va uning imkoniyatlari............................. 
    2 BOB.Asosiy qism……………………………………………………………… 
     
    2.1 SPF sm raqamli signallarni qayta ishlash uchun maxsus protsessor…………………..
    2.2 Signallar, modulyatsiya va manipulyatsiya………………………………………………………..
    2.3 Filtrlash vazifalaridagi oyna vazifalari. Zaif signallarni aniqlash…………………………
    Xulosa………………………………………………………………………………. 
    Adabiyotlar ro'yxati……………………………………………………………….. 
     
     

     
    1.1 Signallar va ularning xarakteristikalari 
    Axborotlani chiqarish, qayta ishlash va uzatish ko’p masalalarni mohiyatini
    maxsuslashtirilgan axborot hisoblash tizimlarida turli xil vazifalarga tayinlaydi.
    Fizik tashuvchilardan axborotni chiqarib olish uchun asosiy vosita bu signal
    hisoblanadi. Signallarga misol sifatida telefon so’zlashuvini tashkil qiladigan
    mikrofon zanjiridagi tok, tasvirlani nurining yorqinligi orqali telivezordan qabul
    qilish, radiouzatgish antennasidagi tok va boshqa ko’pgina misollarni keltirish
    mumkin. Shundan kelib chiqgan holda, signal bu – amaliy jihatdan ko’p hollatlarda
    vaqt ichida oquvchi obektiv jarayondir. Axborot hisoblash tizimlarida o’zi
    tomonidagi jarayonning nazariyasini emas balki, signalning analitik ta’rifini
    matematik modellar yordamida amalga oshirish qaraladi. Ko’pgina hollarda barcha
    signallar aniq fizik koordinatalarda qiymatlari berilgan funksiya sifatida qaralib
    kelinadi. Bu ma’noda signallarni bir o’chovli (vaqtga bog’liq holda), tekislikda
    berilgan ikki o’lchovli (misol uchun xar xil tipdagi tasvirlarni), uch o’lchovli (
    misol uchun fazodagi ob’ektlar) ni keltirish mumkin. Bunday signallarni
    matematik tavsiflanishi tegishli ravishda bir, ikki, va uch o’zgaruvchi bo’ladi.
    Albatta bu erda nafaqat skalyar funksiyalarni sifatida foydalanish emas balki ancha
    qiyin modellarini kompleks va vektor funksiyalarni qulay foydalanish mumkin.
    Signallarga raqamli ishlov berishdan maqsad turli o’zgartirishlar orqali ularni
    samaradorlik bilan uzatish, saqlash va axborotni ajratib olishdan iborat. Keying
    vaqtlarda keng rivojlangan signallarga raqamli ishlov berish usullari bir qator
    afzalliklarga ega: - umuman olganda signallarga ishlov berishning xar qanday
    murakkab algoritmlarini amalga oshirish mumkinligini amalga oshirish
    mumkinligini va 7 ushbu signallarga ishlov berish algoritmlarini real vaqtda
    amalga oshirish imkoniyatini beruvchi elementlar bazasi borligi; - raqamli
    qurilmalar yuqori aniqlikda ishlov imkoniyatini beruvchi algoritmlarning
    yaratilganligi va mavjudligi; - nazariy jixatdan uzatilayotgan xabarlarni
    xalaqitbardosh kodlardan foydalanib uzatish va saqlash saqlash natijasida xatosiz
    qayta tiklash imkoniyatining borligi raqamli signallarga xosdir. Yuqoridagi
    afzalliklarni amalga oshirish diskret signallar va elementar zanjirlar xaqidagi
    asosiy ma’lumotlarga ega bo’lish darajasiga bog’liq. Real siganallar har doim
    aniqlangan interval oralig’ida funksiya sifatida aniqlanadi. Misol uchun bir
    o’lchovli signal funksiya sifatida t vaqtda poydo bo’lsa, chegaralangan intervalni
    qo’yidagicha yozish mumkin.




    min max x t ,t

    t ,t , bu erda max t va max t -
    aniqlash intervalining nisbatan pastki va yuqori chegaralaridir. Agar max t va max
    t - qiymati bir ishorali bo’lsa, unda bu interval bir ta’rafli , aks holda interval ikki
    tarafli deyiladi. min max t
    
    t da interval simmetrik deyiladi. Siganl kauzal
    deyiladi qachonki u barcha real signallar vaqt boshlanishida paydo bo’ladigan
    signallarga aytiladi. Agar signalning qiymati qaysidir vaqt oralig’ida qaytarilsa

    bunday signallar davriy signallar deyiladi. Bugungi kunda qo‘yidagi tipdagi


    signallarga asosiy e’tibor qaratilmoqda:

    Nutqiy signallar, misol uchun kundalik hayotda ishlatiladigan (telefonda
    gaplashish, radio eshitish );

    Beomedik signallar (elektroensefalogramma, miya signallari );

    Ovozli va audiosignallar;

    Video va telerasmlar;

    Radar signallari (berilgan diapazonda ma’lum bir maqsadga yo‘naltirilgan
    izlanishlarda qo‘llaniladigan ).
    Tabiatda uchraydigan ko‘pgina signallar o‘zining analogli formasiga ega bo‘lib,
    vaqt bo‘yicha uzliksiz o‘zgaradigan va misol uchun ovozli to‘lqin ko‘rinishida
    fizik kattaligi bo‘yicha ta’riflanadi. Odatda raqamli signallarni 8 qayta ishlashda
    ishlatiladigan anolog signallar bir xil oraliqli vaqt intervalida raqamli ko‘rinishga
    keltiriladi. Ko‘pincha raqamli signallarni spektr qiymatlarini olib yoki qo‘lay
    formaga keltirish orqali qayta ishlash interferensiyalardan yoki shumlardan
    bartaraf etish, signallarni siliqlash, siqish, tanishda katta yordam beradi. Bugungi
    vaqtda signallarga raqamli ishlov berish ko‘pgina, avval anologli usullarda
    ishlatiladigan sohalarda tashqari yangi anologli qurilmalarda bajarib bo‘lmaydigan
    sohalarda qo‘llanilmoqda. Signallarga raqamli ishlov berishning jozibaliligi
    quyidagi asosiy qulayliklarga bog‘langan. Aniqlilikning kafolatlanganligi.
    Aniqlilik ishlatilgan bitlar soniga qarab aniqlanadi. Mutloqo aks ettirish. Raqamli
    yozuvga signallarga raqamli ishlov berish usullarin qo‘llash orqali signal sifatiga
    zarar etkazmagan holda ko‘p marta nusxalash yoki aks ettirish mumkinligi [9].
    Moslashuvchanlik. Signallarga raqamli ishlov berish tizimi orqali qurilmani
    o‘zgartirmasdan xar xil funksiyalarni bajarilishini qayta dasturlashtirish
    mumkinligi. Yuqori darajadagi unumdorlik. Signallarga raqamli ishlov berishni
    signallarni analogli qayta ishlab bo‘lmaydigan vazifalarini bajarilishida qo‘llash
    mumkin. Misol uchun chiziqli fazoviy xarakteristikalarini olgan holda murakkab
    adaptiv filtrlashlarni amalga oshirish masalalarida qo‘llanilishi. Tezlik va
    xarajatlar. Keng polosali signal uchun signallarga raqamli ishlov berishning
    loyihalari qimmat bo‘lishi mumkin. Hozirgi vaqtda keng polosali signallarni qayta
    ishlashda ishlatiladigan tezkor ATSP (analograqamli/raqamlianalogli keltirgichlar)
    lar yo qimmat yoki keng polosali signallarga kerakligicha ishlov berishning
    imkoniyatining etishmasligidadir. Ishlov berish vaqti. Signallarga raqamli ishlov
    berish metodikasi yoki raqamli ishlov berishning dasturiy vositalaridan foydalanish
    bilan tanish 9 bo‘lmaslik qo‘yilgan vazifalarni sifatli bajarish juda ko‘p vaqtni yoki
    umuman bajarib bo‘lmasligi mumkin. Signallarga raqamli ishlov berishdan maqsad
    turli o‘zgartirishlar orqali ularni samaradorlik bilan uzatish, saqlash va axborotni

    ajratib olishdan iborat. Keyingi vaqtlarda keng rivojlangan signallarga raqamli


    ishlov berish usullari bir qator afzalliklarga ega: - umuman olganda signallarga
    ishlov berishning har qanday murakkab algoritmlarini amalga oshirish mumkinligi
    va ushbu signallarga ishlov berish algoritmlarini real vaqtda amalga oshirish
    imkoniyatini beruvchi elementlar bazasi borligi; - raqamli qurilmalar yuqori
    aniqlikda ishlash imkoniyatini beruvchi algoritmlarning yaratilganligi va
    mavjudligi; - nazariy jihatdan uzatilayotgan xabarlarni halaqitbardosh kodlardan
    foydalanib uzatish va saqlash natijasida xatosiz qayta tiklash imkoniyatining
    borligi raqamli signallarga xosdir [17]. Yuqoridagi afzalliklarni amalga oshirish
    diskret signallar va elementar zanjirlar haqidagi asosiy ma’lumotlarga ega bo‘lish
    darajasiga bog‘liq
    Tasodifiy signallar va shovqin
    Ushbu bo'limda tasodifiy signallar tushunchasi, ehtimollik taqsimotining zichligi,
    tasodifiy o'zgaruvchining taqsimlanish qonuni kiritilgan. Matematik momentlar —
    o'rtacha (matematik kutish) va Varyans (yoki bu qiymatning ildizi — RMS).
    Bundan tashqari, ushbu bo'lim signallarni qayta ishlashda oddiy taqsimot va
    tegishli oq shovqin tushunchasini shovqinning asosiy manbai (shovqin) deb
    hisoblaydi.
    Tasodifiy signal vaqt funktsiyasi deb ataladi, uning qiymatlari oldindan noma'lum
    va faqat ma'lum bir ehtimollik bilan taxmin qilinishi mumkin. Tasodifiy
    signallarning asosiy xususiyatlari quyidagilardan iborat:
    Analog signalni raqamli buzilmasdan va yo'qotishsiz to'g'ri tiklash uchun
    Kotelnikov teoremasi (Nikvista-Shannon) deb nomlanadigan hisoblash teoremasi
    qo'llaniladi.

    Cheklangan spektrli har qanday uzluksiz signal uzluksiz signal spektrining yuqori


    chastotasidan ikki barobar ko'p bo'lgan chastotada olingan alohida hisob-kitoblar
    orqali noyob va kayıpsız tarzda tiklanishi mumkin.
    zBunday talqin, doimiy vaqt funktsiyasi 0 dan yuqori chastotali qiymatgacha
    bo'lgan chastota bandini olishi sharti bilan amal qiladi. Kvantlash va namuna olish
    bosqichi noto'g'ri tanlangan bo'lsa, signalni analog shakldan alohida holga
    aylantirish buzilish bilan sodir bo'ladi.
    Bundan tashqari, ushbu bo'limda z-konvertatsiya qilish va uning xususiyatlari
    tasvirlangan, Z shaklida alohida ketma-ketliklarning taqdimoti ko'rsatilgan.
    Yakuniy alohida ketma-ketlikning namunasi:
    x(nT) = {2, 1, -2, 0, 2, 3, 1, 0}
    .Z shaklida bir xil ketma-ketlikning namunasi:
    X(z) = 2 + z-1 — 2z-2 + 2z-4 + 3z-5 + 1z
    Ushbu bo'limda signalning vaqtinchalik va chastota maydoni tushunchasi
    tasvirlangan. Fourier (DPF) ning alohida konvertatsiyasini aniqlash joriy etiladi.
    To'g'ridan-to'g'ri va teskari DPF, ularning asosiy xususiyatlari ko'rib chiqiladi. DPF
    dan Fourier (BPF) ning 2 bazasida (chastota va vaqt bo'yicha dekimatsiya
    algoritmlari) tez konvertatsiya qilish algoritmiga o'tish ko'rsatiladi. BPFNING DPF
    ga nisbatan samaradorligi aks ettirilgan.
    Xususan, ushbu bo'limda scipy Python to'plami tasvirlangan.ffpack turli xil Fourier
    transformatsiyalarini hisoblash uchun (sinus, kosinus, to'g'ridan-to'g'ri, teskari, ko'p
    o'lchovli, haqiqiy).
    Fourier konvertatsiyasi har qanday funktsiyani Harmonik signallar to'plami sifatida
    taqdim etish imkonini beradi! Fourier konvertatsiyasi koagulyatsiya usullari va
    raqamli korrelyatorlarni loyihalash asosida amalga oshiriladi, spektral tahlilda faol
    foydalaniladi, uzoq raqamlar bilan ishlashda ishlatiladi.
    Alohida signal spektrlarining xususiyatlari:
    1. Diskret signalning spektral zichligi namuna olish chastotasiga teng davr bilan
    davriy funktsiyadir.
    2. Agar alohida ketma-ketlik haqiqiy bo'lsa, unda bunday ketma-ketlikning
    spektral zichligi moduli bir xil funktsiyaga ega va argument g'alati chastota
    funktsiyasidir.
    Harmonik signalning spektri:
    FFT for cosine

    DPF va BPF samaradorligini taqqoslash


    BPF algoritmining samaradorligi va amalga oshirilgan operatsiyalar soni lineer
    ravishda n ketma-ketligining uzunligiga bog'liq:
    N DPF BPF kompleks qo'shimchalar sonining nisbati kompleks ko'paytirishlar
    sonining nisbati
    Ko'paytirish operatsiyalari soni qo'shimcha operatsiyalar soni ko'paytirish
    operatsiyalari soni qo'shimcha operatsiyalar soni
    2 4 2 1 2 4 1
    4 16 12 4 8 4 1.5
    8 64 56 12 24 5.3 2.3
    16 256 240 32 64 8 3.75
    32 1024 992 80 160 12.8 6.2
    64 4096 4032 192 384 21.3 10.5
    128 16384 16256 448 896 36.6 18.1
    ... ... ... ... ... ... ...
    4096 16777216 16773120 24576 49152 683 341
    8192 67108864 67100672 53248 106496 1260 630
    Ko'rib turganingizdek, konvertatsiya qilish uzunligi qancha ko'p bo'lsa, hisoblash
    resurslarini tejash (qayta ishlash tezligi yoki apparat birliklarining soni)!
    Har qanday o'zboshimchalik shaklidagi signal turli chastotalarning Harmonik
    signallari to'plami sifatida ifodalanishi mumkin. Boshqacha qilib aytganda, vaqt
    mintaqasidagi murakkab shaklning signali *harmonikalar*deb ataladigan chastota
    mintaqasida murakkab hisob-kitoblar to'plamiga ega. Ushbu hisob-kitoblar ma'lum
    bir chastotada Harmonik ta'sirning amplitudasi va fazasini ifodalaydi. Chastota
    sohasidagi harmonikalar to'plami qanchalik katta bo'lsa, murakkab shaklning
    signali aniqroq ko'rinadi.
    FFT Gibbs
    Pıhtılaşma va korrelyatsiya
    Ushbu bo'limda alohida tasodifiy va deterministik ketma-ketliklar uchun
    korrelyatsiya va pıhtılaşma tushunchasi taqdim etiladi. Avtokorelatsion va o'zaro
    korrelyatsion funksiyalarning koagulyatsiya bilan aloqasi ko'rsatilgan. Qatlamning
    xususiyatlari, xususan, alohida-alohida ketma-ketlik misolida batafsil tahlil bilan
    alohida signalning chiziqli va tsiklik koagulyatsiyasi usullari ko'rib chiqiladi.

    Bundan tashqari, BPF algoritmlari yordamida "tez" koagulyatsiyani hisoblash usuli


    ko'rsatiladi.
    Haqiqiy vazifalarda, odatda, bir jarayonning boshqasiga o'xshashligi yoki bir
    jarayonning boshqasidan mustaqilligi haqida savol tug'iladi. Boshqacha aytganda,
    signallar o'rtasidagi munosabatni aniqlash, ya'ni korrelyatsiyani topish kerak.
    Korrelyatsiya usullari keng ko'lamli vazifalarda qo'llaniladi: signallarni qidirish,
    kompyuterni ko'rish va tasvirni qayta ishlash, maqsadlarning xususiyatlarini
    aniqlash va ob'ektga masofani aniqlash uchun radar vazifalarida. Bundan tashqari,
    korrelyatsiya yordamida shovqinlarda zaif signallarni qidirish amalga oshiriladi.
    Pıhtı, signallarning o'zaro ta'sirini tasvirlaydi. Agar signallardan biri filtrning
    impuls xarakteristikasi bo'lsa, u holda impuls xarakteristikasi bilan kirish ketma-
    ketligining koagulyatsiyasi elektronning kirish ta'siriga bo'lgan munosabatidan
    boshqa narsa emas. Boshqacha aytganda, natijada olingan signal filtr orqali
    signalning o'tishini aks ettiradi.
    Avtomatik tuzatish funktsiyasi (ACF) axborotni kodlashda qo'llaniladi. Uzunlik,
    chastota va shakl parametrlari bo'yicha kodlash ketma-ketligini tanlash asosan
    ushbu ketma-ketlikning korrelyatsiya xususiyatlariga bog'liq. Eng yaxshi kod
    ketma-ketligi noto'g'ri aniqlash yoki tetiklanish ehtimoli (signallarni aniqlash,
    eshik qurilmalari uchun) yoki noto'g'ri sinxronizatsiya (kod ketma-ketligini uzatish
    va qabul qilish uchun) ning eng kichik qiymatiga ega.
    Ushbu bo'lim to'g'ridan-to'g'ri formula bilan hisoblangan tez koagulyatsiyaning va
    koagulyatsiyaning samaradorligini taqqoslash jadvalini taqdim etadi (haqiqiy
    ko'paytirishlar soni bo'yicha).
    Ko'rib turganingizdek, 64-ga BPF uzunligi uchun tezkor koagulyatsiya to'g'ridan-
    to'g'ri usul bilan yo'qoladi. Biroq, BPF uzunligi ortishi bilan natijalar teskari
    yo'nalishda o'zgaradi - tez koagulyatsiya to'g'ridan-to'g'ri usuldan foyda oladi.
    Shubhasiz, BPFNING uzunligi qancha ko'p bo'lsa, chastota usuli qanchalik yaxshi
    bo'ladi.
    N tez koagulyatsion nisbati
    8 64 448 0.14
    16 256 1088 0.24
    32 1024 2560 0.4
    64 4096 5888 0.7
    128 16K 13312 1.23
    ... ... .. ...
    2048 4M 311296 13.5

    Cos vazifalarida tasodifiy signallar ikki sinfga bo'linadi:


    shovqinlar turli chastotalar va amplitudalar to'plamidan iborat tartibsiz
    dalgalanmalardir,

    Download 0.62 Mb.
    1   ...   8   9   10   11   12   13   14   15   ...   18




    Download 0.62 Mb.

    Bosh sahifa
    Aloqalar

        Bosh sahifa



    Kirish……………………………………………………………………

    Download 0.62 Mb.