• Eramizning 500 yillari. Chot (abak)
  • 1642 yil.
  • Gulelmo Markoni
  • 1938 yil
  • 1946 yil. Amerikalik J. Ekkert va J. Mouchli “Eniak”
  • S.A.Lebedyev
  • 1959 yil. S.A.Lebedev
  • 1973 yil. Ken Tompson va Denis Ritchi UNIX
  • Microsoft
  • 1979 yil. Intel
  • IBM PC
  • Egiluvchan magnit disklari
  • 1984 yil . Apple Compyuter
  • Laptop
  • Kompyuterning asosiy qurilmalari
  • Monitor har xil korinishlarda bolishi mumkin
  • Mavzu 5: kompyuter axborotlarga ishlov beruvchi qurilma sifatida. Shaxsiy kompyuterning tasnifi va tarkibi




    Download 56.34 Kb.
    Sana19.03.2017
    Hajmi56.34 Kb.


    MAVZU 5: KOMPYUTER - AXBOROTLARGA ISHLOV BERUVCHI QURILMA SIFATIDA.
    Kompyuter (ing . computer - hisoblayman), EHM (Elektron Hisoblash Mashinasi) - oldindan berilgan dastur (programma) boʻyicha ishlaydigan avtomatik qurilma. Elektron hisoblash mashinasi (EHM) bilan bir xildagi atama.
    SHAXSIY KOMPYUTERNING TASNIFI VA TARKIBI



    Reja:

    1. Shaxsiy kompyuterlarning paydo bo’lish tarixi

    2. Shaxsiy kompyuterning tuzilishi

    3. Shaxsiy kompyuterning asosiy qurilmalari

    Zamonaviy hisoblash mashinalari yoki kompyuterlarning asosiy qismlari elektron qurilmalardan tashkil topgan. Shuning uchun ular elektron hisoblash mashinalari yoki EHM deb yuritiladi. Hisoblash qurilmalari tarixi bir necha asrni o'z ichiga oladi. Quyida bu tarixning eng salmoqli voqealari va uning ishtirokchilari haqida so'z yuritiladi. 

    Eramizning 500 yillari. Cho't (abak) – ipga tortilgan toshchalardan tuzilgan qurilma ixtiro qilindi.

    1614 yil. Shotlandiyalik Jon Neper logarifmni ixtiro qildi. Ko'p o'tmay R. Bissakar logarifmik lineyka yaratdi.

       


    http://eduportal.uz/ebooks/informatika8/img/img_31.jpghttp://eduportal.uz/ebooks/informatika8/img/img_32.jpghttp://eduportal.uz/ebooks/informatika8/img/img_33.jpg
    1642 yil. Fransuz olimi Blez Paskal mexanik qurilma  – arifmetik mashina yasashga kirishdi. Bu qurilma oddiy arifmetik amallarni bajarar va sonlarni “eslab” qolardi.

    1876 yil. Angliyalik muxandis Aleksandr Bell hozirgi vaqtda juda ommalshib ketgan telefonni ixtiro qildi.

    1901 yil. Italiyalik fizik Gulelmo Markoni Yevropa va Amerika orasida radioaloqa o'rnatdi.
    Ángliya (ingl. England) - Buyuk Britaniya va Shimoliy Irlandiya Qoʻshma Qirolligining eng katta qismi. Angliya Buyuk Britaniya katta orolining janubi-gʻarbini egallagan.
    Italiya (Italia), Italiya Respublikasi (Repubblica Italiana) - Yevropa jan. da, Oʻrta dengiz havzasida joylashgan davlat. Apennin ya.o., Sitsiliya, Sardiniya va b. kichik orollarni oʻz ichiga olgan. Mayd.


    1938 yil. Nemis muxandisi Konrad Suze birinchi mexanik kompyuterni yasadi.

    1941 yilKonrad Suze elektromexanik elementlarga asoslangan birinchi universal kompyuterni ixtiro qildi. U ikkilik hamda qo'zg'aluvchi vergulli sonlar asosida ishlar edi.
    http://eduportal.uz/ebooks/informatika8/img/img_39.jpg
    1946 yil. Amerikalik J. Ekkert va J. Mouchli “Eniak” (Electronic Numerical Integrator and Computer) nomli birinch elektron raqamli kompyuter yasadilar. Unga 18 ming elektron lampa sarflandi. U sekundiga 300 ta ko'paytirish va 5000 ta qo'shish amallarini bajarar edi.

      1951 yil. Kiyev shahrida Yevropa qit’asida birinchi 600 ta elektron lampaga ega kompyuter – MESM (малая электронная счетная машина – kichik elektron hisoblash mashinasi) yaratildi.

    Yevropa (yun. Yeigore, osuriy tilida „ereb“ - gʻarb) - qitʼa, Yevrosiyo materigining gʻarbiy qismi. Maydoni 10507 ming km2; 730 ming km2 ni orollar tashkil etadi. Qitʼa Shimoliy yarim sharda joylashgan, Osiyo bilan chegarasi shartli ravishda Ural togʻlarining sharqiy etagi, Emba daryosi, Kaspiy dengizi, Kumamanich botigʻi orqali va Don daryosining quyilish joyidan oʻtkazilgan.
    Uni S.A.Lebedyev loyixalashtirdi.



    1952 yil. S.A.Lebedyev rahbarligida Moskvada BESM-1 (большая электронная счетная машина – katta elektron hisoblash mashinasi) yasaldi. O'z davrida BESM-1 Yevropada eng samarador hisoblash mashinasi edi.

    1959 yil. S.A.Lebedev rahbarligida sekundiga 10 ming amal bajara oluvchi BESM-2 hisoblash mashinasi yaratildi. Kosmik raketalar va Yerning birinchi suniy yo'ldoshlarini uchirish bilan bog'liq hisoblash ishlari aynan shu mashinada amalga oshirildi.

    1961 yil. IBM Deutschland firmasi kompyuterni modem orqali telefon tarmog'iga ulashni amalga oshirdi.

      1968 yil. Intel firmasi tashkil etildi. Xozirda u mikroprotsessorlar hamda kompyuterning boshqa integral sxemalarini ishlab chiqarish sohasida dunyoda yetakchi o'rin tutadi.

    Ishlab chiqarish, moddiy ishlab chiqarish - jamiyatning yashashi va taraqqiy etishi uchun zarur boʻlgan moddiy boyliklar (turli iqti-sodiy mahsulotlar)ni yaratish jarayo-ni; ishlab chiqarish omillarini isteʼ-mol va investitsiyalar uchun moʻljallangan tovarlar va xizmatlarga aylantirish. I.ch.



    1973 yil. Ken Tompson va Denis Ritchi UNIX operatsion sistemasini ishlab chiqishdi.

    1973 yil. IBM (International Business Machines Corporation) firmasi “vinchester” turidagi birinchi qattiq disk ishlab chiqardi.

    1975 yil. Yosh dasturchi Pol Allen va Garvard universiteti talabasi Bill Geyts Altair mikrokompyuterida Beysik dasturlash tilini ishga tushurishdi. Keyinchalik ular Microsoft (Maykrosoft) firmasiga asos solishdi. Hozirda u dasturiy ta’minot ishlab chiqaruvchi eng yirik firma hisoblanadi.

    1975 yil. IBM firmasi lazerli printerlarni sotuvga chiqardi.

    1976 yil. Talabalar Stefan Voznyak  va Stiven Jobs  garajda  Apple-1 kompyuterini yasab, Apple korporatsiyasiga asos solishdi.

    1979 yil. Intel firmasi 8088 mikroprotsessorini ishlab chiqdi.

    1980 yil. Yaponiyaning SharpSanyoPanasonicCasio kompaniyalari va amerikaning Tandy firmasi katta kompyuterlarning barcha asosiy xususiyatlarini o'zida mujassam qilgan birinchi cho'ntak kompyuterini sotuvga chiqardi.

    1981 yil. IBM firmasi 8088 mikroprotsessori asosida tashkil qilingan IBM PC nomli birinchi shaxsiy kompyuterini ishlab chiqdi.

    1982 yil. Intel firmasi 80286 mikroprotsessorini ishlab chiqdi.

    1983 yil. Apple Computers korporatsiyasi “sichqoncha” bilan boshqariladigan birinchi ofis kompyuteri – “Lisa” shaxsiy kompyuterini ishlab chiqdi.

    1983 yil. Egiluvchan magnit disklari axborot tashuvchi standart vosita sifatida keng ko'llanila boshlandi.

    1984 yil.  Sistema bloki displey va klaviatura bilan birlashtirilgan birinchi Laptop (tizzaga qo'yishga mo'ljallangan) tipidagi kompyuter ishlab chiqildi.

    1984 yilSony va Phillips firmalari CD-ROM kompakt disklariga axborot yosish standartini ishlab chiqdilar.

    1984 yilApple Compyuter korporatsiyasi operatsion sistemasi va yuqori saviyadagi grafik imkoniyatlari bilan foydalanuvchilar tomonidan tanilgan Macintosh kompyuterlari oilasiga mansub bo'lgan birinchi Macintosh kompyuterini ishlab chiqdi. Bu kompyuterlar MS-DOS operatsion sistemali IBM shaxsiy kompyuterlaridan anchagina ustun edi va shuning uchun juda ko'p millionli, ayniqsa nashriyot va ta’lim tizimida, muxlislariga ega bo'ldihttp://eduportal.uz/ebooks/informatika8/img/img_58.jpg

    Laptop (tizza kompyuteri: lap – tizza, top – ustiga). Tezligi va xotirasi jihatidan shaxsiy kompyuterlardan qolishmaydi. 

    Notebook (bloknot yoki yozuv daftarchasi). Og'irligi 3 –4 kg atrofida va kattaligi katta xajmdagi kitob o'lchamida bo'ladi. Ularga modem, CD-ROM va boshqa qo'shimcha qurilmalar o'rnatilish imkoniyati bor. 

    Hozirgi kunda shaxsiy kompyuterlar ikkiga bo’linadi. Ya’ni dasturiy ta’minot hamda apparat ta’minot.

    Dasturiy ta’minot:


    • Sistemaviy dasturiy ta’minot

    • Amaliy dasturiy ta’minot

    • Dasturlash texnologiyasining uskunaviy vositalari

    Apparat ta’minoti:

    • Asosiy qurilmalar

    • Qo’shicha (atrof) qurilmalarga bo\linadi.

    Kompyuterning asosiy qurilmalari:

    • Tizim bloki;

    • Monitor;

    • Klaviatura;

    Kompyuter ko'rinishidan uch asosiy bo'lakdan iborat:



    http://sehriyoinf.ucoz.ru/5sinfrasmlar/2.1.jpg

    Monitor deb ataluvchi qurilma televizor ekraniga o'xshash vazifani bajaradi, ya'ni chizilayotgan rasm, yozilayotgan harflar, ko'rilayotgan film unda namoyon bo'ladi.



    Monitor har xil ko'rinishlarda bo'lishi mumkin:

    http://sehriyoinf.ucoz.ru/5sinfrasmlar/2.2.jpg

    Klaviatura ustiga harf, son va boshqa belgilar yozilgan. Uning yordamida kompyuterga turli ma'lumot va buyruqlar kiritiladi.http://sehriyoinf.ucoz.ru/5sinfrasmlar/2.3.jpg

    Sistema bloki himoya g'ilofiga o'ralgan elektron sxemalar va qurilmalardan iborat. Elektron sxemalar yaxlit asosga yig’igan bo'lib, asosiy plata deyiladi. Asosiy plataga kompyuterning boshqa qurilmalarini ulash mumkin. 

    Kompyuterning eng asosiy xususiyatini asosiу platada joylashgan protsessor deb ataluvchi elektron sxema belgilaydi. U kompyuterning barcha qurilmalari ishini boshqaradi. Protsessorning turiga qarab kompyuterga baho beriladi. Masalan. Intel Pentium 4 protsessori hozircha eng kuchli protsessor hisoblanadi.

    Ma'lumotlar qanday saqlanadi?

    Biz ma'lumotlarni (kino, klip, qo'shiq, musiqa, rasmlar, hikoyalar, referatlar) daftarlar, kitoblar, magnit tasmalar va boshqa vositalar yordamida uzoq vaqt saqlay olamiz. Kompyuterda ham ma'lumotlarni uzoq vaqt saqlab qo'yish imkoniyati bor. Buning uchun asosan magnit disklar va kompakt disklarishlatiladi. Magnit disklarning qattiq va egiluvchan turlari bor.http://sehriyoinf.ucoz.ru/5sinfrasmlar/2.4.jpg

    Qattiq disklar vinchester deb atalib, odatda u sistema blokida joylashtiriladi. Egiluvchan disklardisket deb atalib, asosan bir kompyuterdan boshqasiga ma'lumotlarni ko'chirish uchun ishlatiladi. Disketlarga ma'lumot yozish va undagi ma'lumotni o'qish diskyuritgich (diskovod) qurilmasi yordamida amalga oshiriladi.http://sehriyoinf.ucoz.ru/5sinfrasmlar/2.5.jpg

    Vinchesterlarda disketlarga nisbatan bir necha ming marta ko'p ma'lumot Kompakt disklardagi ma'lumotlarni o'qish uchun CD-ROM qurilmasi ishlatiladi.

    Vinchester, kompakt disk va disketlardagi ma'lumotlar kompyuter elektr manbasidan uzilgan holda ham saqlanib qoladi. Shu sababli ularni umumiy nom bila kompyuterning tashqi xotirasi deb ataymiz.

    Kompyuterning yana qanday qurilmalari bor?

    Kompyuterni qulay usulda boshqarish, ba'zi ishlarni osongina bajarish uchun «sichqoncha» deb ataluvchi qurilmani qo'llash mumkin. Odatda, sichqonchadagi chap tugma tanlash yoki buyruq berish, o'ng tugma yordamchi amallаг ro'yxatini ochish uchun ishlatiladi. Bu ro'yxat kontekst-menyu deb ataladi.

    Kompyuterda tayyorlangan rasmlar va matnlar (hikoya, referat va boshqalar)ni «printer» deb ataluvchi qurilma yordamida qog'ozga chop etish mumkin.http://sehriyoinf.ucoz.ru/5sinfrasmlar/2.6.jpg

    Kino, klip, qo'shiq, musiqalardagi tovushlarni tovush chiqarish qurilmalari deb ataluvchi karnav (kolonka) va quloqchin (naushnik)lar orqali eshitish mumkin.

    Savol va topshiriqlar:



    1. Shaxsiy kompyuterning tarixini aytib bering

    2. Shaxsiy kompyuter nimalar tashkil toipgan?

    3. Shaxsiy kompyuterning asosiy qurilmalarini sanab bering


    Download 56.34 Kb.

    Bosh sahifa
    Aloqalar

        Bosh sahifa


    Mavzu 5: kompyuter axborotlarga ishlov beruvchi qurilma sifatida. Shaxsiy kompyuterning tasnifi va tarkibi

    Download 56.34 Kb.