12-Tema: R, L hám c shınjırlardıń achx hám fchx esaplaw Joba




Download 215.08 Kb.
Sana19.10.2022
Hajmi215.08 Kb.
#27539
Bog'liq
12-lekciya
2-lekciya, 14-leciya, 6-Ma\'ruza (El&Sxema1 Sirtki ta\'lim uchun), 5-Ma\'ruza (El&Sxema1 Sirtki ta\'lim uchun)

12-Tema: R, L hám C shınjırlardıń ACHX hám FCHX esaplaw
Joba:

  1. Paralel terbelis konturları.

  2. Paralel terbelis kontur túrleri.

Paralel terbelis konturları :
Energiya deregine elementlerdiń jalǵanıw túrine qaray terbelis konturları izbe-iz (energiya deregi induktivlik hám sıyımlılıqǵa ketma ket jalǵanǵan ) hám paralel terbelis konturlarına bólinedi (energiya deregi reaktiv elementlerge paralel jalǵanǵan ).
Óz ornında tok rezonansi induktivlik hám sıyımlılıqlar paralel jalǵanǵan elektr shınjırlarında gúzetiledi.
Radiotexnikada bunday konturlar paralel terbelis konturları dep ataladı.
Tok rezonansi xolati elektr shınjırınıń bir bólegindegi induktiv ótkezgishlik shınjırınıń basqa bólegindegi paralel jalǵanǵan sıyımlılıq o'kazuvchanligi menen oraladı (kompensiruyetsya).
Nátiyjede shınjırdıń úshlerindegi reaktiv Ótkezgishlik hám reaktiv quwat nolǵa teń boladı.
Tok rezonansi xodisasini paralel jalǵanǵan ápiwayı terbelis konturı arqalı analiz etiledi:


12. 1-súwret. Parallel jalǵanǵan R, L hám C

Bunday sxemada kompleks qarsılıq tómendegishe ańlatpalanadı :



Rezonans penen chastota bolsa tómendegishe ańlatpalanadı :

Ko'rilayotgan konturdıń aslliligi ketma ket terbelis konturınıń muǵdarına tesqari bolǵan muǵdar arqalı ańlatpalanadı.

Rezonans xolatida derekten kiyatırǵan tok tómendegishe ańlatpalanadı :

Tok rezonansida paralel terbelis konturında konturdıń tolıq ótkezgishligi minimum bahaǵa teń boladı, yaǵnıy kirisiw qarsılıgı masimal bahaǵa teń boladı.

12. 2.-su'wret.

Bul xolatda derekten kiyatırǵan tok kem muǵdarǵa teń boladı, yaǵnıy



Induktiv hám sıyımlılıq elementlerindegi TOKlar muǵdar tárepten teń, lekin belgileri bir birine qarama qarsı ańlatpalanadı.

Alınǵan aqırǵı formuladan ko'rinadaki paralel terbelis konturınıń aslliligi induktivlik hám sıyımlılıq elementlerindegi toklarǵa hám ulıwma (jıyındı ) tok muǵdarlarına salıstırǵanda márteli (pútkil sanlarǵa bóliniwshi) bahaǵa teń boladı.
Konturdıń aslliligi birdan úlken bolsa, yaǵnıy Q>1 kontur daǵı toklar muǵdar tárepten ulıwma tok muǵdarınan asıp ketedi, sol sebepli de paralel terbelis konturlaridagi rezonans penenxolati tok rezonansi dep júritiledi.
Tok rezonansi xolatida konturda induktiv hám sıyımlılıq elementleri ortasında energiyanıń úzliksiz almasinuvi júz boladı. Eger paralel terbelis konturı bir birine paralel jalǵanǵan induktiv hám sıyımlılıq elementlerinen shólkemlesken bolsa edi onıń kirisiw qarsılıgı jkda úlken muǵdarǵa iye bolar edi hám derekten tok konturǵa kelmey qolar eli.
Kontur daǵı Baslanǵısh energiya muǵdarı sarplanmas penenedi hám magnit hám elektr maydanları ortasında gezek menen bólistirilip barar edi. Derekti júzimnen úzip qóyılsa kontur daǵı terbelis xolati sheksiz dawam etip barǵan bo'lar edi..
BUNDAY KONTUR IDEAL KONTUR dep ataladı, sebebi paralel jalǵanǵan induktivlik hám sıyımlılıq elementdaridagi energiya joǵatilishini itibarǵa almaydı.

Paralel terbelis kontur túrleri:


Shama menen oylayıq, paralel terbelis kontur shaqapshası paralel jalǵanǵan eki kompleks qarsılıqlardan shólkemlesken bolsın :
ham

12. 3.-su'wret. Parallel jalǵanǵan kompleks qarshiliklar

Rayektiv qarsılıqlardıń x1 hám x2 ózgerislerine qaray 3 (úsh) qıylı túrdegi paralel terbelis konturları boladı :


Birinshi túrdegi terbelis konturı :
Konturdıń bir shaqapshasında induktivlik, ekinshi shaqapshasında bolsa sıyımlılıq elementleri jalǵanǵan terbelis konturı.

12. 4.-su'wret.

Bunday xolatda induktivlik hám sıyımlılıq elementlerinde reaktiv qarsılıqlar tómendegi formulalar arqalı ańlatpalanadı :




Ekinshi túrdegi paralel konturda bir shaqapshada induktivlik, ekinshi shaqapshada bolsa induktivlik hám sıyımlılıq elementleri jalǵanǵan boladı :

12. 5.-su'wret.
Bul xolatda reaktiv qarsılıqlar tómendegishe ańlatpalanadı :

Úshinshi túrdegi paralel terbelis konturında bolsa, bir shaqapshada sıyımlılıq elementi jalǵanǵan bolsa, ekinshi shaqapshada induktivlik hám sıyımlılıq eleiyentlari jalǵanǵan boladı.



12. 6.-su'wret.
Paralel konturlarda kirisiw ótkezgishligi tómendegi formula arqalı ańlatpalanadı :

Aktiv ótkezgishlik bolsa tómendegishe ańlatpalanadı :

Reaktiv ótkezgishlik bolsa tómendegishe ańlatpalanadı :

Rezonans penenshártiga kóre: b=0 bolsa ol túrde:

Joqarıdaǵı ańlatpalardı inabatqa alǵan túrde konturdıń rezonans penenótkezgishligi:

Joqarıdaǵı formulaǵa tiykarınan :

Soǵan tiykarınan :

Rezonansga jaqın bolǵan xolatda:
va
Rezonans penenshártiga tiykarınan :

Yamasa :


Joqarıdaǵı teńlikke tiykarınan Juwmaq : paralel terbelis konturlarında shaqapshalar daǵı reaktiv qarsılıqlar absolyut muǵdar tárepten bir birlerine teń hám belgileri bir birlerine teris bolǵan xolatdagina tok rezonansi júz boladı.
Qadaǵalaw ushın sorawlar.

  1. Paralel terbelis kontur túrleri haqqında túsinik beriń.

  2. Ideal kontur dep qanday konturga aytıladı?

Download 215.08 Kb.




Download 215.08 Kb.

Bosh sahifa
Aloqalar

    Bosh sahifa



12-Tema: R, L hám c shınjırlardıń achx hám fchx esaplaw Joba

Download 215.08 Kb.