|
Nizomiy nomidagi toshkent davlat pedagogika universiteti tabiiy fanlar fakulteti kimyo kafedrasi
|
bet | 12/19 | Sana | 21.02.2024 | Hajmi | 146,16 Kb. | | #160015 |
Bog'liq Axmadqulov Zokirjon Farxodjon-o’g’li-fayllar.orgBoshqariluvchi ob’ekt
Rasm.1.
X0-Kirish qiymati, X1- Chiqish qiymati
Jarayondagi o’zgariladigan oboektni asosiy ko’rsatkichi:
To’rt= 1800C, tmax= 1850C, tmin=1750C mikdorida o’zgarishi mumkin xaroratni o’zgarish chegarasi t=50C.
Demak, xaroratni maksimal o’zgarish chegarasi:
t=50C.
Rostlagich unumli va maqsadli ishlashi uchun uning koeffitsientlari (Kr, Ti, Td va x.k.) qiymatini to’g’ri tanlash kerak. Hozirgi kunda bu ABT blok sxemasini kompyuterda MATLAB yordamida yechish mumkin. Bu sxema ko’rilayotgan tizimni to’la akslantirishi uchun tizim ob’ektini (qurilmani) o’tish funktsiyasini bilishimiz kerak. Qurilma o’tish funktsiyasi w(k) umumiy ko’rinishda yozamiz. Bu yerda T va K qiymatini topish kerak.
Boshqaruv tizimidagi rostlagichlarini koeffitsient qiymatlarini aniqlash uchun tizim modelini kompyutorda akslantirish kerak. Buning uchun tizim modelini tuzish kerak, tizim modeli tizim elementlarining modeli yig’indisidan iboratdir. Masalan, haroratni boshqarish tizimi: qurilma, datchik, rostlagich va ijrochi mexanizmdan iboratdir.
Qurilma matematik modelini tuzishning eksperemental usuldan foydalanaman, bunda qurilma kirish qiymatiga turtki berib, chiqish qiymatning o’zgarishini o’lchovchi qurilma yordamida yozib olaman. Bu chizma qurilma dinamikasi deyiladi va bu chizma asosida qurilmani qanday zveno ekanligini anaqlashimiz mumkin, ko’rinib turibdiki qurima 1-tartibli turg’un (aperiodik) zvenodir. Chizmadagi T – qurilma vaqt doimisi deyiladi va shu vaqtda qurilma bir turg’in xolatdan ikkinichi turg’in xolatga o’tish vaqtini ko’rsatadi. Qurilma vaqt doimisi (T0) qancha katta bo’lsa qurilma o’tish jarayoni shuncha sekinlashadi va aksincha.
O’tish chizmasi asosida qurilmani differentsial tenglamalari quyidagicha bo’ladi
To
Bu yerda x,u kirish va hiqish qiymatlar, k - kuchaytirish koeffitsient k=u/x, qurilma doimiylik koeffitsienti To. Tizim modelini kompyutorga kiritish uchun differentsial tenglama ko’rinishdagi modelni, uzatish W(o) (peredatochny) funktsiyaga aylantiriladi, buning uchun Loplas operatorini qo’llab, chiqish qiymatini kirish qiymatiga nisbati quyidagi ko’rinishga keladi:
W(p) = T0 + y = kx W( p) =
Tenglamadagi To qiymatini topish uchun o’tish chizmasiga urinma o’tkazib To qiymatini topaman, To = 20 u xolda qurilma o’tish tenglamasi:
Endi bu grafik yordamida unga urinma o’tkazib K va T koeffitsient qiymatlarini topamiz.
1.5; k=1.5; 20; t=20; W(p) =
Rostlagichning Kr va To koffitsientlarini qiymatini aniqlash maqsadida boshqaruv tizimining kompyutor modelini tuzaman.
2.2-sexema
Boshqaruv tizim funktsional chizmalarini chizishda, GOSTdan foydalanib, birlamchi, ikkilamchi asboblarni tanlab tartib bilan joylashtiraman. Tanlanilgan o’lchovchi va boshqaruvchi asosida boshqarish tizim funktsional chizmasini chizaman.
O’rganayotgan misol uchun obektning funktsional boshqarish chizmasi quyidagicha ko’rinishda bo’ladi. Adabiyot va uslubiy qo’llanmalardan foydalanib, birlamchi, ikkilamchi asboblar, rostlagich, boshqaruvchi va ijrochiqurilmalarni GOST 21.404-85 talabiga mos ravishda tuzildi va o’lchash va boshqarish vositalarining buyurtmalar ro’yxatiga (jadval 2.1. ) yozib qo’yildi.
2.1-jadval
|
| |