• Bozor munozabati
  • Respublikasining
  • Toshkent viloyati
  • Toshkent Turizm Kasb-hunar kolleji I-bosqich 60-guruh Mavzu
  • Kirish . Talab haqida tushuncha. Asosiy qism
  • Xarid qobiliyatini belgilovchi pul




    Download 30.8 Kb.
    Sana16.03.2017
    Hajmi30.8 Kb.

    Talab”

    Bozordagi xaridor tovarga o‘z talabini bildirsa, bunga javoban sotuvchi o‘z tovarini unga taklif etadi. Xaridor va sotuvchining aloqasi talab va taklif munosabati shakliga kiradi. Talab — bu xaridorlarning ma’lum miqdor va turdagi tovarlarni

    ma’lum narx bilan ma’lum vaqt davomida sotib olish ishtiyoqini bildiradi. Talab asosida ehtiyoj yotadi. Ammo talab bo‘lishi uchun tovarning xaridorga zarurligi, unga naf keltira olishi kifoya bo‘lmaydi, chunki tovarni sotib olish uchun xaridorning qurbi, ya’ni puli yetishi shart. Demak, ehtiyoj pul to‘lash bilan ta’minlangandagina talabga aylanadi. Ehtiyoj bo‘lgani holda xarid uchun pul bo‘lmasa, u talabga aylanmaydi. Avtomashinali bo‘lish ehtiyoji hammada bor, lekin avtomashinani

    olish uchun yetarli pul ayrim saylangan kishilarda, ya’ni puldorlarda bo‘ladi. Ehtiyoj pul va tovar narxi orqali talabga aylanadi: Yakka talab — ayrim xaridorning o‘ziga xos maxsus talabi bo‘lib, o‘zgalar talabini takrorlamaydi.



    Talablarning turlari g‘oyat ko‘p. Yakka talab va bozor talabi bor. Yakka talab — ayrim xaridorning o‘ziga xos maxsus talabi bo‘lib, o‘zgalar talabini takrorlamaydi.

    Har bir shaxs yoki xonadonning o‘ziga xos talabi mavjud, chunki talab kishilarning qayerda istiqomat qilishi, yoshi, jinsi, qayerda va kim bo‘lib ishlashi, uning didi, ta’bi va qo‘lidagi puli miqdoriga, nihoyat, narx-navoga bog‘liq bo‘ladi. Shubhasiz, yosh bilan qarining, maktab o‘quvchisi bilan olimning, ishchi bilan dehqonning, sog‘lom bilan bemorning, boy bilan kambag‘alning talabi bir xil emas. Kishilar

    individual talabi bilan bozorga chiqadi, bozorda esa xaridorlar ko‘pchilik, shu sababli yakka talab bilan birga ularning umumiy talabi yoki bozor talabi ham bor. Ko‘pchilik xaridorlarning muayyan tovarni sotib olishga bo‘lgan talabi bozor talabi deyiladi. Bozor talabi yig‘ma talab, unga barcha xaridorlar talabi ta’sir etadi, bu xaridorlar soni va tovar narxiga bog‘liq bo‘ladi. Xaridorlar qanchalik ko‘p bo‘lsa va narx arzon bo‘lsa, bozor talabi shuncha ortadi. Ammo buning chegarasi bor, chunki talabning ortishi uning qondirilish darajasiga bog‘liq bo‘ladi. Talab qondirilgach, narxning pasayishi bozor uchun ahamiyatsiz bo‘lib qoladi. Buning sababi tovar nafliligining maksimallashuvi (eng yuqori darajaga yetishi) bo‘ladi. Demak, talabga

    tovarning xaridor uchun naqadar nafli bo‘lishi ham ta’sir etadi.



    Taklif

    Talab bor yerda taklif ham paydo bo‘ladi. Tovarlar taklifi muayyan vaqtda bozorga chiqarilgan va keltirilishi mumkin bo‘lgan hamda ma’lum bir narx qo‘yib sotiladigan jami tovarlar summasidir. Taklif barcha ishlab chiqarilgan mahsulotlar emas, balki uning sotishga mo‘ljallangan qismi yoki tovar mahsulotidir.

    Mahsulot - iqtisodiy faoliyatning ashyolar va xizmatlarda mujassam etilgan natijasi. Uning moddiy-buyum shakli moddiy M. koʻrinishiga ega. Maʼnaviyat sohasida gʻoya, ixtiro va kashfiyotlar, yangi texnologiyalar, i.t.
    Masalan, fermer xo‘jaligida 100 tonna bug‘doy yetishtirilgan bo‘lsa, shundan 10 tonnasi xo‘jalikning o‘zida ishlatish uchun qoldirildi, 2 tonnasi nes-nobud bo‘ldi, bozorga

    88 tonna don tushdi, mana shu don taklifni tashkil etadi. Taklifning hajmi tovarlarning miqdoriga va har bir tovar narxiga bog‘liq. Bizning misolimizda tovar miqdori 88 tonna, agar har tonna bug‘doy narxi 80 ming so‘m bo‘lsa, taklif hajmi (80000 x 88=7040000) 7 mln 40 ming so‘m bo‘ladi. Tovarlarni taklif etishdan oldin ularni ishlab chiqarish kerak, buning uchun esa resurslar sotib olinadi.

    Ishlab chiqarish, moddiy ishlab chiqarish - jamiyatning yashashi va taraqqiy etishi uchun zarur boʻlgan moddiy boyliklar (turli iqti-sodiy mahsulotlar)ni yaratish jarayo-ni; ishlab chiqarish omillarini isteʼ-mol va investitsiyalar uchun moʻljallangan tovarlar va xizmatlarga aylantirish. I.ch.
    Taklif ham ikki xil. Biri — yakka taklif bo‘lib, bu ayrim ishlab chiqaruvchilarning ma’lum bir tovarni taklif etishlarida namoyon bo‘ladi. Ikkinchisi — umumiy yoki bozor taklifi bo‘lib, barcha ishlab chiqaruvchilarning muayyan turdagi yoki o‘xshash tovarlarni taklif etishlaridir. Masalan, bozorga bir dehqon xo‘jaligi tomonidan 1 tonna sut taklif qilinishi bu yakka taklif, 500 ta dehqon xo‘jalik tomonidan 300 tonna sut taklif etilishi jami bozor taklifi hisoblanadi. Taklif ham talab singari tez-tez o‘zgarib turadi, bunga ko‘pgina omillar ta’sir etadi, ular orasida eng muhimi tovarlar narxining o‘zgarishidir. Narx bilan taklifning o‘zaro bog‘liq bo‘lishini bozordagi taklif qonuni izohlaydi. Taklif qonuni taklifning miqdori narxga nisbatan to‘g‘ri mutanosiblikda o‘zgarishini bildiradi. Bu qonunga binoan narx oshsa, taklif ham ortadi, narx pasay-

    sayadi, taklif qisqaradi. Taklif qonuni quyidagi formulada ifodalanadi: Tf=Q ½ P


    Bozor munozabati

    Hozirda iqtisodiyot bozor iqtisodiyoti bo‘lib, bu nimani, qancha va kim uchun ishlab chiqarish zarurligini, buni bozordagi talab va taklifga qarab muqobil tanlov asosida hal etilishini bildiradi. Bozor — bu sotuvchilar va xaridorlarning tovarlarni pul vositasida oldi-sotdi etish borasida yuzaga keladigan o‘zaro manfaatli iqtisodiy

    aloqalardir. Bozorda sotuvchilar va xaridorlar bir-biriga duch keladi. Sotuvchilar ma’lum turdagi tovarlarni bozorga chiqarib, uni ma’lum narxda xaridorlarga taklif etuvchilar bo‘ladi. Bular jumlasiga firmalar, aksioner jamiyatlar, fermer xo‘jaliklari, dehqon xo‘jaliklari, yakka tartibda ishlovchilar, yollanma ishchilar va davlat idoralari kiradi. Ayni paytda, shularning o‘zi bozorda xaridor vazifasini ham o‘taydi.

    Ular bozorda bir narsani sotsa, boshqasini sotib oladilar. Firma bozorda o‘z tovarini sotsa, bozordan o‘ziga kerakli asbob-uskuna, xomashyo, yoqilg‘i va turli materiallarni sotib oladi. Ishchi o‘z kuchini bozorda sotgani holda, tirikchilik uchun kerakli tovarlarni bozordan xarid etadi. Xo‘sh, tovarning o‘zi nima?



    Tovar – bu bozorda pul vositasida ayirboshlanadigan, ya’ni oldi- sotdi qilinadigan mahsulotlar va xizmatlardir. Tovarlar ishlab chiqarishda yaratiladi, so‘ngra bozorga chiqariladi, u yerdan sotib olingach iste’molga kelib tushadi.

    Tovarlar dunyosi g‘oyat boy va rang-barang bo‘ladi. Hozir yer yuzida 25 mln xiltovarlar bozorda ayirboshlanadi.

    Yirik supermarket xaridorlarga 20 –25 ming xil tovarlarni taklif etadi. Tovarlar pul vositasida ayir-boshlanadi. Tovar sotilganda u pulga ayirboshlanadi, u sotib olinganda esa, pul tovarga ayirboshlanadi. Pul bozor aloqalariga xizmat qiluvchi

    hammabop iqtisodiy vosita, quroldir. Shu sababli bozor iqtisodiyoti pulga asoslangan iqtisodiyot hisoblanadi. Pul tovarlarni ayirboshlashga xizmat qiladi, sarf-xarajat va topilgan daromadni o‘lchash vositasi bo‘ladi va nihoyat jamg‘arish vositasi sifatida boylik to‘plashga xizmat qiladi. Pul iste’molchi qo‘lida tovarni xarid etishga xizmat qiladi. Bozordagi xaridorlar — bu ma’lum miqdordagi tovarlarni ma’lum narxda sotib olish ishtiyoqi va buning uchun puli bor bo‘lganlardan iborat. Bozordagi tovarni sotib olish uchun pul kerak, buning uchun esa nimanidir sotish kerak, shu bois xaridor sotuvchi vazifasini ham o‘taydi. Bozor har ikki tomonning hojatini chiqargani uchun manfaatli bo‘ladi, chunki sotuvchi o‘z tovarini pullashdan manfaat topsa, xaridor o‘ziga kerakli tovarni topib, iste’molini qondiradi.

    Bozor iqtisodiyotda g‘oyat muhim vazifalarni bajaradi:

    1. Ishlab chiqarilgan mahsulot va xizmatlarni sotish orqali iste’molchilarga yetkazib beradi. Bozorda tovarlar ko‘p bo‘lib, ulardan keragini tanlab oladilar.

    Tovarga to‘yingan bozor iste’molni to‘laroq qondiradi.

    2. Ishlab chiqarishning uzluksiz borishini ta’minlaydi. Bozorda tovarlar sotilgach, xarajatlar qoplanadi, ya’ni sarflangan pul ishlab chiqaruvchiga ortig‘i bilan qaytadi. Bozordan tushgan pulga tadbirkorlar yangidan resurslar sotib oladilar, ularni ishlatib, qaytadan tovar yaratib, uni yana bozorga chiqaradilar. Shu taxlitda uzluksiz ishlab chiqarish yuz beradi, ya’ni u qayta va qayta takrorlanadi.

    3. Iqtisodiyotni tartiblab turadi. Bozor nimani va qancha ishlab chiqarish zarurligi haqidagi signalni (axborotni) tadbirkorlarga yetkazib turadi. Signal vazifasini bozor narxi o‘taydi. Narxning ortishi tovarni ko‘plab chiqarishni, pasayishi esa uni kamroq ishlab chiqarish yoki undan tamomila voz kechish zarurligini bildiradi.

    4. Xalqaro miqyosda o‘zaro manfaatli savdo-sotiq aloqalarini o‘rnatadi. Oldi-sotdi aloqalari mamlakat chegarasidan chiqib, davlatlararo yuz beradi. Bu bilan mamlakatlar bir-biriga yaqinlashadi, ular iqtisodi bir- biriga bog‘lanib, o‘rtadagi mojarolar o‘rniga hamkorlik keladi. Bozordagi aloqalar ikki yo‘sinda, ya’ni bevosita va bilvosita yuz beradi. Bevosita aloqa o‘rnatilganda ishlab chiqaruvchining o‘zi mahsulotini iste’molchiga o‘zi sotadi, ular o‘rtasida hech kim turmaydi. Masalan, «Yulduz» tikuvchilik korxonasi o‘z tovarini iste’molchilarga o‘zining magazini orqali sotadi. Bilvosita aloqa o‘rnatilganda ishlab chiqaruvchilar o‘z mahsulotini savdo firmalariga beradi, ular esa buni iste’molchiga sotadi. Masalan, «Yulduz» korxonasi o‘zi ishlab chiqargan kiyim-kechakni magazinlarga yoki mol-buyum bozoridagi kichik savdogarlarga sotadi, iste’molchi tovarni korxonadan emas, balki mana shulardan oladi. Bu yerda savdodagi vositachilik kelib chiqadi. Vositachilik vazifalarini bozor infratuzilmasi amalga oshiradi.

    Bozor infratuzilmasi bozordagi iqtisodiy aloqalarni amalga oshirishga xizmat qiluvchi firmalar, tashkilotlar va muassasalardir. Bular bozordagi sotuvchi va xaridorlarni bir-biriga bog‘lab turuvchi vositachilardir. Bozor infratuzilmasini birjalar, savdo uylari, auksionlar, brokerlar va dillerlar firmalari tashkil etadiki, bularning faoliyati bozorning rivojlanishida o‘ta muhim ahamiyatga ega bo‘ladi.
    Ma’lumki, bozor munosabatlari o‘ziga xos ijtimoiy-iqtisodiy jarayon bo‘lib, qonun asosida erkin faoliyat ko‘rsatish va mas’uliyatni zimmaga olishni talab etadi. Biroq, ayrim fuqarolarimiz qonun va boshqa me’yoriy hujjatlar mohiyatini yaxshi bilmaslik oqibatida iqtisodiy jinoyatlar sodir etsa, ba’zilari esa hech kim sezmaydi, bilmaydi, deya yengil o‘ylab, qing‘ir ishga qo‘l urishmoqda.

    Insonni ozodlikdan mahrum etish esa eng og‘ir jazolardan hisoblanadi. Lekin, uzoq yillik tajribadan ma’lumki, bu jazonning o‘zi qator ijtimoiy muammolarni keltirib chiqaradi. Chunki, har bir inson ortida uning oilasi, farzandlari himoyasi, tarbiyasi, taqdiri turibdi. Shu bois, Prezidentimiz tashabbusi bilan bozor iqtisodiyoti sharoitida jinoiy jazolarni liberallashtirish masalasi kun tartibiga qo‘yildi. 2001 yilda «Jinoiy jazolarning liberallashtirilishi munosabati bilan O‘zbekiston Respublikasining Jinoyat, Jinoyat-protsessual kodekslari hamda Ma’muriy javobgarlik to‘g‘risidagi kodeksiga o‘zgartishlar va qo‘shimchalar kiritish haqida»gi Qonun qabul qilindi.

    Respublika (lot. respublica, res - ish va publicus - ijtimoiy, umumxalq) - davlat boshqaruvi shakli, unda bar cha davlat hokimiyati organlari saylab qoʻyiladi yoki umummilliy vakolatli muassasalar (parlamentlar) tomonidan shakllantiriladi, fuqarolar esa shaxsiy va siyosiy huquqlarga ega boʻladilar.
    Shuni alohida qayd etish kerakki, mazkur qonun milliy an’analarimiz, urf-odatlarimizni hisobga olgan holda qabul qilingan. Eng muhimi, mazkur qonun iqtisodiy sohadagi jinoyatlarni sodir etgan shaxslarga nisbatan jazoni yengillashtirish va iqtisodiy ta’sir choralarini qo‘llash imkoniyatlarini kengaytirdi.

    Ijtimoiy xavfi uncha katta bo‘lmagan va og‘ir bo‘lmagan jinoyat sodir etganlar jinoiy jazolarning liberallashtirilishi nechog‘li insonparvar ekanligini o‘z hayotlari misolida chuqur anglab yetdilar.

    Shu o‘rinda yaqinda bo‘lib o‘tgan Oliy sud rayosati yig‘ilishida alohida qayd etilgan quyidagi raqamlarni keltirib o‘tishni o‘rinli, deb o‘ylaymiz. Jinoiy jazolarning liberallashtirilishi munosabati bilan jinoyat oqibatida yetkazilgan 51 milliard so‘mdan ortiq moddiy zarar qoplanganligi sababli 11 ming nafarga yaqin shaxsga nisbatan ozodlikdan mahrum qilish bilan bog‘liq bo‘lmagan jazolar tayinlangan.

    Fikrimizni Toshkent viloyati misolida davom ettirsak.

    Toshkent viloyati - OʻzR tarkibidagi viloyat. Respublikaning shim.sharqida. 1938 y. 15 yanvda tashkil kilingan. Shim. va shim.gʻarbdan Qozogʻiston Respublikasi, shim.sharkdan Qirgʻiziston Respublikasi, sharqdan Namangan viloyati, jan.
    Angren shahrida yashovchi Abdumo‘min Ro‘ziyev «GERADOT» xususiy firmani tashkil etganida oldiga qanday maqsadlar qo‘ygani bizga qorong‘u. Ammo u mansab vakolatini suiiste’mol qilib, jinoiy harakatlarini yashirish maqsadida firmaning hujjatlari, muhr va shtamplarini qasddan yo‘qotgan.
    Angren (fors. Ohangaron, "temirchilar" atamasining ruscha buzilgan shakli) - Toshkent viloyatidagi shahar (1941 - 46 yillarda shaharcha). Jiga-riston, Jartepa, Teshiktosh, Qo‘yxona qishloqlari o‘rnida bunyod etilgan.
    Harakat - borliqnint ajralmas xususiyati boʻlgan oʻzgaruvchanlikni (q. Barqarorlik va oʻzgaruvchanlik) ifodalovchi falsafiy kategoriya. H. tushunchasi imkoniyatlarning voqelikka aylanishini, roʻy berayotgan hodisalarni, olamning betoʻxtov yangilanib borishini aks ettiradi.
    O‘zganing juda ko‘p miqdordagi mulkini o‘zlashtirish va rastrata qilish yo‘li bilan talon-toroj qilganlikda ayblanib, ishi sudga oshirildi. Jinoyat ishlari bo‘yicha Angren shahar sudi unga ozodlikdan mahrum qilish jazosi tayinladi. Prokuror protesti va sudlangan A.Ro‘ziyev shikoyati jinoyat ishi hujjatlari bilan birgalikda jinoyat ishlari bo‘yicha Toshkent viloyat sudi apellyatsiya instansiyasi sudida ko‘rib chiqildi. Sudlov hay’ati Abdumo‘min Ro‘ziyev yetkazilgan moddiy zararning yarmidan ko‘prog‘ini qoplaganligi, to‘rt nafar farzandi borligi va boshqa holatlarni e’tiborga oldi. Uning xulqini ozodlikdan mahrum qilish bilan bog‘liq bo‘lmagan jazo tayinlash yo‘li bilan qayta tarbiyalash mumkin, degan qat’iy xulosaga keldi va A.Ro‘ziyev qamoqdan ozod qilindi.

    Yoki Oqqo‘rg‘on tuman tibbiyot birlashmasi «Salomatlik markazi» mudiri U. Ergashev jinoyat ishini olib ko‘raylik. U 2004 yil avgustidan 2007 yil 7 aprelgacha Oqqo‘rg‘on tuman markaziy shifoxona bosh shifokori lavozimida ishlagan davrida jinoiy sheriklari bilan hujjatlarni soxtalashtirib, juda ko‘p miqdordagi mablag‘ni o‘zlashtirgan.

    Tibbiyot, meditsina, tabobat - kishilar sogʻligʻini saqlash va mustahkamlash, umrni uzaytirish, kasalliklarning oldini olish, davolash haqidagi bilimlar va shu sohadagi amaliy tadbirlar majmui.
    Aprel (lot. Aprilis) - Grigoriy taqvimida yilning toʻrtinchi oyi. 30 kundan iborat.
    Apellyatsiya sudlov hay’ati U.Ergashev jinoiy sherigi bilan birgalikda yetkazilgan zararning sakson foizidan ortiq qismini naqd pul to‘lash bilan qoplaganligini e’tiborga oldi va unga nisbatan ozodlikdan mahrum qilish bilan bog‘liq bo‘lmagan jazo tayinladi. Sho‘rolar zamonida esa ko‘p miqdorda kamomadga yo‘l qo‘ygan va o‘zlashtirganlar qamalishi, mol-mulki musodara qilinishi mumkin edi. Lekin insonparvarlik, odillik ruhi bilan sug‘orilgan hozirgi amaldagi qonunchilikda jinoyat sodir etgan shaxs yetkazilgan moddiy zararni qoplagan taqdirda sud tomonidan ozodlikdan mahrum qilish jazosini qo‘llamaslik haqidagi normalar kiritildiki, bu jinoyat va jazo tushunchasiga mutlaqo yangicha yondashuvdir.

    Shu o‘rinda bir mulohazani aytib o‘tish lozim. Qonunlarimizning insonparvarlik tamoyili — bu jinoyat jazosiz qoladi, degani emas. Iqtisodiy jinoyatlarga nisbatan jazolarning liberallashtirilishidan ko‘zlangan maqsad insonni qadrlash, uni kechirish, unga o‘z xatosidan xulosa chiqarib, halol yashash imkonini berish.

    Hayot o‘zgarib borayapti. Unga hamohang qonunlar ham takomillashmoqda. Mamlakatimizda o‘tkazilayotgan sud-huquq sohasidagi islohotlar fuqarolarning manfaatlarini samarali himoya etishga, demokratik huquqiy davlat va erkin fuqarolik jamiyati barpo etishga xizmat qilmoqda.


    Toshkent Turizm Kasb-hunar kolleji

    I-bosqich 60-guruh

    Mavzu : Talab va taklif.
    Kollej (ing . college) - 1) Buyuk Britaniya, AQSH va ayrim boshqa mamlakatlarda oliy, oʻrta, yuqori oʻrta oʻquv yurti (ayrim hollarda universitet tarkibida). Dastlab 13-asr boshlarida Buyuk Brita-niyada vujudga kelgan; 2) Fransiya, Shveysariya, Belgiya, shuningdek, Afrika va Osiyoning ilgari fransuz mustamlaka imperiyasi tarkibiga kirgan bir qancha mamlakatlaridagi oʻrta va toʻliqsiz oʻrta oʻquv yurti. Fransiyada dastlabki K. oʻrta asrda universitetlarda paydo boʻldi; 3) Oʻzbekistonda oʻrta maxsus, kasb-hunar oʻquv yurti. OʻzRning 1997 yil avg .da qabul qilingan "Kadrlar tayyorlash milliy dasturi" va "Taʼlim toʻgʻrisida"gi qonuni hamda OʻzR Vazirlar Mahkamasining 1998 yil fevral dagi qaroriga muvofiq, kasb-hunar kolleji sifatida tashkil etilgan.
    Bozor munosabati

    Tayyorladi : Abdusamatova Saboxat


    Toshkent-2011
    Tekshirdi :

    REJA :


    1. Kirish.

    1. Talab haqida tushuncha.

    1. Asosiy qism :

    1. Bozorda bo’lgan taklif.

    2. Bozor munosabati.

    1. Xulosa.

    1. Iqtisodiyot O’zbekistonning rivojidagi o’rni.


    « Iqtisodiyot » O’zbekistonning rivojidagi o’rni
    Prezidentimiz Islom Abdug’aniyevich Karimov ham iqtisod yo’nalishini mukammal darajada o’rganib so’ngra Vatanimiz O’zbekistonni sho’ro hukumatidan olib chiqib , shu bugungi holatiga olib kelganlari bejiz emas. Bu 20 yil ichida O’zbekistonda aql bovar qilmas darajada o’zgarishlar bo’lmoqda .Koplab kuchli davlatlar bilan iqtisodiy munosabatlar o’rnatildi, vatanimiz hududida yangi jahon talabiga javob beruvchi zavod va fabrikalar qurilmoqda.Bu esa bizga tovar va mahsulotlarni o’zimizda ishlab chiqilishini va narxni pasayishiga imkon beradi.Inson hayoti o‘zgarib borayapti. Unga hamohang qonunlar ham takomillashmoqda. Mamlakatimizda o‘tkazilayotgan sud-huquq sohasidagi islohotlar fuqarolarning manfaatlarini samarali himoya etishga, demokratik huquqiy davlat va erkin fuqarolik jamiyati barpo etishga xizmat qilmoqda.Shu o’rinda davlatning rivojlanishiga asosiy ro’lni iqtisodiyot o’ynaydi, chunki iqtisodiy tomondan nochor bo’lgan davlat hech qachon rivojlanishning keyingi bosqichlariga o’ta olmaydi. Shunday ekan har bir kelajak vorislari iqtisodni yaxshi o’rganib O’zbekiston kelajagi uchun hissa qo’shishlari ham farz, ham qarzdir !


    Download 30.8 Kb.

    Bosh sahifa
    Aloqalar

        Bosh sahifa


    Xarid qobiliyatini belgilovchi pul

    Download 30.8 Kb.