• 15. Mashg‘ulot mazmuni 15.1. Nazariy kismi DJTning o‘ziga xos xususiyatlari yoki davolash usullari
  • Davolovchi jismoniy tarbiyaning tasir mexanizmlari: 1.
  • Davolovchi jismoniy tarbiya vositalariga quyidagilar kiradi
  • Tashqi va ichki fanlararo bog‘liqlik




    Download 1.35 Mb.
    bet50/173
    Sana19.03.2017
    Hajmi1.35 Mb.
    #341
    1   ...   46   47   48   49   50   51   52   53   ...   173
    14. Tashqi va ichki fanlararo bog‘liqlik:

    DJT fani bo‘yicha ta'lim berish vertikal integratsiya bo‘yicha normal anatomiya, normal va patologik fiziologiya, ichki kasalliklar propedevtikasi, gorizontal integratsiya bo‘yicha bioximiya, fakultativ terapiya, travmatologiya va ortopediya, jismoniy tarbi va shifokor nazorati fanlari bilan uzviy bog‘langan.



    15. Mashg‘ulot mazmuni

    15.1. Nazariy kismi

    DJTning o‘ziga xos xususiyatlari yoki davolash usullari:

    -DJT tabiiy biologik davolash usulidir. Bunda davolash jarayonida tabiiy bo‘lgan harakatlar va tabiiy omillardan foydalaniladi;

    -butun davolanish jarayonida bemorlar faol ishtirok etadilar;

    -DJT patogenetik davolash usulidir. Jismoniy tarbiya vositalari yordami bilan kasalliklrning patogeneziga ta'sir ko‘rsatiladi. Masalan : bronxial astmada bronxlarning torayishi (spazmi) kuzatiladi. Beriladigan maxsus mashqlar yordamida bronxlarning torayishiga ta'sir etib, yo‘qotiladi. Bunda o‘pka ventilyasiyasi oshiriladi, drenajlovchi nafas mashqlari yordamida turib qolgan sekretlar haydaladi;

    -DJT nospetsifik davolash usulidir. Davolash maqsadida beriladi-gan mashqlar spetsifik ta'sir qilish bilan bir vaqtda, organizmning umumiy reaktivligi,modda almashinuv jarayonlari,organlarning qon bilan ta'minlanishlarini kuchaytiradi;

    -DJT funksional davolash usulidir. Patologik jarayonning rivojlanishi hisobiga organ va sistemalarning funksional holatlarida buzilishlar kuzatiladi. DJT vositalari bilan buzilgan funksional holatlar yaxshilanadi va tiklanadi. Masalan : jarohat vaqtida singan suyaklarga gips qo‘yiladi, bunda yaqin bo‘lgan ikki bo‘sh bo‘g‘im fiksatsiyalanadi. Natijada uzoq vaqtga qo‘yilgan gips bo‘g‘imlardagi harakatlarni chegaralaydi, ularning qon bilan ta'minlanishi buziladi va mushaklar atrofiyaga uchraydi. Bemorlarga beriladigan jismoniy tarbiya vositalari bu holatlarni kamaytirishga, yo‘qotishga va funksiyasini yaxshilashga va qisqa vaqt davomida tiklashga qaratiladi. Davolovchi gimnastika muolajasi gips qo‘yilgan birinchi kundan boshlab ochiq joylarga, bo‘sh bo‘g‘imlarga beriladi. Gips olinganidan so‘ng har xil mashqlar beriladi (tuzatuvchi, mexanotera-piya, muvozanatga, koordinatsiyaga va h.z) va ular yordamida buzilgan funksiyalar yaxshilanadi va tiklanadi.


    Davolovchi jismoniy tarbiyaning ta'sir mexanizmlari:

    1.Neyro-reflektor-gumoral ta'sir – jismoniy mashqlar nerv retseptorlarining nospetsifik qo‘zg‘atuvchilari bo‘lib hisoblanadilar. Ular nerv retseptorlariga ta'sir etib, markazga intiluvchi yo‘l orqali MNSga boradilar. U yerda gipofiz-gipotalyamus sistemasi orqali o‘tib, retikulyar formatsiya va po‘stloq ostida joylashgan har xil markazlarga ta'sir etib, impulslarni o‘zgartirilgan holda markazdan qochuvchi nerv yo‘llari orqali patologik o‘chog‘iga qaytib tushadi va quyidagilarga olib keladi:

    -qon va limfa aylanishi yaxshilanadi;

    -modda almashinuv jarayoni faollashadi;

    -biologik aktiv moddalarning ajralishi kuchayadi;

    -regeneratsiya va reporatsiya jarayonlari yaxshilanadi;

    -to‘qima trofikasi yaxshilanadi.

    Bunday ta'sirlar natijasida og‘riq susayadi va qoladi, yallig‘lanish holatlari kamayadi, spazmalitik ta'sirni yuzaga keltiradi.

    2.Kompensator (to‘ldiruvchi) ta'sir – bunda organizmdagi patologik o‘zgarishlar o‘rni to‘ldiriladi va patologik jarayonning avj olib ketishining oldi olinadi. Masalan : nafas organlari kasalliklarida, nafas jarayonida ishtirok etuvchi mushaklarga mashqlar beriladi, ya'ni diafragmaga, qovurg‘alar oralig‘iga, yelka kamariga, orqa mushaklariga. Hazm organlari kasalliklarida qorin oldi mushak pressiga mashqlar, tos tubi organlari kasalliklarida oraliq va anus sfinkteriga mashqlar va h.z.

    3.Trofik ta'sir – qo‘llanilayotgan jismoniy tarbiya vositalari ta'sirida tomirlar kengayadi, qon aylanishi yaxshilanadi, modda almashinuvi yaxshilanadi, natijada jarohatlangan joyning trofikasi yoki oziqlanishi yaxshilanadi.


    Davolovchi jismoniy tarbiya vositalariga quyidagilar kiradi:

    1.Jismoniy mashqlar

    2.Tabiatning tabiiy omillari

    3.Davolovchi massaj

    4.Mehnat bilan davolash

    Jismoniy mashqlar.

    Jismoniy mashqlar DJTning asosiy vositasi bo‘lib hisoblanadi.



    Download 1.35 Mb.
    1   ...   46   47   48   49   50   51   52   53   ...   173




    Download 1.35 Mb.

    Bosh sahifa
    Aloqalar

        Bosh sahifa



    Tashqi va ichki fanlararo bog‘liqlik

    Download 1.35 Mb.