• Joul-Lenets issiqligi J 2 Rdt hosil bo`ladi.
  • Lentsning induksiya qonuni




    Download 44,28 Kb.
    bet3/7
    Sana14.05.2024
    Hajmi44,28 Kb.
    #232114
    1   2   3   4   5   6   7
    Bog'liq
    elektromagnit induksiya, induktivlik

    Lentsning induksiya qonuni
    Induksion tokning yunalishini aniqlash uchun E.X. Lenets juda ko`p tajribalar o`tkazgan va shu tajribalari asosida magnit qutbni g`altakka yaqinlashtirganda g`altakning magnitga yaqin ichida shu qutb bilan bir xil qutb hosil bo`lishini (4-a va b rasmlarda ko`rsatilgan), magnitning qutbini g`altakdan uzoqlashtirganda esa g`altakning magnitga yaqin ichida boshqa ismli ya`ni (qarama-qarshi) qutb hosil bo`lishini aniqladi. (4- v,g rasmlar). Bundan induksion tokning magnit maydonning harakatiga qarshilik qilishi ko`rinadi.
    Lenets o`z tajribalarini umumlashtirib induksion tok yunalishini va uning sharafiga Lenets qonuni deb ataladi. Bu qonun ta`rifi: har doim induksion tokning magnit maydon induksiyasi tokning o`zini yuzaga keltigan magnit maydon induksiya oqimining o`zgarishiga qarama-qarshi ta`sir ko`rsatadi.
    Bunga asosan, o`tkazgichda hosil bo`lgan induksion tokning yunalishi o`ng qo`l qoidasidan foydaanib aniqlaymiz.
    Agar biz o`ng qo`limizni magnit maydonda magnit induksiya vektori kaftimizga kiradigan qilib, 900 ga kelgan bosh barmog`imiz esa o`tkazgichning harakat yunalishini kursatadigan qilib tutsak u holda yozilgan to`rtta barmog`imiz induksion tokning yunalishini ko`rsatdi.
    Lens qonuni energiyaning saqlanish qonunidan foydalanib chiqarish ham mumkin. Buning uchun bir jinsli magnit maydonda unga tik ravishda l uzunlikdagi tokli o`tgazgich amper kuchi ta`sirida harakatlansin. 5-a rasmda ko`rsatilganidek.
    Bu yerda o`tkazgichning d h masofaga siljishi natijasida A=IdF ish bajardi. dF-o`tkazgich harakati tufayli kesib o`tilgan induksion oqimi (dF=Bldf). O`tkazgich qarshilikka ega bo`lganligi uchun Joul-Lenets issiqligi J2Rdt hosil bo`ladi.
    Umumiy holda manbaning d t vaqtda bajargan ishi uchun energiyaning saqlanish qonuni quyidagilardan iborat:

    Eidt=I2Rdt+IdФ (1.6)
    Bu yerdan tok kuchini aniqlasak
    Bu induksion EYUK dir. Bu ifodani minus ishorasi induksion EYUKning qarama-qarshi yunalganligini ko`rsatadi.
    Endi zanjirni olib o`rniga galvonometr ulasak,(5-b rasm) va o`tkazgichni amper kuchi harakatlantirsak. Galvonometr zanjirda oldingi tok yunalishiga qarama-qarshi yunalishda induksion tok hosil bo`lganligini ko`rsatadi. Chunki bu vaqtda magnit maydonda harakatlanayotgan o`tkazgich tarkibidagi erkin elektronlarga Lorents kuchi ta`sir etib, berk kontur bo`yicha zaryad harakatlanib, zanjirda tok hosil bo`ladi.

    Download 44,28 Kb.
    1   2   3   4   5   6   7




    Download 44,28 Kb.