• „o’zbekneftgaz"
  • Navoiy- Uchquduq-Sulton Uvaystog’-Nukus temiryo’li qurilib
  • I. A. Karimov. „Navoiy-Uchquduq-Sulton Uvaystog’-Nukus temiryoii bunyodkorlariga" tabrigidan.
  • „Toshmetroloyiha"
  • „O’zbekiston havo yo’llari"
  • I. A. Karimov. O’zbekiston iqtisodiy islohotlarni chuqurlashti-rishyoiida. T., O’zbekiston, 1995, 197-bet




    Download 45.8 Kb.
    bet2/2
    Sana21.03.2017
    Hajmi45.8 Kb.
    1   2

    Bugun biz hammamiz katta tarixiy voqeaga guvoh boiib turibmiz. Bugun O’zbekiston xalqi intizor boiib kutgan muborak kun — mamlakatimizdagi ilk avtomobil zavodining ochilishi tantanali kunlari yetib keldi.

    O’zbekiston hukumati „O’ZDAEVVOOavto" qo’shma korxo-nasiga butlovchi qismlar tayyorlovchi korxonalar qurish tad-birlarini amalga oshirdi. Bu borada Vazirlar Mahkamasining 1995-yil 30-mayda qabul qilingan „Avtomobillar uchun butlovchi buyumlar ishlab chiqaradigan O’zbekiston—Koreya qo’shma korxonalarini tashkil etish to’g’risida" gi qarori muhim ahamiyatga ega bo’ldi. Qarorga muvofiq ,,0'zDAEVVOOavto" uchun butlovchi qismlar tayyorlaydigan korxonalar tizimini yaratishni mahalliy-lashtirish dasturi ishlab chiqiidi va qurilish ishlari boshlandi. 1996— 2001-yillardalak-bo’yoqlar, avtomobil o’rindiqlari, ichki jihozlari, elektr kabellari, shinalar, disklar, toblangan oynalar, tovush pasaytirgichlari, yoqilg’i baki, bamperlar va boshqa butlovchi qismlar ishlab chiqaruvchi „O’Z-Dong Ko", „Yan Ko", „O’Z-Sem Yun Ko", „O’Z-Dong Von Ko", „O’Z-Tong Xong Ko", „O’Z-Karam Ko" kabi 30 ga yaqin yangi qo’shma korxonalar,

    ishlab chiqarish quvvatlari barpo etildi. „O’ZDAEVVOOavto" zavo-di uchun zarur bo’lgan butlovchi qismlarning 20% dan ortig’i O’zbekistonda tayyorlanmoqda. „O’ZDAEVVOOavto", uning tarkibidagi korxona va inshootlarni barpo etish uchun 2000- yil-gacha 600 mln. AQSH dollari o’zlashtirildi.

    1999- yil oktabrda Janubiy Koreyadagi yirik „Eksimbank" bilan ,,0'zDAEVVOOavto" zavodini moliyaviy jihatdan qo’llab-quvvatlash bo’yicha bitim tuzildi va „DAEVVOOMotors" kompaniyasi bilan hamkorlikda „O’ZDAEVVOOavto" zavodida „Matiz" va „Neksiya-2" rusumli avtomobillar ishlab chiqarishga kirishildi.

    2001- yil avgustda „O’ZDAEVVOOavto" zavodida yangi liniya barpo etilib xalqaro andazalarga to’la javob beradigan, har tomonlama qulay, ilg’or dizayn va texnik afzalliklari bilan ajralib turadigan „Matiz" rusumli yangi avtomobil ishlab chiqarish yo’lga qo’yildi. 2003-yilda yana bir liniya barpo etilib, „Lasetti" avtomobili ishlab chiqarish boshlandi. 2004- yilda 70070 dona avtomobil ishlab chiqarildi.

    Shunday qilib, ,,0'zDAEVVOOavto" qo’shma korxonasining mustahkam poydevori yaratildi. 1996—2006- yilning birinchi yarmida 570 mingdan ortiq avtomobil tayyorlandi, ularning 198609 tasi xorijiy mamlakatlarga eksport qilindi.

    „O’ZDAEVVOOavto" zavodiga 2000-yil yanvarda „ISO-9001" sertifikati berildi va u MDH mamlakatlaridagi yengil avtomashina ishlab chiqaruvchilar orasida Xalqaro si-fat tizimidan foydalanuvchi birinchi korxona bo’ldi.

    Samarqand shahrida yana bir avtomobil zavodini qurishga ki-rishildi. 1995-yilda ,,6'zavtosanoat" uyushmasi bilan Tur-kiyaning „Kochxolding" kompaniyasi o’rtasida avtobus va yuk mashinalari ishlab chiqaruvchi „SamKochavto" qo’shma korxo-nasini barpo etish haqida bitim tuzildi. 1996-yilda „SamKochav-to" qo’shma korxonasi ro’yxatga olindi va qurilish ishlari bosh-landi. Mashinalar loyihasini ishlab chiqishda xalq xo’jaligining barcha sohalarida foydalanish uchun qulay bo’lishini to’minlash maqsadida Italiya—Ispaniya qo’shma korxonasi „Iveko" ning ix-cham konstruksiyalari asos qilib olindi va „Kochxolding" kom-paniyasi a'zosi —„Otayo’I" zavodida O’zbekiston sharoitiga mo-slab takomillashtirildi.

    Mustaqillikyillaridaneftmahsulotlariishlab chiqarishni jiddiy ko’paytirishga alohida e'tibor berildi. O’zbekiston hududida 2 trillion kubometrga yaqin gaz zaxiralari, 160 dan ortiq neft koni mavjud. Biroq mamlakat neft mahsulotlari ishlab chiqarish bo’yicha qaram boiib, qariyb 6 mln. tonnaga yaqin neft mahsulotlari chetdan keltirilar edi. Mustaqillikning dast-labki yillarida Rossiya va boshqa mamlakatlardan sotib olingan neft mahsulotlari uchun 2 mln. tonna paxta xomashyosi (600 ming tonna paxta tolasi) berilar edi.

    O’zbekistonning neft mustaqilligini ta'minlash asosiy vazi-falardan biri sifatida ilgari surildi. Respublikada tarqoq holda faoli-yat yuritayotgan neft hamda gazni qazib chiqarish va qayta ishlash korxonalari 1992-yilda tashkil etilgan „o’zbekneftgaz" konserniga birlashtirildi. 1998- yilda esa u „o’zbekneftgaz" milliy xolding kompaniyasiga aylantirildi. Mazkur kompaniya rivojlan-gan davlatlardagi kompaniyalar bilan hamkorlik o’rnatib, 1995—2000-yiIlarda tarmoqqa 1,5 mlrd. AQSH dollari miqdorida xorij sarmoyasini jalb etdi. Natijada respublikamizning Ustyurt, Buxoro—Xiva, janubi-g’arbiy Htsor, Surxondaryo, Farg’ona mintaqalarida gaz, neft va gaz kondensati qazib oluvchi 92 ta korxona kengaytirildi, yangi texnik uskunalar bilan jihozla1991-yil mayoyida Toshkent, Farg’ona,Yengil sanoat Buxoro to’qimachilik kombinatlari,Andijon va Nukus ip-gazlama kombinatlari, ular tasarrufidagi kichik va o’rta korxonalarni birlashtirgan „o’zbekyengilsanoat" davlat uyushmasi tashkil etildi.

    Mintaqa - Yer yuzasining tabiiy geografik kenglik zonalligining eng yuqori bosqichi. Yer pusti yoki geografik qobiqning biror jihatdan oʻxshash boʻlgan, kenglik boʻylab choʻzilgan nisbatan kambar qismi. M.
    Bu uyushma, bir tomondan, mavjud korxonalarni aksiyadorlik jamiyatlari sifatida qayta tashkil etdi, ularni ta'mirlash, yangi texnik jihozlar bilan qayta qurish orqali mahsulotlar ishlab chiqarishni ko’paytirish tadbirlarini amalga oshirdi. Masalan, „Buxoroteks" aksiyadorlik jamiyati 1994- yilda o’z mablag’lari hisobidan Shveysariyaning „Riter" firmasidan 2592 ta yigiruv g’altagi quvvatiga ega bo’lgan uskunalar sotib oldi. 1996-yilda esa Shveysariyadan jalb etilgan 5 mln. shved frankiga ikkinchi yi-giruv majmuyi sotib olib korxonani jihozladi. Natijada 1997-yil-dayoq 1000 tonna kalava ip ishlab chiqarishga erishdi.

    Ikkinchidan, davlat uyushmasi tomonidan respublikamizdagi boy xomashyolarni, birinchi navbatda paxta tolasini qayta ishlab tayyor mahsulotlar ishlab chiqaruvchi yangi korxonalar barpo etish har tomonlama qo’llab-quvvatlandi.

    O’zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi 1996-yil aprel oyida „MahaIIiy va yengil sanoatni davlat tomonidan qo’llab-quvvatlash tadbirlari to’g’risida" qaror qabul qildi. Qarorga muvofiq tarmoq bo’yicha 35 ta investitsiya loyihalari ishlab chiqildi va ularni amalga oshirish jarayonida 152 mlrd so’m, shu jumladan, 644,4 mln AQSH dollari hajmida chet el sarmoyalari o’zlashtirildi. Natijada 1996—2001-yillarda Janubiy Koreya ishtirokida „KobuI—o’zbek Ko" qo’shma korxonasiga birlashgan To’ytepa va Toshkent shahrining Ko’kcha mavzesida 2 ta yirik qo’shma korxona, „KobuI—Farg’ona Ko" qo’shma korxonalari qurilib ishga tushirildi. Turkiya to’qimachilik kom-paniyalari ishtirokida Nukus shahrida „Kateks" to’qimachilik majmuasi, Namangan viloyatida „Asnamtekstil", „Tap-fen", „Kosonsoy-Tekmen", „Atlas-Men", Qashqadaryo viloyatida „Qashteks", „Oqsaroy-to’qimachi" qo’shma korxonalari barpo etildi. Germaniya sarmoyadorlari bilan hamkorlikda 1998- yilda Andijonda „Anteks", Farg’ona viloyatining Yozyovon tumanida „Pfaff-Zinger" qo’shma korxonalari qurildi.

    Germaniya (nem. Deutschland), Germaniya Federativ Respublikasi (nem. Bundesrepublik Deutschland) - Markaziy Yevropadagi davlat. Shimoliy Boltiq dengizlari sohilida joylashadi. Maydoni 357 ming km2. Aholisi 81,084 million kishi (30. Sentyabr 2014)
    1999- yilda Xo’jaobod tumanida tikuv va trikotaj buyumlar ishlab chiqaradigan „Tyan-Din-Du" O’zbekiston—Xitoy qo’shma korxonasi, 2000-yilda yiliga 3800 tonna kalava i p ishlab chiqaradigan „Qorako’lteks" o’zbe-kiston—Amerika qo’shma korxonasi barpo etildi. 2002-yilda Res-publika to’qimachilik sanoatida 17 ta qo’shma korxona faoliyat ko’rsatdi. Tarmoq bo’yicha 32 mingdan ortiq yangi ish o’rinlari tashkil etildi. 2004-yilda 17 ta to’qimachilik korxonalari, jumladan „Beruniy teks", „Baliqchiteks", „Bursel—Toshkent" kabi yirik qo’shma korxonalar qurilib foydalanishga topshirildi.

    Mustaqillik yillartda O’zbekistonda transport tizimi, temiryo’li, avtomobil yo’li, havo, quvur va suv transporti rivoj topdi.

    O’zbekiston Markaziy Osiyoni Eron va Turkiya bilan bog’-laydigan Tajan-Seraks-Mashhad temiryoii qurilishida o’z yo’I quruvchilari, sarmoyalari, texnika vositalari bilan faol qatnashdi. Uzunligi 295 km boigan mazkur temiryoi 1996-yil may oyida qurilib ishga tushirildi. Natijada O’zbekiston o’z mahsulotlarini Fors ko’rfazigacha, Turkiyagacha, keyin Yevropa mamlakat-lariga yetkazish imkoniyatiga ega boidi.

    Prezidentimiz Islom Karimov tashabbusi bilan istiqlolning dastlabki og’ir yillarida mamlakatimiz hayotida beqiyos aha-miyatga ega boigan, Qizilqum va Ustyurt choilarida joylashgan shahar va qishloqlarni ijtimoiy jihatdan rivojlantirishga xizmat qiladigan Navoiy-Uchquduq-Sulton Uvaystog’-Nukus yo’-nalishida temiryoii qurish bilan bogiiq ishlar boshlandi.

    1992—1993- yillarda temiryoii qurilishining texnik-iqtisodiy loyihasi ishlab chiqildi. 1994—2002- yillarda loyiha qiymati 38,9 mlrd so’mni tashkil etgan 342 km uzunlikdagi Navoiy-Uchquduq-Sulton Uvaystog’-Nukus temiryo’li qurilib foydalan-ishga topshirildi. 2001- yil 23- mart kuni mazkur yo’nalish bo’yicha dastlabki yuk poyezdi, 2002- yil 22- avgust kuni yoiovchi poyezdi harakatlari boshlandi.

    Harakat - borliqnint ajralmas xususiyati boʻlgan oʻzgaruvchanlikni (q. Barqarorlik va oʻzgaruvchanlik) ifodalovchi falsafiy kategoriya. H. tushunchasi imkoniyatlarning voqelikka aylanishini, roʻy berayotgan hodisalarni, olamning betoʻxtov yangilanib borishini aks ettiradi.
    Miskin, To’rtkoi, El]ikqal'a, Qorao’zak, Beruniyda yangi zamonaviy vokzallar, o’nlab yangi bekatlar, soha xodimlari uchun turar joy binolari bunyod etildi. Nukus, Uchquduq temiryoi vokzallari toiiq qayta ta'mirlandi. 1750 ta yangi ish o’rinlari yaratildi.

    Bu esa O’zbekistonda yagona temiryoi tizimini barpo etish, mintaqadagi foydali qazilma konlarini kompleks o’zlashtirish, katta miqdordagi valuta mablagiarini ishlab topish va tejash, odamlarning uzog’ini yaqin qilish bilan birga, ko’plab yangi ish o’rinlarini ochish, shahar va qishloqlarda yirik sanoat korxonalarini bunyod etish, eng muhimi, joylarda kichik va o’rta biznesni rivojlantirish imkonini beradi".

    I. A. Karimov. „Navoiy-Uchquduq-Sulton Uvaystog’-Nukus temiryoii bunyodkorlariga" tabrigidan.

    O’zbekistonda yagona temiryoi tizimini barpo etishda yana bir muhim ahamiyatga ega boigan Toshguzar-Boysun-Qumqo’rg’on temiryoii jadallik bilan qurilmoqda. 2003-yilda uning 57 km lik Toshguzar-Dehqonobod uchastkasi qulilib, ishchi poyezdlar qatnovi boshlandi. Termiz shahrida yangi vokzal, Toshkentda vagonlarni ta'mirlash zavodi qurilib ishga tushirildi. Amudaryo uzra681 metrlik avtomobil-temiryoi ko’prigi barpo etildi.

    Mustaqillik yillarida Toshkent metrosi qurilishi ham jadal sur'atda o’sdi. Toshkent metrosi 30 yillik tarixga ega. 1971—1977-yillarda Toshkent metrosining Chilonzor yo’nalishi, 1984—1991- yillarda O’zbekiston yo’nalishi qurilib ishga tushirilgan edi. „Toshmetroloyiha" instituti 1992- yilda Toshkent metrosining 9 ta bekatdan iborat Yunusobod yo’nalishini qurishning texnik-iqtisodiy asoslarini ishlab chiqdi va qurilish ishlari olib borildi. 2001- yil avgustda Yunusobod yo’nalishining 6 ta bekatdan iborat birinchi qismi — „Mingo’rik", „Yunus Rajabiy", „AbdulIa Qodiriy" „Minor", „Bodomzor" va „Habib Abdullayev" bekatlari foydalanishga topshirilib, yo’lovchi tashish yo’lga qo’yildi. Ularni barpo etjsh uchun 38 mlrd so’m xarajat qilindi

    O’zbekiston Buyuk ipak yo’lini tiklash maqsadida Yev-ropa—Kavkaz—Osiyo transport yo’lagi (TRASEKA)ni barpo etishda faol qatnashmoqda. Uzunligi 2294 km. dan iborat bo’lgan „Andijon—Toshkent—Nukus—Qo’ng’irot" avtomag-istrali TRASEKAning bir qismi bo’lib, jadallik bilan qurilmoq-da. Mazkur avtomagistralning eng murakkab qismi hisoblangan 100 km lik tog’lik qismi Angren—Xonobod shaharlari o’rtasidagi avtoyo’l, Qamchiq va Rezak dovonlarida avtomobil qatnovi uchun tunnellar qurilib foydalanishga topshirildi. Bu magis-tralning qurib bitkazilishi O’zbekiston uchun muhim ahami-yatga ega bo’Iib, respublikamizning Sharq arb mamlakatlari bilan savdo, iqtisodiy va madaniy aloqalarni yanada rivojlan-tirishga qulay imkoniyat yaratadi.

    Mamlakatimizda havo transportini rivojlantirish maqsadida 1992-yil 28-yanvarda „O’zbekiston havo yo’llari" Milliy avia-kompaniyasi tashkil etildi. Kompaniya O’zbekistonni dunyoning yirik shaharlari bilan havo yo’llari orqali bog’lash, aviamaydonini „A-310", „Boing-757", „Boing-767", „RJ-85" kabi o’ta zamonaviy havo kemalari bilan to’ldirish tadbirlarini amalga oshirdi. Toshkent aeroporti kutish zali, Buxoro, Samarqand va Urganch aeroportlari, uchish-qo’nish yo’laklari xalqaro stan-dartlar darajasida qayta ta'mirlandi.

    Aeroport (aero... va port) - yo‘lovchilar, kj, pochtani havo trans-porta vositalarida muntazam tashishni ta’minlovchi binolar, inshootlar (aero-drom bilan birga) va jihozlar majmui. Xalqaro va mahalliy A.

    „O’zbekiston havo yo’llari" Milliy aviakompaniyasi o’zining 10 yillik qizg’in faoliyati davomida Yer kurrasining rivojlangan 20 mamlakati bilan havo aloqalarini o’rnatdi, turli mamlakat-larda 40 ta vakolatxonasi faoliyat ko’rsatmoqda. Kompaniya 20 milliondan ortiq yo’lovchiga xizmat qildi. „O’zbekiston havo yo’llari" milliy aviokompaniyasi parvozlar xavfsizligini ta'min-lashda dunyoga tanildi.



    Mamlakatimizda pochta, telefon, telegraf, radio, televide-niye hozirgi zamon talablari darajasida rivoj topdi. Keyingi 10 yilda respublikada o’matilgan telefonlar soni 10 martadan ziyod ko’paydi. Toshkent shaharlararo telefon stansiyasi dunyodagi barcha mamlakatlar bilan telefon aloqasini ta'minlamoqda.

    Mustaqillik yillarida kommunikatsiya
    1   2


    Download 45.8 Kb.

    Bosh sahifa
    Aloqalar

        Bosh sahifa


    I. A. Karimov. O’zbekiston iqtisodiy islohotlarni chuqurlashti-rishyoiida. T., O’zbekiston, 1995, 197-bet

    Download 45.8 Kb.