I bob. Kompyuter grafikasi asoslari Kompyuter grafikasi ning informatsion jamiyatdagi




Download 192.04 Kb.
bet3/3
Sana06.04.2017
Hajmi192.04 Kb.
1   2   3

«Рисование» - Chizish asboblar paneli

«Рисование» - Chizish asboblar paneli bevosita chizish, yozish, jadval tuzish kabi ishlarni amalga oshiriladi.

__ «Отрезоk» - Kesma tugmasi.

__ «Прямая» - To’g’ri nur o’tkazish tugmasi.

__ «Полилиния» - Xususiyatli chiziq tugmasi.

__ «Многоугольник» - Ko’pburchak chizish tugmasi.

__ «Прямоугольник» - To’g’ri to’rtburchak chizish tugmasi.

__ «Дуга» - Yoy chizish tugmasi.

__ «Круг» - Aylana chizish tugmasi.

__ «Облако» - Bulut chizish tugmasi.

__ «Сплайн» - Lekalo egri chiziqlar chizish tugmasi.

__ «Эллипс» - Ellips chizish tugmasi.

__ «Эллиптическая дуга» - Ellips yoy chizish tugmasi.

__ «Блок» - Qism tugmasi.

__ «Создать блок» - Qism yaratish tugmasi.

__ «Точка» - Nuqta qo’yish tugmasi.

__ «Штриховка…» - Strixlash tugmasi.

__ «Переход…» - Rang berish tugmasi.

__ «Область» - Hudud tanlash tugmasi.

__ «Таблица…» - Jadvalz… tuzish tugmasi.

__ «Многострочный…» - Ko’pqatorli… matn yozish tugmasi.
«Отрезок» - Kesma tugmasi. Tugma bosilganda sichqoncha kursori kesmaning dastlabki nuqtasini, tanlangandan so’ng esa keyingi nuqtani joyini so’raydi. Ikki nuqta tutashtirilib kesma hosil qilinadi.

Bundan tashqari kesmani belgilangan uzunlikda berish ham mumkin. Buning uchun ikkinchi nuqtaninig yo’nalishi ko’rsatilib sichqoncha tugmasi bosilmasdan, klaviaturadan sonli qiymat kiritiladi va “Enter” tugmasi bosiladi. Kesmani yana davom ettirish uchun sichqoncha kursori keyingi nuqtalar vaziyatini kutib turadi. Ushbu buyruqdan chiqish uchun klaviaturadan “Esc” tugmasi bosiladi



«Прямая» - To’g’ri nur o’tkazish tugmasi. Tugma bosilganda sichqoncha kursori nur o’tkazilishi lozim bo’lgan nuqtani so’raydi. Nuqta tanlangach, ikkinchi yo’naltiruvchi nuqta so’raladi. Ikkinchi nuqta tanlangandan so’ng yo’nalish bo’yicha har ikki tomonga yo’nalgan cheksiz nur o’tkaziladi va sichqoncha kursori birinchi tanlangan nuqtani asos qilib ikkinchi yo’nalish nuqtani vaziyatini so’raydi.

Bundan tashqari, nurni bevosita gorizontal, vertikal, burchak kattaligida, bissektrisa, ma’lum uzoqlikda bajarish mumkin. Buning uchun to’g’ri nur buyrug’i tanlanganda klaviaturadagi - ko’rsatkichi bosiladi va ekranda yordamchi menu oynasi chiqariladi. Unda «Гор» - Gorizontal, «Вер» - Vertikal, «Угол» - Burchak, «Биссект» - Bissektrisa va «Отступ» - Ma’lum uzoqlikda bandlari mavjud. Kerakli band sichqoncha yordamida tanlanadi.






«Угол» - Burchak tanlansa, klaviatura yordamida sonli qiymat kiritiladi va “Enter” tugmasi orqali tasdiqlanadi.

«Биссект» - Bissektrisa tanlansa, sichqoncha ko’rsatkichi bissektrisa o’tkaziladigan burchakning uchiga keltirilib bosiladi, so’ng burchakning har ikkala tomoni ketma-ket tanlanadi.

«Отступ» - Ma’lum uzoqlikda nur o’tkazish tanlansa dastlab, klaviaturadan uzoqlashish masofasi sonli qiymatda beriladi va “Enter” tugmasi bosiladi. Keyin to’g’ri chiziqli ob’ekt tanlanadi. Sichqoncha ko’rsatkichi ushbu ob’ektning qaysi tomoni tanlanishini so’raydi (chap yoki o’ng, yuqori yoki pastidan va h.). Tomon sichqoncha yordamida tanlanishi bilan tanlangan ob’ektga parallel va belgilangan masofa uzoqligida cheksiz nur o’tkaziladi. Buyruqdan chiqish uchun klaviaturadan “Esc” tugmasi bosiladi.

2.3. Amaliy masalalarni O’z DST asosida o’lcham uslubini yaratish

O’lcham qo’yish asboblar panelidagi «Размерные стили» - O’lcham uslublari piktogrammasi orqali «Диспетчер размерных стилей» - O’lcham uslublari dispetcheri chiqariladi. Undagi «Новый…» - Yangi interfaol tugmasi tanlanib, «Создание нового размерного стиля» - Yangi olcham uslubini yaratish oynasi ochiladi.

Oynadagi «Имя нового стиля:» - Yangi uslub nomi ko’rsatkich oynachasida yangi uslubga nom beriladi. Misol uchun: Oz DST.



«Далее» - Song interfaol tugmasi tanlanib, «Новый размерный стиль: Oz DST» - Yangi olcham uslubi: Oz DST oynasi ochiladi.

Ushbu oyna yettita sarlavxa bo’limlardan iborat:

«Линии» - Chiziqlar sarlavxa bo’limi chiziqlarni tahrirlaydi. U ikkita bo’lim «Размерные линии» - O’lcham chiziqlari, «Вынос-ные линии» - Chiqarish chiziqlari va namuna oynasidan iborat.

«Размерные линии» - O’lcham chiziqlari bolimidagi «Тип линий» - Chiziqlar turi bandida Continuous – Davomli chiziq turi o’rnatiladi. «Вес линий» - Chiziq qalinligi bandida esa shkaladan chiziq qalinligi (misol uchun: 0.15 – 0.25 mm ingichka chiziqlar) tanlanadi.



«Выносные линии» - Chiqarish chiziqlari bolimidagi aynan shunday bandlar ham yuqoridagi kabi tahrirlanadi.

«Удлинение за размерные:» - O’lcham chizig’idan tashqi uzunlik bandi tahrirlanib, 1 – 2 ko’rsatkichiga keltiriladi.

«Оттуп от объекта:» - Ob’yektdan cheklanish darajasida – 0 qiymat beriladi.

«Символы и стрелки» - Simvol va strelkalar sarlavxa bo’limi to’rtta bo’lim va namuna oynasidan iborat.





«Стрелки» - Strelkalar bo’limidagi birinchi, ikkinchi va uchinchi bandlarda strelka turi () tanla-nadi. «Величина» - Kattaligi bandida strelka kattaligi 3.5 – 5 oralig’ida o’rnatiladi. «Метки центра» - Markazni belgilash bo’limidagi «Нет» - Yo’q bandi tanlanadi. «Символы длины дуги» - Yoy uzunligi simvoli (belgisi) bo’limida «Перед текстом размера» - O’lcham matni oldida bandi tanlanadi. «Ломанная размера радиуса» - Radius o’lchami sinishi bo’limidagi «Угол излома:» - Sinish burchagi bandida – 90 darajasi o’rnatiladi.

«Текст» - Matn sarlavxa bo’limiga o’tiladi. U o’lcham matnini tahrirlaydi. Oyna ko’rinishi uchta bo’lim va va namuna oynasidan iborat.



«Свойства текста» - Matn xususiyati bo’limidagi «Текстовый стиль:» -

Matn uslubi: bandidagi () ko’rsatkichi tanlanganda Matn tahrirlash panelidagi «Текстовые стили» - Matn uslublari buyruq tugmasi singari yangi oyna ochiladi.



Matn uslublari oynasida yangi matn uslubi yaratilib, Shrift nomi – ISOCPEUR, Tuzilishi – Курсив va Balandligi – 3.5 o’rnatiladi. Avval «Применить» - Qo’llash so’ng «Закрыть» - Yopish interfaol tugmalari bosiladi. Matn uslublari oynasi yopiladi.

«Текст» - Matn sarlavxa bo’limiga qaytib, «Свойства текста» - Matn xususiyati bolimidagi «Текстовый стиль:» - Matn uslubi: bandidan () ko’rsatkichi tanlanib, yaratilgan yangi matnning nomi ko’rsatiladi.

«Выраынивание текста» - Matnni tekislash bo’limiga o’tiladi. Undagi «Отс-туп от размерной линии:» - O’lcham chizig’idan cheklanish: bandidagi ko’rsatkich 1 – 2 atrofida o’rnatiladi.

«Ориентация текста» - Matn joylashuvi bo’limida «Согласно ISO» - ISO asosida bandi tanlanadi.

«Размещение» - Joylashuvi sarlavxa bo’limiga o’tiladi. Undagi barcha bo’lim va band talablari O’z DST talablariga mos bo’lganligi uchun ular tahrirlanmaydi.

â «Основные единицы» - Asosiy o’lchov birliklari sarlavha bo’limiga o’tiladi. U beshta bo’lim va namuna oynasidan iborat.




«Линейные размеры» - Togri olchamlar bolimi ko’rib chiqiladi. Undagi «Формат единицы» - Son qiymati bandidagi «Десятичный» - O’nli o’z holida qoldiriladi.

«Точность» - Aniqligi bandida – 0.00 tanlanadi.

«Десятичный разделитель» - O’nli ayirgich belgisi bandida «Запятая» - Vergul belgisi saqlanadi.

«Подавление нулей» - Nullarni cheklash bo’limida «Хвостовые» - Ortdagi bandi belgilanadi. Bu verguldan keyingi sonlar nul bo’lsa ularni cheklab ko’rsatmaslikni nazarda tutadi.

«Угловые размеры» - Burchak o’lchamlari bo’limida «Формат единицы» - Son qiymati bandidagi «Десятичные градусы» - O’nli gradus ko’rsatkichi saqlanib, «Точность» - Aniqligi bandida – 0.00 tanlanadi.

«Подавление нулей» - Nullarni cheklash bo’limida «Хвостовые» - Ortdagi bandi belgilanadi. Bu gradus o’lchovida verguldan keyingi sonlar nul bo’lsa ularni cheklab ko’rsatmaslikni nazarda tutadi.

â «Альтернативные единицы» - Muqobil birliklar sarlavxa bo’limi boshqa o’lchov birligida ham o’lchamlarni ko’rsatishni nazarda tutadi. O’z DST da bu ko’rsatilmaydi. Ayrim o’lchamlarda izoh tariqasida ko’rsatilishi mumkin. Bu sarlavxa bo’limi tahrirlanmaydi.

â «Допуски» - Dopusklar sarlavxa bo’limi dopusklarni o’lchamga kiritishni nazarda tutadi. Joriy topshiriqlarni bajarishda ularni o’rnatish shart emas.

Barcha sarlavxa bo’limlari tahrirlanib bo’lingach oynaning quyi qismida joylashgan “OK” interfaol tugmasi tanlanadi.






«Новый размерный стиль: Oz DST» - Yangi olcham uslubi: Oz DST oynasi yopilib, «Диспетчер размерных стилей» - Olcham uslublari dispetcheri chiqariladi.

Undagi «Стили:» - Uslublar oynacha-sidan O’z DST yozuvi tanlanadi.

Dastlab «Установить» - O’rnatish so’ng «Закрыть» - Yopish interfaol tugmasi sichqoncha yordamida tanlanadi.


X u l o s a
       Ushbu bajarilgan BMI mavzusi muxandislik grafikasi loyixa ishlarini avtomatlashtirish tizimi chizmachilik va konstruktorlik ishlarini avtomatlashtirish uchun xizmat qiladi. Muxandislik grafikasi o’z ichiga tahlil, sintez, modellashtirish, testdan o’tkazish, chizmachilik, real vaktda boshkarish (ya’ni butun loyixalashtirish, avtomatlashtirishni tashkil kilishni) oladi va ikki asosiy vazifaviy xususiyatlar: ob’ektning kurilishi va u bilan manipulyatsiya qilish bilan ta’riflanadi.

Bunday bo’linish ikki koordinatli tizimlar kontseptsiyasiga olib kelgan: mustakil (dunyoviy), unda ob’ekt va koordinataning apparatli tizimi kuriladi. Auto СAD tizimi ushbu sinfdagi eng mashxur amaliy dastur hisoblanadi.

Muxandislik grafikasida hakikiy dunyo ob’ektlarining birinchi marta uch o’lchamli modellashtirilishi vujudga kelgan. Keyin yoruglik manbalari ob’ektga qarashli nuqtasini o’zgartirishga imkon beruvchi qo’chma kamera qo’shiladi va nihoyat, kompyuterlarning ishlash tezligi oshdi, bu, ekranda murakkab shakldagi hakikiy ob’ektlarning to’lik rangli chamada va vaqtning oqilona doirasida ko’rishga va bilishga imkon beradi. Shunday qilib, grafik qurish va dizaynga mustahkam ravishda kirdi. Hozirda chindan ham hamma narsa: Ford avtomobilining oxirgi modelidan tortib to atirlar uchun idishlargacha kompyuterlarda loyixalashtiriladi.

Mazkur ishdan xulosa qilib, foydalanuvchilarga yana shuni takidlab o’tish joizki, kompyuter grafikasini ko’llashning quyidagi sohalarini yiriklashtirilgan holda ajratish mumkin. Grafiklarni chizish ya’ni matematik, fizik yoki ikgisodiy boglikliklarning ikki va uch o’lchamli grafiklarni ekranga yoki qattik nusxasini chiqarish. Kartografiya mamlakatlar, viloyatlar, mintakalar bilan boglik geografik, tabiiy yoki iqtisodiy hodisalar haqidagi anik tasavvurni beradi. Chizmachshik va konstruktorlik ishini avtomatlashtirish bu aniq chizmalar, detallar, qismlar va yigmalarni ishlab chikarish, loyixalashtirilayotgan tarkibiy qismlar, tizimlarning modeli bilan ularning xususiyatlarini, masalan, mexanik, elektr yoki issiqlik xususiyatlarini tekshirish maqsadida interaktiv ishlash. Modellashtirish va multiplikatsiya bu, haqiqiy va modellashtirilgan ob’ektlarni vaqg bo’yicha xulqini video o’zgartishlar, interaktiv usulida multfilmlarni tayyorlash, o’yin dasturlari va boshqalarning samaralarini ko’rsatish yo’li bilan namoyish kilishdir. Jarayonlarni boshqarish — bu, interaktiv usulda real dunyo nuqtai nazarlari bilan ishlash hamda tizimning muhim nuqtalarida o’rnatilgan datchiklardan keluvchi miqdorlarni ko’rsatish bilan taqdim etish. San’at va reklama — bu, estetik yoqimli tasvirlar yordamida belgilangan ma’noni aks ettirish va tomoshabinlarning e’tiborini jalb qilishdir. Kompyuter grafikasi vositasini qo’llashning yana bir yo’nalishi multimediadir. Bunday tizimlarning paydo bo’lishi ta’lim, fan, san’at, iqtisodiyot kabi sohalarga, shubhasiz, tub o’zgartirishlar kiritadi.



BMI kirish, 2 ta bob, xulosa va foydalanilgan adabiyotlar ro’yxatidan iborat.
Adabiyot (arab. - adab so‘zining ko‘pligi) - 1. Fan va amaliyotning biror sohasidagi yutuqlarni umumlashtiruvchi asarlar majmui (texnikaviy A., qishloq xo‘jaligi A.i, siyosiy A. va boshqalar). 2. San’atning bir turi (badiiy A. deb ham ataladi)
Kirish qismida мavzuning dolzarbligi, ishning maqsadi va vazifalari, ishdagi ilmiy yangiliklar va erishilgan natijalar, ishning amaliy ahamiyati hamda adabiyotlar tahlili keltirildi.

I bob “Kompyuter grafikasi asoslari” deb nomlanib kommpyuter grafikasining axborotlashgan jamiyatdagi ahamiyati, roli va o’rni,

kompyuter grafikasini qo’llanish sohalari, Auto CAD dasturi va undan foydalanishdagi talablar yoritib berildi.

II bob Auto CAD dasturi va unda grafik ob’ektlar bilan ishlash imkoniyatlari deb nomlanib, bu erda AutoCAD dasturi va unda ishlash asoslari, AutoCAD dasturida ob’ektlar va matnlar bilan ishlash, Auto CAD amaliy masalalarni O’z DST asosida o’lcham uslubini yaratish mavzulari yoritib berildi.


Foydalanilgan adabiyotlar:
1. Қ.Ж.Холлиев AutoCAD -Toshkent 2009, 95 б.

2. Эллен Финкельштейн. AutoCAD 2008 и AutoCAD LT 2008, Библия пользования. Диалектика. Масква, Санк-Петербург, Киев 2008,

3. Коцюбинский А.О Рисунки на компьютере-М. 2000 г.

4. Райан Д. Инженерная графика в САПР,-М, 1989.

5.М.Арипов, А.Хайдаров, Информатика асослари, Ўқув қўлланма, Тошкент, 2006 й.,.

6.Т.Рихсибоев, Компьютер графикаси, Ўқув қўлланма,Тошкент,2006 й.

Ш.Раззоқов, Ш.Йўлдошев, У.Ибрагимов, Компьютер графикаси, Ўқув қўлланма, Тошкент, 2006 й.

7.Фоли Дж. Вал Дем. А. Основы интерактивной машинной графики. М., 1985г.

8. Е.Х.Холматов, Н.И Тайлаков, У. А Назаров «Инфарматика ва ҳисоб-лаш техникаси.» Т-2001.

9. Джорж Омура. AutoCAD 2007 Экспресс-курс. Питер, Масква, Санк-Петербург, Киев. 2007.(George Omura. Just Enough AutoCAD 2007. San Fransisco London. 2007).

London, Katta London - Buyuk Britaniya poytaxti, mamlakatning muhim siyosiy, iqtisodiy va madaniy markazi. Temza daryosining quyi oqimida, Shim. dengizdan 64 km masofada, London havzasi deb ataluvchi tekislikning markaziy qismida joylashgan.

10. Николай Полешук, Вильга Савельева. Самоучитель. AutoCAD 2007. Санк-Петербург “БХВ-Петербург”.2006

11. Шам Тику. Эффективная работа AutoCAD 2005. Питер, Максва, Санк-Петербург, Киев. 2005.



1   2   3


Download 192.04 Kb.

Bosh sahifa
Aloqalar

    Bosh sahifa


I bob. Kompyuter grafikasi asoslari Kompyuter grafikasi ning informatsion jamiyatdagi

Download 192.04 Kb.