• Bozor sharoiti o’zgarishlarining tahlili .
  • Taklif elastikligi va uning asoslari




    Download 274.63 Kb.
    bet12/16
    Sana28.05.2022
    Hajmi274.63 Kb.
    #22246
    1   ...   8   9   10   11   12   13   14   15   16
    Taklif elastikligi va uning asoslari

    Taklifning narx bo’yicha elastikligi - bu narxning bir foiz o’zgarishiga javoban, taklif qilinadigan tovarning miqdorini foiz bo’yicha o’zgarishini bildiradi. Bunday elastiklikning qiymati musbat bo’ladi, nima uchun deganda, ishlab chiqaruvchilar uchun yuqori narx, ularni ko’proq mahsulot ishlab chiqarishga rag’batlantiradi.
    ,4
    bu erda QS - tovar taklifi; - tovar narxi.
    Statistik ma’lumotlarga ko’ra taklif elastikligi quyidagicha hisoblanadi:
    .
    Bu erda ham, taklif elastikligi ishlab chiqarishga ta’sir qiluvchi omillar bo’yicha qaralishi mumkin: foiz stavkasi; ish haqi; xom ashyo, yarimfabrikatlar narxi. Masalan, ko’pgina sanoat mahsulotlari uchun xom ashyo, yarim fabrikatlar narxiga nisbatan taklif elastikligi manfiydir. Xom ashyo narxining oshishi firmalar xarajatlarining oshishini bildiradi, shu sababli boshqa shart-sharoitlar o’zgarmaganda taklif qilinadigan mahsulot miqdori kamayadi.
    Taklif chizig’i holatini siljishiga olib keladigan determinantlar quyidagilar: resurslar narxi; ishlab chiqarish texnologiyasi; soliq va dotatsiyalar; boshqa tovarlar narxi; narx o’zgarishini kutish; bozordagi sotuvchilar soni.


    1. Bozor sharoiti o’zgarishlarining tahlili .

    Bu erda chiziqli taklif va talab chiziqlari yordamida qanday qilib oddiy hisob-kitoblar qilinishini qarab chiqamiz. Buning uchun, bozor ma’lumotlariga muvofiq talab va taklifning chiziqli grafiklarini chizishni qarab chiqishimiz kerak. (Biz hozir, statistik usullar orqali quriladigan chiziqli regressiya, tenglamalarni hisoblashni qaramaymiz.) Faraz qilaylik, biror tovar uchun ikkita miqdor berilgan bo’lsin: tovar narxi va uning miqdori, bu ko’rsatkichlar bozorda muhim ko’rsatkichlar hisoblanadi (bu ko’rsatkichlar bozorda o’rtacha ko’rsatkich bo’lib, bozordagi muvozanatlik holatida aniqlangan, yoki bozordagi shart-sharoitlar turg’unlashgan davrdagi ko’rsatkichlar bo’lsin). Bu ko’rsatkichlarni muvozanat ko’rsatkichlar deb qaraymiz va quyidagicha belgilaymiz: muvozanat narx , muvozanat tovar miqdori . Berilgan tovarning muvozanat nuqta yoki uning atrofidagi narx bo’yicha taklif va talab elastikligini mos ravishda va harflari bilan belgilaymiz.
    Bu ko’rsatkichlarning, ya’ni va son miqdori, faraz qilaylik, statistik hisob-kitoblar orqali aniqlangan va ular asoslangan bo’lsin. Berilgan ma’lumotlar asosida taklif va talab chiziqlarini quramiz. Taklif va talab chiziqlari yordamida, talab va taklif miqdorining siljishlarini, narxning o’zgarishini, berilgan tovar miqdorining boshqa tovar narxiga nisbatan o’zgarishini va hokazolarni hisoblash mumkin.
    Talab va taklifning grafigini chizamiz (3.4-rasm).
    Talab va taklif tenglamalari quyidagicha yoziladi:
    Talab: (5)
    Taklif: (6)
    Asosiy muammo, berilgan tenglamalardagi o’zgarmaslar qiymatlarini aniqlashdan iborat. Bu o’zgarmaslarni tanlash ikki bosqichda amalga oshiriladi.


    Download 274.63 Kb.
    1   ...   8   9   10   11   12   13   14   15   16




    Download 274.63 Kb.

    Bosh sahifa
    Aloqalar

        Bosh sahifa



    Taklif elastikligi va uning asoslari

    Download 274.63 Kb.