• YUQORI ELASTIKLIK, TO’RLAR DEFORMATSIYASI STATISTIK NAZARIYASI VA TADQIQOT
  • Tola hosil qiluvchi polimerlarning asosiy turlari.
  • Chiziqli polimerlar. Suyuqlanish va erish termodinamikasi




    Download 432.63 Kb.
    Pdf ko'rish
    bet1/7
    Sana08.11.2022
    Hajmi432.63 Kb.
    #29507
      1   2   3   4   5   6   7
    Bog'liq
    3-mavzu
    test kalito


     
    3-mavzu:
     
    CHIZIQLI POLIMERLAR. SUYUQLANISH VA ERISH 
    TERMODINAMIKASI, 
    FAZAVIY 
    DIAGRAMMALAR, 
    HOLAT 
    TENGLAMASI, IDEAL ERITUVCHI, CHIZIQLI MAKROMOLEKULANI 
    STATISTIK TERMODINAMIKASI. POLIMER TO’RLAR. TO’RLAR 
    HOLAT 
    TENGLAMASI, 
    YUQORI 
    ELASTIKLIK, 
    TO’RLAR
    DEFORMATSIYASI 
    STATISTIK 
    NAZARIYASI 
    VA 
    TADQIQOT 
    USULLARI.
     
     
    Maxsus tuzilishli polimer tizimlar. 
    Maxsus tuzilishli polimerlar turlariga tolalar, plenkalar, turli morlogiyali 
    zarrachalar kiradi. Shuningdek, qattiq va suyuq fazali polimer tizimlar, jumladan, 
    suyuq kristallar, polimer gellar, polimer-polimer aralashmalar va polimer kompozitlar 
    mavjud bo’lib, ularning fizik xosslarini o’rganish muhim hisoblanadi. 
    Tola hosil qiluvchi polimerlarning asosiy turlari. 
    Polimer tolalar ikki yirik guruhga, ya’ni tabiiy va kimyoviy tolalarga ajratiladi. 
    Ularning hosil bo’lishi nihoyatda xilma-xildir. Odatda kimyoviy tolalar polimer 
    suyultma yoki eritmalaridan hosil qilinadi, ya’ni shakllantiriladi, ammo tabiiy 
    tolalarning 
    (ipakdan 
    tashqari) 
    hosil 
    bo’lishi, 
    bevosita, 
    organizmda 
    makromolekulalarning sintez bo’lishi bilan birgalikda amalga oshadi. Bunda o’ziga 
    xos murakkab biofizik jarayonlar ro’y beradi. Kimyoviy va tabiiy tolalar asoslarini 
    tashkil etuvchi polimerlar tuzilishiga oid muhim ma’lumotlar adabiyotlarda keng 
    ko’lamda berilgan, biz ularning ayrimlarini eslatib o’tamiz. 
    a) Tabiiy tolalar polimerlari. Tabiiy tolalar o’simliklar, hayvonlar va mineral 
    tolalar guruhlariga bo’linadi. O’simliklarda tolalar, asosan ularning poyasi va 
    barglarida bo’ladi. Bu tolalarning tarkibini polisaxaridlar, o’simlik oqsillari kabi 
    biopolimerlar tashkil qiladi.
    Polisaxaridlarning ko’p tarqalganlaridan biri sellyuloza bo’lib, u g’o’za urug’i-
    chigit sirtidagi momiq paxta tolasi tarkibining 90 % ni tashkil etadi. Shuningdek, 
    barcha yog’ochlar tarkibining 40-50% ham sellyuloza biopolimeridir. Sellyuloza 
    biopolimer sifatida muntazam tuzilishga ega qattiq zanjirli makromolekulyar 
    birikmadir. Uning sintezi tsitoplazmadagi faol markazlarda faollashtirilgan glyukoza 
    qoldiqlarning keskin ravishda birikishi tufayli uzun zanjirlarning hosil bo’lishi 
    natijasida amalga oshadi. 
    Bir paytning o’zida hosil bo’layotgan zanjirlar ko’ndalang yo’nalishda vodorod 
    bog’lari va dispersion kuchlar bilan bog’lanib boradi. Buning oqibatida 
    sellyulozaning dastlabki ustmolekulyar shakllanishi mikrofibrillasi hosil bo’ladi. Bu 
    mikrofibrillaning ko’ndalang o’lchami 60-80 Å ni tashkil etadi. 
    Mikrofibrilla uchun yon tomon yo’nalishida jipslashib, yupqa lamellalarni 
    hosil qilish xosdir. Bu sellyuloza tolasi ikkilamchi devorining shakllanishiga olib 
    keladi. Mikrofibrillalar lamellalarda o’zaro oriyentirlangan va uzunliklari bir xil 
    bo’lib, bir necha mikrometrlarni tashkil etadi. Bunday strukturaviy shakllanishda 
    barcha sellyuloza molekulalari o’zaro oriyentirlangan mikrofibrillalarda tartiblangan 
    holda bo’ladi. 


    Tabiatda sellyulozaning boshqa xil strukturaviy shakllanishlari ham kuzatiladi. 
    Masalan, mikrofibrillalar o’zaro oriyentastiyaga ega bo’lmasdan, to’rsimon struktura 
    hosil qiladi. 
    Odatda mikrofibrillalar geterogen strukturalidir. Ularda turli xil tartiblanish 
    darajasiga ega sohalar mavjud bo’ladi. Eng yuqori tartiblangan sohalar kristallitlar 
    bo’lib, ular gidroliz yoki alkoliz reaksiyalari orqali ajratib olinishi mumkin. Bu 
    kristallitlar uzunligi 600-800 Å atrofida bo’ladi. Lekin, nativ, ya’ni gidroliz yoki 
    alkoliz reaksiyasi o’tkazilmagan holdagi sellyuloza kristallitlari uzunligi 1200-2000 
    Å gacha yetadi. Agar sellyuloza eritmalardan izotrop holatda cho’ktirilsa, hosil 
    bo’lgan kristallitlar uzunligi 100-200 Å dan oshmaydi. Bunday bo’lishiga asosiy 
    sabab termodinamik to’siqlardir. 

    Download 432.63 Kb.
      1   2   3   4   5   6   7




    Download 432.63 Kb.
    Pdf ko'rish

    Bosh sahifa
    Aloqalar

        Bosh sahifa



    Chiziqli polimerlar. Suyuqlanish va erish termodinamikasi

    Download 432.63 Kb.
    Pdf ko'rish